Więźniowie polityczni

Ajwazow Raïm

Aresztowanie: 17 kwietnia 2019 roku aktywista krymskotatarski Raïm Ajwazow został zatrzymany przez funkcjonariuszy FSB podczas przekraczania granicy administracyjnej między okupowanym Krymem a częścią Ukrainy przez punkt kontrolny „Kalanczak”. Przez około dwanaście godzin jego rodzina nie wiedziała, gdzie się znajduje. Dopiero wieczorem Ajwazow mógł poinformować rodzinę, że został przewieziony do siedziby FSB w Symferopolu. Postawiono mu zarzuty z art. 205.5 ust. 1 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („organizacja działalności organizacji terrorystycznej”) w sprawie drugiej grupy symferopolskiej „Hizb ut-Tahrir”. Ukraińskie i międzynarodowe organizacje praw człowieka oświadczyły, że sprawa ma charakter polityczny, a po zatrzymaniu Ajwazow był poddawany torturom i presji psychicznej. Wyrok: 10 marca 2022 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w...

Akimov Charaz

Zatrzymanie: pod koniec 2024 roku funkcjonariusze FSB Rosji zatrzymali mieszkańca Jałty Charaza Akimova. Według rosyjskiego śledztwa, w latach 2023–2024 miał on utrzymywać poufny kontakt z przedstawicielem Głównego Zarządu Wywiadu Ministerstwa Obrony Ukrainy i przekazywać informacje o ruchach sprzętu wojskowego i okrętów Floty Czarnomorskiej Federacji Rosyjskiej. Później zarzuty zostały zmienione z „współpracy z obcym państwem na poufnej podstawie” na „zdradę stanu”. Obrońcy praw człowieka stwierdzili, że sprawa była rozpatrywana z rażącym naruszeniem zasad jawności postępowania sądowego, a sam proces odbywał się w trybie zamkniętym. Wyrok: 26 listopada 2024 roku został skazany na podstawie art. 264 ust. 1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („Powtórne prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości”); wyrok nieznany. 3 kwietnia 2025 roku został skazany na podstawie art. 275.1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („Poufna współpraca z obcym państwem”) i skazany na pięć lat pozbawienia wolności w kolonii karnej o ogólnym reżimie. 6 października 2025 roku wyrok został uchylony w trybie apelacyjnym, a sprawa skierowana do ponownego rozpatrzenia, zmieniono zarzuty na „zdradę stanu” i 13 marca 2026 roku nielegalny „Sąd Najwyższy Krymu” skazał go na 18 lat i 20 dni pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym reżimie, a także na rok i dziesięć miesięcy ograniczenia wolności po zwolnieniu. Obrońcy praw człowieka uznali tę decyzję za motywowaną politycznie.

Woronczychin Aleksandr

Zatrzymanie: 17 listopada 2022 roku rosyjskie siły bezpieczeństwa przeprowadziły serię masowych przeszukań w domach Świadków Jehowy, po czym wszczęto przeciwko Aleksandrowi Woronczychinowi postępowanie karne na podstawie art. 282.2 cz. 1 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej (organizacja działalności ekstremistycznej). Po przesłuchaniu został zwolniony z zakazem opuszczania kraju. Obrońcy praw człowieka uważają, że prześladowanie ma podłoże polityczne i jest związane wyłącznie z realizacją prawa do wolności wyznania. Wyrok: Na dzień 26 lipca 2026 roku nie ma ostatecznego wyroku. Sprawa karna jest rozpatrywana przez kontrolowany przez Rosję Sąd Rejonowy w Symferopolu. Aleksandr Woronczychin pozostaje z zakazem opuszczania kraju.

Alijew Murat

Aresztowanie: 6 sierpnia 2015 roku Murat (Murad) Alijew szedł ulicą na Krymie, gdy trzech mężczyzn w cywilu przywitało się z nim i wsadziło go do samochodu. Został przewieziony do Centralnego Rejonowego Wydziału Spraw Wewnętrznych, gdzie oskarżono go o rozbój – rzekomo napadł na osobę i zabrał telefon. O drugiej w nocy przeniesiono go do aresztu tymczasowego, a rano sąd zastosował środek zapobiegawczy – osadzenie w areszcie śledczym w Symferopolu. Wyrok: Za radą adwokata, który wyjaśnił, że walka jest bezsensowna, Alijew zgodził się przyznać do winy, aby uzyskać krótszy wyrok. Prokurator żądał 3,5 roku, sędzia skazała go na 2,5 roku pozbawienia wolności. Po pół roku przeniesiono go do Kerczeńskiej Kolonii Karnej nr 2. Po odbyciu tego wyroku postawiono mu nowe zarzuty – z art. 280 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („wezwanie do ekstremizmu”) oraz art. 282...

