Więźniowie polityczni

Asanov Eduard

Zatrzymanie: 6 września 2023 roku funkcjonariusze FSB Rosji przeprowadzili przeszukanie w domu krymskiego Tatara Eduarda Ajdyrowicza Asanowa. Po przeszukaniu został zatrzymany i oskarżony o udział w nielegalnej formacji zbrojnej – ochotniczym batalionie imienia Nomana Czelebidżichana. Według rosyjskiego śledztwa, w latach 2016–2018 rzekomo należał do batalionu, a po powrocie na Krym nie poinformował rosyjskich organów o zaprzestaniu udziału w nim. Sam Eduard zaprzeczył winie. Wyjaśnił, że rzeczywiście bywał na administracyjnej granicy z Krymem, jednak nie był żołnierzem batalionu i nie brał udziału w jego działalności. Obrońcy praw człowieka podkreślili, że sprawa ma charakter polityczny i jest częścią kampanii prześladowania krymskich Tatarów za jakiekolwiek związki z obywatelską blokadą Krymu. Wyrok: W styczniu 2022 roku skazany za p. „w” cz. 2 art. 115 KK RF („Umyślne spowodowanie lekkiego uszczerbku na zdrowiu z użyciem broni lub przedmiotów używanych jako broń”) na 200 godzin prac obowiązkowych. 22 lipca 2024 roku okupacyjny Sąd Najwyższy Krymu uznał Eduarda Asanowa za winnego na podstawie cz. 2 art. 208 KK RF („udział w nielegalnej formacji zbrojnej”) i skazał na 8 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Pierwsze trzy lata ma odbywać w więzieniu, resztę kary – w kolonii o zaostrzonym rygorze.

Asanov Enver

Zatrzymanie: Na dzień 29 lipca 2026 roku w otwartych niezależnych źródłach brak informacji o zatrzymaniu Envera Asanova przez rosyjskie organy okupacyjne. Jednocześnie jest on poddany politycznie motywowanemu ściganiu karnemu. Rosyjskie władze okupacyjne ogłosiły go poszukiwanym w ramach tzw. „sprawy Sencowa”, używając sfabrykowanych zarzutów o rzekomy udział w „działalności terrorystycznej”. Krymskotatarski Ośrodek Zasobów uznaje go za osobę poddaną politycznemu prześladowaniu. Wyrok: Na dzień 29.07.2026 roku brak informacji o wyroku skazującym wobec Envera Asanova. W otwartych niezależnych źródłach figuruje jako osoba ogłoszona przez rosyjskie władze okupacyjne jako poszukiwana w ramach politycznie motywowanej sprawy karnej. Brak danych o wydaniu wyroku sądowego lub jego zatrzymaniu.

Asanov Marlen (Sulejman)

Aresztowanie: 12 października 2017 roku funkcjonariusze FSB Rosji przeprowadzili masowe przeszukania w domach krymskich Tatarów w Bachczysaraju. Po przeszukaniu zatrzymano dziennikarza obywatelskiego i wolontariusza Marlena (Sulejmana) Asanova. Razem z nim zatrzymano Timura Ibragimova, Memeta Bjelalova, Sejrana Salijewa, Servera Zekirjajewa i Ernesta Ametowa. Wszyscy zostali oskarżeni o udział w działalności organizacji „Hizb ut-Tahrir”, uznanej przez Rosję za terrorystyczną, choć w Ukrainie nie jest zakazana. Ukraińskie i międzynarodowe organizacje praw człowieka stwierdziły, że ściganie karne ma charakter polityczny i jest związane z aktywnością społeczną Marlena Asanova oraz jego udziałem w inicjatywie „Krymska solidarność”. Wyrok: 16 września 2020 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem uznał Marlena...

