Więźniowie polityczni
Wyhiwski Walentyn
Zatrzymanie: 17 września 2014 roku przybył do okupowanego Symferopola na jeden dzień, aby odwiedzić wystawę lotniczą i spotkać się z przyjaciółmi miłośnikami lotnictwa. Na dworcu kolejowym został porwany przez przedstawicieli tzw. „krymskiej samoobrony”, a następnie przekazany funkcjonariuszom FSB Rosji. Przez kilka tygodni rodzina nie wiedziała, gdzie się znajduje. Dopiero pod koniec października okazało się, że Walentyn jest przetrzymywany w moskiewskim areszcie śledczym „Lefortowo”. Według rodziny, podczas śledztwa nie dopuszczano do niego niezależnych adwokatów, a sprawa była całkowicie utajniona. FSB oskarżyła Ukraińca o rzekome „szpiegostwo” na rzecz Ukrainy w dziedzinie lotniczo-kosmicznej, jednak materiały sprawy nie zostały ujawnione nawet jego rodzinie. Wyrok: 15 grudnia 2015 roku Moskiewski Sąd Obwodowy skazał Walentyna Wyhiwskiego na 11 lat...
Yalkabov Timur
Zatrzymanie: 17 lutego 2021 roku Timura Yalkabova zatrzymali rosyjscy funkcjonariusze po przeszukaniu jego domu na okupowanym Krymie. Tego samego dnia, wraz z Lenurem Seydametovem, Azamatem Eyupovem, Yasharem Shikhametovem, Ernestem Ibragimovem i Olegiem Fedorovem, został przewieziony do siedziby FSB w Krymie. Oskarżono ich o przynależność do tzw. „trzeciej grupy symferopolskiej” w sprawie „Hizb ut-Tahrir”. Wyrok: 22 marca 2022 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rosji skazał Timura Yalkabova na 17 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze. Pierwsze cztery lata miał spędzić w więzieniu. Był ścigany na podstawie art. 205.5 część 1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej oraz innych artykułów związanych z rzekomą działalnością terrorystyczną i „przemocą w celu przejęcia władzy”. Według materiałów sprawy, oskarżeni nie posiadali broni, materiałów wybuchowych ani amunicji, nie planowali zamachu ani nie nawoływali do działań terrorystycznych. Obrona i sami oskarżeni określali sprawę jako sfabrykowaną.
Yunusov Taliat
Zatrzymanie: 11 marca 2015 roku funkcjonariusze rosyjskich służb zatrzymali Taliata Yunusova w miejscowości Jastrubiwka, rejon krasnogwardyjski, Krym. Według jego ojca, Asana Yunusova, około siódmej rano do domu wtargnęli uzbrojeni ludzie w maskach, którzy przeprowadzili rewizję i poinformowali jedynie, że kamery rzekomo zarejestrowały udział Taliata w wydarzeniach z 26 lutego 2014 roku oraz że jest podejrzany o spowodowanie obrażeń ciała jednemu z uczestników wiecu. Został przewieziony do Komitetu Śledczego Federacji Rosyjskiej, po czym sąd zastosował wobec niego środek zapobiegawczy w postaci aresztu. Taliat Yunusov został oskarżony na podstawie art. 212 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („udział w zamieszkach”). Następnie, za radą adwokata Dżemila Temiszewa, zawarł ugodę z prokuraturą i przyznał się do winy pod warunkiem, że jego zeznania nie będą używane jako dowód w sprawach innych oskarżonych. Podobną ugodę zawarł inny uczestnik sprawy, operator kanału ATR Eskender Nebijew. Obrońcy praw człowieka podkreślali, że decyzja ta była wymuszona i miała na celu uniknięcie długotrwałego pozbawienia wolności. Wyrok: 28 grudnia 2015 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Rejonowy w Kijowie w Symferopolu uznał Taliata Yunusova za winnego udziału w zamieszkach i skazał go na 3 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu. Sąd zatwierdził ugodę zawartą z prokuraturą, dlatego sprawa była rozpatrywana w trybie szczególnym.