Alijew Rinat

Aresztowanie: 11 sierpnia 2022 roku funkcjonariusze FSB przeprowadzili masowe przeszukania w domach Tatarów krymskich w rejonie Dżankoju na okupowanym Krymie. Po przeszukaniu zatrzymano Rinata Ablyatifowicza Alijewa. Razem z nim rosyjskie służby zatrzymały kilku innych Tatarów krymskich w tzw. „sprawie dżankojskiej Hizb ut-Tahrir”. Postawiono mu zarzuty z art. 205.5 § 1 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („organizacja działalności organizacji terrorystycznej”) oraz art. 278 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („przemoc w celu przejęcia władzy”). Ukraińskie organizacje praw człowieka podkreśliły, że sprawa ma charakter polityczny, a zarzuty tradycyjnie opierają się na rozmowach religijnych, opiniach ekspertów i zeznaniach anonimowych świadków. Wyrok: 26 listopada 2025 r. Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał na 15 lat pozbawienia wolności. 3...

Alijewa Elviza

Zatrzymanie: W dniach 15–16 października 2025 roku rosyjskie siły zatrzymały ją wraz z trzema innymi Tatarkami krymskimi: Esmą Nimetulajewą, Fevziją Osmanową i Nasibą Saidową. Wyrok: Na dzień 6 września 2026 roku Elviza Alijewa przebywa w areszcie, a jej sprawa jest w toku śledztwa. Postawiono jej zarzuty na podstawie art. 205.5 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej — „udział w działalności organizacji uznanej za terrorystyczną zgodnie z prawem Federacji Rosyjskiej”. Chodzi o rzekome powiązania z „Hizb ut-Tahrir”. Obrońcy praw człowieka uważają prześladowania Tatarów krymskich na podstawie tego artykułu za część systemowej polityki represji na okupowanym półwyspie.

Karimow Alim

Aresztowanie: 27 marca 2019 roku funkcjonariusze FSB przeprowadzili masowe przeszukania w domach krymskich Tatarów w Symferopolu i zatrzymali krymskotatarskiego aktywistę Alima Karimowa. Po przeszukaniu został aresztowany w ramach tzw. „drugiej symferopolskiej grupy sprawy Hizb ut-Tahrir”, oskarżony o rzekomy udział w działalności organizacji uznanej przez Rosję za terrorystyczną. Wyrok: 10 stycznia 2023 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Alima Karimowa na 13 lat pozbawienia wolności. Pierwsze pięć lat ma spędzić w więzieniu, resztę kary – w kolonii o zaostrzonym rygorze. Po zwolnieniu przewidziano półtora roku ograniczenia wolności.

Alimov Refat

Aresztowanie: 18 kwietnia 2016 roku funkcjonariusze FSB Federacji Rosyjskiej przeprowadzili przeszukania w domach sześciu Tatarów krymskich i zatrzymali Refata Alimova w ramach tzw. „sprawy jaltyńskiej Hizb ut-Tahrir”. Wraz z nim zatrzymano Emira-Useina Kuku, Muslima Alijewa, Wadima Siruka, Arsena Dżepparowa i Invera Bekirova. Obrońcy praw człowieka uważają sprawę za motywowaną politycznie. Wyrok: 12 listopada 2019 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem nielegalnie skazał Refata Alimova na 8 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze oraz 1 rok ograniczenia wolności po zwolnieniu. Uznano go winnym z art. 205.5 ust. 2 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („udział w działalności organizacji terrorystycznej”) oraz art. 30 ust. 1, art. 278 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („przygotowanie do przejęcia władzy siłą”). 25 czerwca 2020 roku Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej utrzymał wyrok w mocy...

