Więźniowie polityczni

Agasarian Artur

Zatrzymanie: 26 czerwca 2023 roku funkcjonariusze FSB Rosji zatrzymali mieszkańca Kerczu, Artura Agasariana. Według rosyjskiego śledztwa, miał współpracować z Głównym Zarządem Wywiadu Ministerstwa Obrony Ukrainy, zbierać informacje o ruchach rosyjskiego sprzętu wojskowego i przygotowywać zamach na samochód funkcjonariusza FSB. Postawiono mu zarzuty zdrady stanu, przygotowania aktu terrorystycznego, nielegalnego nabycia i produkcji materiałów wybuchowych. Artur nie przyznał się do winy. Wyrok: 18 września 2024 roku został skazany za popełnienie przestępstw przewidzianych w art. 275 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („Zdrada stanu”), cz. 1 art. 205 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („Przygotowanie do aktu terrorystycznego”), cz. 1 art. 30, cz. 1 art. 223.1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („Nielegalna produkcja materiałów wybuchowych, nielegalna produkcja, przeróbka lub naprawa urządzeń wybuchowych”) oraz cz. 3 art. 222.1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („Nielegalne nabycie, przekazanie, zbycie, przechowywanie, transport, przesyłanie lub noszenie materiałów wybuchowych lub urządzeń wybuchowych”). Został skazany na 20 lat pozbawienia wolności oraz grzywnę w wysokości 500 tysięcy rubli.

Czijgoz Ahtem

Zatrzymanie: 29 stycznia 2015 roku w Bachczysaraju Ahtem Czijgoz został zatrzymany przez siły okupacyjne podczas spotkania w kawiarni. Powodem była jego obecność na wiecu przed budynkiem Rady Najwyższej Krymu 26 lutego 2014 roku, dzień przed nielegalnym „referendum”. Tego dnia Tatarzy krymscy i pro-ukraińscy mieszkańcy zgromadzili się przed parlamentem, aby zapobiec decyzji o przyłączeniu do Rosji. Czijgoz próbował pomóc milicji w utrzymaniu dwóch tłumów osobno. Później oskarżono go o „organizację masowych zamieszek” (art. 212 ust. 1 KK FR). Wyrok: 11 września 2017 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Najwyższy Krymu skazał Ahtema Czijgoza na 8 lat kolonii o zaostrzonym rygorze. Podczas ogłaszania wyroku oklaskiwał, ponieważ w części wstępnej sąd uznał go za „obywatela Ukrainy”: „Już wygrałem”, powiedział wtedy Czijgoz. 25 października 2017 roku, za pośrednictwem prezydenta Turcji Erdogana, Czijgoz wraz z Ilmi Umerowem zostali przekazani do Turcji i uwolnieni. 27 października wrócili na Ukrainę. Ani Czijgoz, ani Umerow nie podpisali próśb o ułaskawienie do Putina.

Ahtemov Aziz

Aresztowanie: 3 września 2021 roku funkcjonariusze FSB Rosji przeprowadzili przeszukania w domach krymskotatarskich aktywistów na Krymie. Po przeszukaniu zatrzymano Aziza Refatovicha Ahtemova. Razem z nim zatrzymano jego brata Asana Ahtemova, pierwszego zastępcę przewodniczącego Medżlisu Tatarów Krymskich Narimana Dżelialowa oraz kilku innych Tatarów krymskich. Władze rosyjskie oskarżyły ich o rzekomy udział w wysadzeniu gazociągu we wsi Przewalne 23 sierpnia 2021 roku. Po aresztowaniu Aziza przez kilka dni przetrzymywano bez dostępu do niezależnego adwokata. Później oświadczył w sądzie, że pierwsze „zeznania” złożył pod fizycznym i psychicznym naciskiem funkcjonariuszy FSB. Według niego był bity, zastraszany i zmuszany do nauczenia się na pamięć przygotowanego tekstu. Wyrok: 21 września 2022 roku okupacyjny Sąd Najwyższy Krymu uznał Aziza Ahtemova za winnego sabotażu, nielegalnego przechowywania i przemytu materiałów wybuchowych, skazując go na 13 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze, grzywnę w wysokości 500 tysięcy rubli oraz rok ograniczenia wolności po zwolnieniu. 31 maja 2023 roku wojskowy sąd apelacyjny pozostawił wyrok bez zmian. Ukraińskie i międzynarodowe organizacje praw człowieka oświadczyły, że sprawa jest motywowana politycznie i związana z prześladowaniem krymskotatarskich aktywistów po zjeździe Medżlisu Tatarów Krymskich i szczycie Platformy Krymskiej.

