Zatrzymanie: W nocy z 6 na 7 sierpnia 2016 roku funkcjonariusze FSB zatrzymali Zachteja. Po zatrzymaniu był przetrzymywany przez kilka dni bez dostępu do niezależnego adwokata. Później oświadczył, że funkcjonariusze FSB stosowali wobec niego tortury: brutalnie bili, długo trzymali w kajdankach, torturowali prądem, grozili jego rodzinie i zmuszali do nagrania „zeznania” dla rosyjskiej telewizji. Pod wpływem tortur złożył zeznania, od których później się wycofał.

Rosyjskie śledztwo oskarżyło Zachteja o przygotowanie dywersji, nielegalne nabycie i przechowywanie broni oraz materiałów wybuchowych, użycie fałszywych dokumentów i nielegalne uzyskanie rosyjskiego paszportu. W 2017 roku zawarł ugodę przedsądową ze śledztwem. Według adwokatów było to wymuszone działanie po prawie roku przebywania w areszcie i torturach. Zachtej odmówił jednak składania zeznań przeciwko innemu oskarżonemu – Jewhenowi Panowowi, twierdząc, że nie znał go przed zatrzymaniem.

Wyrok: 16 lutego 2018 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Najwyższy Krymu uznał Andrija Zachteja za winnego i skazał na 6 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze oraz grzywnę w wysokości 220 tysięcy rubli.

Andrij Zachtej jest obywatelem Ukrainy, pochodzi z Borysławia w obwodzie lwowskim. Przed zatrzymaniem mieszkał w mieście Saki na okupowanym Krymie z żoną i córką, pracował w branży prywatnych przewozów. W sierpniu 2016 roku stał się jednym z oskarżonych w sfabrykowanej przez FSB Rosji tzw. „sprawie ukraińskich dywersantów”, w ramach której Rosja twierdziła, że ukraińskie służby specjalne przygotowywały dywersje na Krymie. Ukraina i międzynarodowe organizacje praw człowieka uznały tę sprawę za motywowaną politycznie i sfabrykowaną.

Karę odbywał w kolonii karnej nr 1 w Symferopolu. Podczas uwięzienia jego stan zdrowia znacznie się pogorszył. Według żony i samego Zachteja, skutki tortur i niewłaściwej opieki medycznej doprowadziły do rozwoju kilku przewlekłych chorób. Po uwolnieniu poinformował, że po prawie siedmiu latach uwięzienia pojawiły się u niego trzy przewlekłe choroby, przeszedł dwie operacje, znacznie pogorszył się jego wzrok, a zęby pokryły się mikropęknięciami z powodu tortur prądem. Opowiadał również, że w rosyjskich koloniach więźniowie muszą sami kupować nawet znieczulenie do leczenia zębów, a pomoc medyczna była praktycznie niedostępna.

20 lutego 2023 roku Andrij Zachtej całkowicie odbył wyznaczoną karę. Jednak zaraz po uwolnieniu nie został wypuszczony, lecz umieszczony w Centrum Tymczasowego Przetrzymywania Cudzoziemców w obwodzie rostowskim. Dopiero w czerwcu 2023 roku udało mu się wyjechać przez Łotwę i wrócić na Ukrainę. Po powrocie przeszedł długotrwałe leczenie i rehabilitację, a także zaczął publicznie opowiadać o torturach, warunkach przetrzymywania i systemowych naruszeniach praw ukraińskich więźniów politycznych w rosyjskich miejscach pozbawienia wolności.

Andrij Zachtej jest żonaty. Jego żona Oksana Zachtej przez cały czas uwięzienia aktywnie walczyła o jego uwolnienie, informowała obrońców praw człowieka i media o stanie jego zdrowia i warunkach przetrzymywania. Małżeństwo wychowuje córkę. Sam Zachtej wielokrotnie podkreślał, że wsparcie rodziny pomogło mu przetrwać lata nielegalnego uwięzienia.

Wykorzystane informacje z otwartych źródeł: KrymSOS, ZMINA, Suspilne Krym, Wikipedia, Radio Swoboda / Krym.Realii.

Zdjęcie: ZMINA.

Data aktualizacji: 09.07.2026.