Zachtej Andrij
Zatrzymanie: W nocy z 6 na 7 sierpnia 2016 roku funkcjonariusze FSB zatrzymali Zachteja. Po zatrzymaniu przez kilka dni był przetrzymywany bez dostępu do niezależnego adwokata. Później oświadczył, że funkcjonariusze FSB stosowali wobec niego tortury: brutalnie bili, długo trzymali w kajdankach, torturowali prądem, grozili jego rodzinie i zmuszali do nagrania „zeznania” dla rosyjskiej telewizji. Pod wpływem tortur złożył zeznania, których później się wyparł. Wyrok: 16 lutego 2018 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Najwyższy Krymu uznał Andrija Zachteja za winnego i skazał na 6 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze oraz grzywnę w wysokości 220 tysięcy rubli. Rosyjskie śledztwo oskarżyło Zachteja o przygotowanie dywersji, nielegalne nabycie i przechowywanie broni i materiałów wybuchowych, użycie fałszywych dokumentów oraz nielegalne uzyskanie rosyjskiego paszportu. W 2017 roku zawarł umowę przedprocesową ze śledztwem. Według adwokatów był to wymuszony krok po prawie roku przebywania w areszcie i torturach. Zachtej odmówił jednak składania zeznań przeciwko innemu oskarżonemu w sprawie – Jewhenowi Panowowi, twierdząc, że nie znał go przed zatrzymaniem.
Zariwnyj Ołeksandr
Zatrzymanie: 17 marca 2022 roku około szóstej rano rosyjscy żołnierze wtargnęli do jego domu, grozili bronią żonie i córce, po czym w kajdankach wywieźli go w nieznanym kierunku. Podczas zatrzymania okupanci bezpośrednio stwierdzili, że powodem jest jego członkostwo w organizacji weteranów ATO. Według żony Julii Zariwnej, rosyjscy żołnierze mieli listy byłych ukraińskich wojskowych, funkcjonariuszy i działaczy społecznych, których planowali zatrzymać. Wyrok: Po porwaniu Ołeksandra Zariwnego jego rodzina straciła z nim wszelki kontakt. Według świadectw osób, które zostały uwolnione z rosyjskiej niewoli, mężczyznę początkowo mogli przetrzymywać w areszcie tymczasowym w okupowanym Chersoniu, a następnie prawdopodobnie przewieźli do okupowanego...
Zaurov Ruslan
Zatrzymanie: Ruslan Ejupowicz Zaurov stał się obiektem politycznie motywowanego ścigania karnego przez Federację Rosyjską. Rosyjskie organy ścigania ogłosiły go poszukiwanym w ramach tzw. „drugiej symferopolskiej sprawy Hizb ut-Tahrir”, oskarżając o „udział w działalności organizacji terrorystycznej” (część 2 art. 205.5 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej). Obrońcy praw człowieka podkreślają, że sprawa ma charakter polityczny i jest związana z prześladowaniem krymskich Tatarów po okupacji Krymu. Wyrok: Zaurov Ruslan jest poszukiwany, a postępowanie karne jest na etapie śledztwa.
Zejtullajew Ruslan
Aresztowanie: 23 stycznia 2015 roku funkcjonariusze FSB Federacji Rosyjskiej przeprowadzili przeszukania w domach czterech Tatarów krymskich w Sewastopolu i zatrzymali Ruslana Zejtullajewa, Nuriego Primowa, Ferata Sejfullajewa i Rustema Wajitowa. Wszyscy zostali oskarżeni o udział w działalności islamskiej organizacji politycznej „Hizb ut-Tahrir”, która jest legalna na Ukrainie, ale zakazana w Rosji. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że sprawa ma charakter polityczny i była jedną z pierwszych tzw. „spraw Hizb ut-Tahrir” na Krymie. Wyrok: Początkowo, 7 września 2016 roku, Północnokaukaski Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Ruslana Zejtullajewa na 7 lat pozbawienia wolności. Po odwołaniu prokuratury wyrok został uchylony, a podczas nowego rozpatrzenia, 27 lipca 2017 roku, Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej zwiększył karę do 15 lat pozbawienia wolności w...
Zekeriajew Leman
Zatrzymanie: 24 stycznia 2023 roku w rejonie Dżankoju (tymczasowo okupowany Krym) przeprowadzono przeszukania, po których zatrzymano sześciu Tatarów krymskich i przewieziono do Symferopola, gdzie następnego dnia zostali aresztowani i umieszczeni w areszcie śledczym nr 1. Budowniczych Osmana Abdurazakowa i Lemana Zekeriajewa, przedsiębiorców Chalila Mambetowa i Refata Sejdametowa oraz specjalistów od naprawy sprzętu domowego Ekrema Krosza i Ajdera Asanowa oskarżono o udział w działalności islamskiej partii politycznej "Hizb ut-Tahrir". Wyrok: 29 kwietnia 2025 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy Federacji Rosyjskiej (Rostów nad Donem) skazał Lemana Zekeriajewa na 14 lat pozbawienia wolności. Pierwsze 4 lata ma odbyć w więzieniu, resztę w kolonii o zaostrzonym rygorze. Dodatkowo nałożono 1 rok ograniczenia wolności po zwolnieniu. Władze rosyjskie oskarżyły go o...