Ajwazow Raïm

Aresztowanie: 17 kwietnia 2019 roku aktywista krymskotatarski Raïm Ajwazow został zatrzymany przez funkcjonariuszy FSB podczas przekraczania granicy administracyjnej między okupowanym Krymem a częścią Ukrainy przez punkt kontrolny „Kalanczak”. Przez około dwanaście godzin jego rodzina nie wiedziała, gdzie się znajduje. Dopiero wieczorem Ajwazow mógł poinformować rodzinę, że został przewieziony do siedziby FSB w Symferopolu. Postawiono mu zarzuty z art. 205.5 ust. 1 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („organizacja działalności organizacji terrorystycznej”) w sprawie drugiej grupy symferopolskiej „Hizb ut-Tahrir”. Ukraińskie i międzynarodowe organizacje praw człowieka oświadczyły, że sprawa ma charakter polityczny, a po zatrzymaniu Ajwazow był poddawany torturom i presji psychicznej. Wyrok: 10 marca 2022 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w...

Akimov Charaz

Zatrzymanie: pod koniec 2024 roku funkcjonariusze FSB Rosji zatrzymali mieszkańca Jałty Charaza Akimova. Według rosyjskiego śledztwa, w latach 2023–2024 miał on utrzymywać poufny kontakt z przedstawicielem Głównego Zarządu Wywiadu Ministerstwa Obrony Ukrainy i przekazywać informacje o ruchach sprzętu wojskowego i okrętów Floty Czarnomorskiej Federacji Rosyjskiej. Później zarzuty zostały zmienione z „współpracy z obcym państwem na poufnej podstawie” na „zdradę stanu”. Obrońcy praw człowieka stwierdzili, że sprawa była rozpatrywana z rażącym naruszeniem zasad jawności postępowania sądowego, a sam proces odbywał się w trybie zamkniętym. Wyrok: 26 listopada 2024 roku został skazany na podstawie art. 264 ust. 1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („Powtórne prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości”); wyrok nieznany. 3 kwietnia 2025 roku został skazany na podstawie art. 275.1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („Poufna współpraca z obcym państwem”) i skazany na pięć lat pozbawienia wolności w kolonii karnej o ogólnym reżimie. 6 października 2025 roku wyrok został uchylony w trybie apelacyjnym, a sprawa skierowana do ponownego rozpatrzenia, zmieniono zarzuty na „zdradę stanu” i 13 marca 2026 roku nielegalny „Sąd Najwyższy Krymu” skazał go na 18 lat i 20 dni pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym reżimie, a także na rok i dziesięć miesięcy ograniczenia wolności po zwolnieniu. Obrońcy praw człowieka uznali tę decyzję za motywowaną politycznie.

Woronczychin Aleksandr

Zatrzymanie: 17 listopada 2022 roku rosyjskie siły bezpieczeństwa przeprowadziły serię masowych przeszukań w domach Świadków Jehowy, po czym wszczęto przeciwko Aleksandrowi Woronczychinowi postępowanie karne na podstawie art. 282.2 cz. 1 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej (organizacja działalności ekstremistycznej). Po przesłuchaniu został zwolniony z zakazem opuszczania kraju. Obrońcy praw człowieka uważają, że prześladowanie ma podłoże polityczne i jest związane wyłącznie z realizacją prawa do wolności wyznania. Wyrok: Na dzień 26 lipca 2026 roku nie ma ostatecznego wyroku. Sprawa karna jest rozpatrywana przez kontrolowany przez Rosję Sąd Rejonowy w Symferopolu. Aleksandr Woronczychin pozostaje z zakazem opuszczania kraju.

Alijew Murat

Aresztowanie: 6 sierpnia 2015 roku Murat (Murad) Alijew szedł ulicą na Krymie, gdy trzech mężczyzn w cywilu przywitało się z nim i wsadziło go do samochodu. Został przewieziony do Centralnego Rejonowego Wydziału Spraw Wewnętrznych, gdzie oskarżono go o rozbój – rzekomo napadł na osobę i zabrał telefon. O drugiej w nocy przeniesiono go do aresztu tymczasowego, a rano sąd zastosował środek zapobiegawczy – osadzenie w areszcie śledczym w Symferopolu. Wyrok: Za radą adwokata, który wyjaśnił, że walka jest bezsensowna, Alijew zgodził się przyznać do winy, aby uzyskać krótszy wyrok. Prokurator żądał 3,5 roku, sędzia skazała go na 2,5 roku pozbawienia wolności. Po pół roku przeniesiono go do Kerczeńskiej Kolonii Karnej nr 2. Po odbyciu tego wyroku postawiono mu nowe zarzuty – z art. 280 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („wezwanie do ekstremizmu”) oraz art. 282...