Aliwapow Mueddin

Zatrzymanie: 23 stycznia 2016 roku w Ałupce i Simeizie na południowym wybrzeżu Krymu zatrzymano trzech miejscowych mieszkańców: Mueddina Aliwapowa, Siergieja Kudriaszowa i Wiaczesława Butnika. Zarzucono im podpalenia samochodów w Wielkiej Jałcie — w styczniu 2016 roku spłonęło tam 12 pojazdów. Warto zauważyć, że po ich zatrzymaniu podpalenia nie ustały; w tej samej sprawie aresztowano mieszkańca Czelabińska. Wyrok: 18 stycznia 2018 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Najwyższy Krymu utrzymał w mocy wyrok wobec Mueddina Aliwapowa – 4,5 roku w kolonii osiedlowej, a ponadto nakazał odszkodowanie poszkodowanym w wysokości trzech milionów rubli. Dla porównania: innym oskarżonym w tej samej sprawie kary zostały skrócone – Kudriaszowowi do 3 lat, Butnikowi do 2,5 roku. Po odbyciu kary Aliwapow został zwolniony. Mueddin Aliwapow...

Aliyeva Gulsum

Zatrzymanie: Gulsum Aliyeva była dwukrotnie zatrzymywana przez siły okupacyjne i poddawana przeszukaniom w domu. Przeciwko niej wszczęto postępowanie karne na podstawie art. 282 ust. 1 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („wzbudzanie nienawiści lub wrogości”) w związku z udostępnieniem na Facebooku demotywatora o treści antyrosyjskiej. Wyrok: Gulsum Aliyeva była ścigana w ramach postępowania karnego. Została wpisana na listy osób prześladowanych przez władze okupacyjne, prowadzone przez ukraińskie organizacje praw człowieka. Gulsum Aliyeva urodziła się w 1996 roku. Jest córką znanego krymskotatarskiego więźnia politycznego Muslima Aliyeva – uczestnika „sprawy jaltyńskiej Hizb ut-Tahrir”, skazanego w 2019 roku na 19 lat pozbawienia wolności. Gulsum mieszkała w Ałuszcie. Od dzieciństwa ma niepełnosprawność, co było jednym z powodów przeprowadzki rodziny do Ałuszty – gdzie były lepsze...

Ametov Enver

Zatrzymanie:27 marca 2019 roku rosyjskie służby przeprowadziły jedną z największych fal przeszukań w domach Tatarów krymskich w dzielnicach Kamjanka i Stroganowka w pobliżu Symferopola. Po przeszukaniu Beljal Adiłow został zatrzymany wraz z ponad dwudziestoma innymi krymskotatarskimi aktywistami. Postawiono mu zarzuty z art. 205.5 § 2 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („udział w działalności organizacji terrorystycznej”) z powodu rzekomego związku z organizacją „Hizb ut-Tahrir”, która działa legalnie na Ukrainie, ale jest zakazana w Rosji.

Ametov Ernes

Zatrzymanie: 11 października 2017 roku funkcjonariusze FSB Rosji przeprowadzili serię przeszukań w Bachczysaraju i innych miejscowościach okupowanego Krymu. Po przeszukaniu zatrzymano dziennikarza obywatelskiego i krymskotatarskiego aktywistę Ernesa Ametova. Razem z nim zatrzymano Sejrana Salijewa, Marlena Asanowa, Timura Ibragimowa, Servera Zekirjajewa i Memeta Bielialowa. Rosyjskie śledztwo oskarżyło ich o udział w działalności organizacji „Hizb ut-Tahrir” art. 205.5 ust. 2 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („Udział w działalności organizacji terrorystycznej”), którą Rosja uznaje za terrorystyczną, choć na Ukrainie nie jest zakazana. Obrońcy praw człowieka podkreślali, że prześladowanie ma charakter polityczny i jest związane z dziennikarstwem obywatelskim oraz aktywną postawą Tatarów krymskich. Wyrok: 16 września 2020 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem całkowicie uniewinnił Ernesa Ametova z powodu braku dowodów jego winy. Był to pierwszy i przez długi czas jedyny wyrok uniewinniający w sprawach „Hizb ut-Tahrir” dotyczących Tatarów krymskich. Jednak w marcu 2022 roku sąd apelacyjny uchylił uniewinnienie, a już 29 grudnia 2022 roku podczas ponownego rozpatrzenia Ernes został skazany na 11 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze. 15 grudnia 2023 roku sąd apelacyjny pozostawił ten wyrok bez zmian.