Asanov Ruslan

Zatrzymanie: 24 sierpnia 2023 roku, rejon bachczysarajski, tymczasowo okupowany Krym. Tego dnia rosyjskie służby przeprowadziły przeszukania w domach sześciu krymskotatarskich aktywistów, w tym Ruslana Asanova. Po przeszukaniu został zatrzymany i przewieziony do okupacyjnego sądu rejonowego w Symferopolu. 24 sierpnia sąd zastosował wobec niego środek zapobiegawczy w postaci aresztu. Asanov został oskarżony z art. 205.5 § 2 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej, a później także z art. 30 § 1, art. 278 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej — rzekome przygotowanie do przejęcia władzy siłą. Sprawa stała się częścią tzw. „piątej grupy bachczysarajskiej” w sprawie „Hizb ut-Tahrir”. Wyrok: 21 października 2026 roku południowy okręgowy sąd wojskowy w Rostowie nad Donem wydał wyroki skazujące sześciu krymskim Tatarom – uczestnikom piątej grupy bachczysarajskiej w tzw. „sprawie Hizb ut-Tahrir”. Mężczyźni zostali skazani na kary pozbawienia wolności od 15 do 19 lat w koloniach o zaostrzonym rygorze. Ruslan Asanov został skazany na 19 lat pozbawienia wolności.

Awdży Eskender

Aresztowanie: 25 lipca 2023 roku rosyjskie siły bezpieczeństwa zatrzymały Eskendera Serwerowicza Awdży w miejscowości Nowoaleksiejewka w rejonie Heniczesku obwodu chersońskiego, która wówczas była pod kontrolą wojsk rosyjskich. Po zatrzymaniu został przewieziony na okupowany Krym, gdzie wszczęto przeciwko niemu postępowanie karne na podstawie art. 208 cz. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej (udział w nielegalnym formowaniu zbrojnym). Rosyjskie śledztwo twierdziło, że rzekomo był członkiem ochotniczego batalionu imienia Nomana Czelebidżichana. Sam Eskender zaprzeczył tym zarzutom. Ukraińscy obrońcy praw człowieka podkreślili, że sprawa ma charakter polityczny i jest kolejnym przykładem stosowania rosyjskiego prawa karnego wobec obywateli Ukrainy na okupowanych terytoriach. Wyrok: 12 grudnia 2023 roku okupacyjny Sąd Rejonowy w Heniczesku obwodu chersońskiego...

Faizullayev Aziz

Areszt: 7 czerwca 2022 roku w domu Aziza Faizullayeva, Tatara krymskiego, w rejonie Teodozji na Krymie przeprowadzono przeszukanie, po którym został zatrzymany i przewieziony do aresztu śledczego. Po zatrzymaniu media okupacyjne opublikowały wideo, na którym rzekomo „szczerze przyznaje się do wyprodukowania dwóch koktajli Mołotowa i podpalenia budynku okupacyjnej rady wiejskiej w Puszkinie, wcześniej rozbijając okno”. Obrońcy praw człowieka uznali to wideo za wynik przymusu. Według „śledztwa”, 5 czerwca 2022 roku Faizullayev, będąc nietrzeźwym, rozbił okno rady wiejskiej w Puszkinie i wrzucił do środka dwie butelki z mieszanką zapalającą. Ogień zniszczył większość mienia w pokoju deputowanych. W orzeczeniu „sądu” bezpośrednio stwierdzono, że Faizullayev uczynił to z powodu „niezgody na wojnę na Ukrainie, gdzie mieszkają jego...

Azizov Aziz

Zatrzymanie: 5 marca 2024 roku w Bachczysaraju funkcjonariusze FSB Rosji zatrzymali dwóch dziennikarzy relacjonujących sprawy polityczne na Krymie. Wyrok: nie wydano. Na dzień 2 września 2026 roku sprawa jest w toku w sądzie pierwszej instancji. Azizowi Azizovowi postawiono zarzut z art. 205.5 cz. 2 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej — „udział w działalności organizacji terrorystycznej”. Władze rosyjskie uznają „Hizb ut-Tahrir” za organizację terrorystyczną, choć na Ukrainie i w większości krajów świata nie jest ona zakazana jako terrorystyczna. Obrońcy praw człowieka uważają prześladowania Tatarów krymskich na podstawie tego artykułu za motywowane politycznie.

Azmiejewa Salije

Zatrzymanie: Salije Enweriwna Azmiejewa nie została zatrzymana przez rosyjskie organy okupacyjne. Jednocześnie jest obiektem zaocznego politycznie motywowanego ścigania karnego. Rosyjskie władze okupacyjne bezprawnie oskarżyły ją o udział w obywatelskiej blokadzie Krymu oraz działalności krymskotatarskiego batalionu ochotniczego imienia Nomana Czelebidżichana („Asker”). Wyrok: W czerwcu 2026 roku została wpisana na rosyjską listę „terrorystów” i ogłoszona poszukiwaną. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że ściganie ma charakter polityczny i jest związane z jej proukraińską postawą obywatelską. Nielegalne postępowania karne i ogłoszenie poszukiwania nie są uznawane przez Ukrainę i społeczność międzynarodową.