Alijew Rinat

Aresztowanie: 11 sierpnia 2022 roku funkcjonariusze FSB przeprowadzili masowe przeszukania w domach Tatarów krymskich w rejonie Dżankoju na okupowanym Krymie. Po przeszukaniu zatrzymano Rinata Ablyatifowicza Alijewa. Razem z nim rosyjskie służby zatrzymały kilku innych Tatarów krymskich w tzw. „sprawie dżankojskiej Hizb ut-Tahrir”. Postawiono mu zarzuty z art. 205.5 § 1 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („organizacja działalności organizacji terrorystycznej”) oraz art. 278 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („przemoc w celu przejęcia władzy”). Ukraińskie organizacje praw człowieka podkreśliły, że sprawa ma charakter polityczny, a zarzuty tradycyjnie opierają się na rozmowach religijnych, opiniach ekspertów i zeznaniach anonimowych świadków. Wyrok: 26 listopada 2025 r. Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał na 15 lat pozbawienia wolności. 3...

Alijewa Elviza

Zatrzymanie: W dniach 15–16 października 2025 roku rosyjskie siły zatrzymały ją wraz z trzema innymi Tatarkami krymskimi: Esmą Nimetulajewą, Fevziją Osmanową i Nasibą Saidową. Wyrok: Na dzień 6 września 2026 roku Elviza Alijewa przebywa w areszcie, a jej sprawa jest w toku śledztwa. Postawiono jej zarzuty na podstawie art. 205.5 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej — „udział w działalności organizacji uznanej za terrorystyczną zgodnie z prawem Federacji Rosyjskiej”. Chodzi o rzekome powiązania z „Hizb ut-Tahrir”. Obrońcy praw człowieka uważają prześladowania Tatarów krymskich na podstawie tego artykułu za część systemowej polityki represji na okupowanym półwyspie.

Karimow Alim

Aresztowanie: 27 marca 2019 roku funkcjonariusze FSB przeprowadzili masowe przeszukania w domach krymskich Tatarów w Symferopolu i zatrzymali krymskotatarskiego aktywistę Alima Karimowa. Po przeszukaniu został aresztowany w ramach tzw. „drugiej symferopolskiej grupy sprawy Hizb ut-Tahrir”, oskarżony o rzekomy udział w działalności organizacji uznanej przez Rosję za terrorystyczną. Wyrok: 10 stycznia 2023 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Alima Karimowa na 13 lat pozbawienia wolności. Pierwsze pięć lat ma spędzić w więzieniu, resztę kary – w kolonii o zaostrzonym rygorze. Po zwolnieniu przewidziano półtora roku ograniczenia wolności.

Alimov Refat

Aresztowanie: 18 kwietnia 2016 roku funkcjonariusze FSB Federacji Rosyjskiej przeprowadzili przeszukania w domach sześciu Tatarów krymskich i zatrzymali Refata Alimova w ramach tzw. „sprawy jaltyńskiej Hizb ut-Tahrir”. Wraz z nim zatrzymano Emira-Useina Kuku, Muslima Alijewa, Wadima Siruka, Arsena Dżepparowa i Invera Bekirova. Obrońcy praw człowieka uważają sprawę za motywowaną politycznie. Wyrok: 12 listopada 2019 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem nielegalnie skazał Refata Alimova na 8 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze oraz 1 rok ograniczenia wolności po zwolnieniu. Uznano go winnym z art. 205.5 ust. 2 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („udział w działalności organizacji terrorystycznej”) oraz art. 30 ust. 1, art. 278 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („przygotowanie do przejęcia władzy siłą”). 25 czerwca 2020 roku Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej utrzymał wyrok w mocy...

Aliwapow Mueddin

Zatrzymanie: 23 stycznia 2016 roku w Ałupce i Simeizie na południowym wybrzeżu Krymu zatrzymano trzech miejscowych mieszkańców: Mueddina Aliwapowa, Siergieja Kudriaszowa i Wiaczesława Butnika. Zarzucono im podpalenia samochodów w Wielkiej Jałcie — w styczniu 2016 roku spłonęło tam 12 pojazdów. Warto zauważyć, że po ich zatrzymaniu podpalenia nie ustały; w tej samej sprawie aresztowano mieszkańca Czelabińska. Wyrok: 18 stycznia 2018 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Najwyższy Krymu utrzymał w mocy wyrok wobec Mueddina Aliwapowa – 4,5 roku w kolonii osiedlowej, a ponadto nakazał odszkodowanie poszkodowanym w wysokości trzech milionów rubli. Dla porównania: innym oskarżonym w tej samej sprawie kary zostały skrócone – Kudriaszowowi do 3 lat, Butnikowi do 2,5 roku. Po odbyciu kary Aliwapow został zwolniony. Mueddin Aliwapow...