Zekiryaev Server
Zatrzymanie: 11 października 2017 roku służby przeprowadziły przeszukania u Tatarów krymskich w Bachczysaraju. Następnie zatrzymano sześciu mężczyzn — Servera Zekiryaeva, Timura Ibragimova, Marlena (Sulejmana) Asanova, Memeta Bielialova, Seirana Salieva i Ernesta Ametova. Oskarżono ich w tzw. „sprawie krymskich muzułmanów”. Później Servera Zekiryaeva przeniesiono do Rostowa nad Donem. Wyrok: 16 września 2020 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy Federacji Rosyjskiej w Rostowie nad Donem skazał Servera Zekiryaeva na 13 lat pozbawienia wolności w kolonii o surowym reżimie. Uznano go za winnego udziału w działalności organizacji „Hizb ut-Tahrir”, którą Rosja uważa za terrorystyczną, choć na Ukrainie i w większości krajów świata nie jest zakazana. 14 marca 2022 roku Apelacyjny Sąd Wojskowy Federacji Rosyjskiej pozostawił wyrok bez zmian. Serwer...
Zijadinov Emil
Zatrzymanie: 7 lipca 2020 roku, osiedle Oktjabrskoje (rejon Krasnogwardyjski), tymczasowo okupowany Krym. Emila w jego własnym domu zatrzymali funkcjonariusze FSB. Został oskarżony o organizację komórki islamskiej partii politycznej Hizb ut-Tahrir, zakazanej i uznanej za terrorystyczną w Rosji od 2003 roku. Do 2014 roku na Krymie organizacja miała tysiące zwolenników wśród krymskich muzułmanów i prowadziła publiczne wydarzenia, obecnie działa swobodnie na Ukrainie i w większości krajów europejskich. Wyrok: 19 kwietnia 2022 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy Federacji Rosyjskiej w Rostowie nad Donem skazał Emila Zijadinova na 17 lat pozbawienia wolności. Został uznany za winnego organizacji działalności organizacji «Hizb ut-Tahrir» oraz rzekomego przygotowania do siłowego przejęcia władzy. 7 listopada 2022 roku Sąd Apelacyjny...
Ziza Bohdan
Aresztowanie: 16 maja 2022 roku ukraińskiego artystę i aktywistę Bohdana Zizę zatrzymali funkcjonariusze FSB Federacji Rosyjskiej na okupowanym Krymie w mieście Eupatoria po akcji protestacyjnej, podczas której oblał żółtą i niebieską farbą budynek lokalnej administracji i rzucił w niego koktajl Mołotowa. Następnie został przewieziony do oddziału FSB, a później umieszczony w areszcie śledczym w Symferopolu. Jego działania władze rosyjskie zakwalifikowały jako przestępstwo związane z „aktem terrorystycznym” i „wandalizmem”, a także przypisały im motywację polityczną. Wyrok: 6 czerwca 2023 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Bohdana Zizę na 15 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze. Pierwsze lata kary ma odbywać w więzieniu, a następnie w kolonii. Jego działania strona rosyjska zakwalifikowała jako „akt terrorystyczny”, „wandalizm” i „wezwania do terroryzmu”, jednak ukraińskie organizacje praw człowieka uważają sprawę za motywowaną politycznie i związaną z prześladowaniem za proukraińskie stanowisko.
Zorin Igor
Zatrzymanie: 3 maja 2023 roku Federalna Służba Bezpieczeństwa Rosji poinformowała o zatrzymaniu Igora Zorina. Rosyjskie organy ścigania twierdziły, że rzekomo należał do grupy planującej przeprowadzenie wybuchów na terytorium Krymu na zlecenie ukraińskich służb specjalnych. Wyrok: Na dzień 18 lipca 2026 roku wyrok nie został wydany. Igor Zorin pozostaje w areszcie. Federacja Rosyjska oskarża go z art. 275 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („zdrada państwowa”), art. 205 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („akt terrorystyczny”), art. 205.4 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („udział w organizacji terrorystycznej”) oraz art. 222.1 ust. 4 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („nielegalne posiadanie materiałów wybuchowych”). Sprawa jest rozpatrywana przez sąd pierwszej instancji.