Babich Ołeksandr

Zatrzymanie: 28 marca 2022 roku, miasto Hola Prystań, obwód chersoński, tymczasowo okupowane terytorium Ukrainy, nielegalnie uprowadzony za swoją proukraińską postawę. Od tego czasu przebywa w rosyjskiej niewoli jako cywilny zakładnik i więzień polityczny bez żadnych oficjalnych zarzutów. Wyrok: Na dzień 17 lipca 2026 roku brak oficjalnej informacji o wydaniu wyroku. Federacja Rosyjska od dłuższego czasu nielegalnie przetrzymuje Ołeksandra Babicha bez postawienia zarzutów i bez dostępu do niezależnego adwokata. Obrońcy praw człowieka kwalifikują jego przetrzymywanie jako nielegalne pozbawienie wolności i wymuszone zaginięcie.

Baj Asan

Zatrzymanie: We wrześniu 2024 roku w okupowanej części obwodu chersońskiego na punkcie kontrolnym „Czonhar” rosyjskie służby zatrzymały 33-letniego obywatela Ukrainy, mieszkańca wsi Nowodmytriwka w rejonie heniczeskim, Asana Baja. Wyrok: Na dzień 17 lipca 2026 roku wyrok w sprawie nie został wydany. Asan Baj przebywa w areszcie, a strona rosyjska prowadzi śledztwo przedprocesowe. Zarzuca mu się udział w krymskotatarskim batalionie ochotniczym imienia Nomana Czelebidżichana, uznanym w Federacji Rosyjskiej za organizację terrorystyczną. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że prześladowanie ma charakter polityczny.

Balukh Wołodymyr

Zatrzymanie: Po aneksji Krymu przez Rosję w 2014 roku Balukh odmówił przyjęcia rosyjskiego obywatelstwa i demonstracyjnie wywiesił nad swoim domem flagę Ukrainy, a na fasadzie pojawiła się tabliczka „Ulica Bohaterów Niebiańskiej Sotni 18”. Z powodu pro-ukraińskiej postawy był nieustannie poddawany presji przez okupacyjne władze. W 2013 roku uczestniczył w Euromajdanie w Kijowie. 8 grudnia 2016 roku funkcjonariusze FSB Rosji przeprowadzili przeszukanie w domu Natalii Balukh – żony Wołodymyra – we wsi Serebrianka w rejonie Perekopskim na Krymie i twierdzili, że znaleźli na strychu 89 nabojów oraz kilka lasek trotylu. Balukh i jego obrońcy utrzymywali, że amunicja została podrzucona. Tego samego dnia został zatrzymany. Przeszukania u Balukha były przeprowadzane także wcześniej. W czerwcu 2016 roku został skazany na 320 godzin prac społecznych za „znieważenie...

Barijew Ali

Zatrzymanie: 26 kwietnia 2018 roku w okupowanym Krymie (miasto Białogórsk) rosyjskie służby przeprowadziły szeroko zakrojone przeszukania pod 33 adresami – w sklepach krymskiej sieci handlowej «Guzel» oraz firmy dystrybucyjnej «KrymOpt», a także w domach przedsiębiorców, mecenasów i aktywistów krymskotatarskiego ruchu. Przeszukania odbyły się m.in. w domach Alego Barijewa, Asana Barijewa, braci Welilajewów i ich dorosłych dzieci. Po przesłuchaniu, które trwało ponad trzy godziny w Komitecie Śledczym Rosji na Krymie, Ali Barijewa i Resula Welilajewa aresztowano i nielegalnie wywieziono z Krymu do moskiewskiego aresztu śledczego «Lefortowo». Wyrok: Przeciwko Barijewowi i Welilajewowi wszczęto sprawę na podstawie art. 238 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej («przechowywanie lub sprzedaż towarów nieodpowiadających wymaganiom bezpieczeństwa, w grupie osób za wcześniejszym porozumieniem»; do 6 lat...