Więźniowie polityczni

Prichodko Oleh

Zatrzymanie: 10 października 2019 roku rosyjskie służby zatrzymały Oleha Prichodko na okupowanym Krymie. Dzień wcześniej, 9 października, został siłą wsadzony do samochodu i całą noc przetrzymywany w budynku FSB. Następnego dnia służby przeprowadziły przeszukanie w jego domu i garażu, gdzie według rosyjskiego śledztwa znaleziono materiały wybuchowe. Żona Oleha, Lubow Prichodko, również została zatrzymana, ale później zwolniona. Prichodko nie przyznał się do zarzutów, twierdząc, że materiały wybuchowe zostały mu podrzucone przez funkcjonariuszy FSB. Ukraińscy obrońcy praw człowieka wskazywali na liczne sprzeczności w sprawie i łączyli prześladowania z jego otwartą pro-ukraińską postawą. Wyrok: 3 marca 2021 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy FR w Rostowie nad Donem skazał Oleha Prichodko na 5 lat pozbawienia wolności w kolonii o surowym reżimie, z pierwszym rokiem w więzieniu, oraz nałożył grzywnę w wysokości 110 tysięcy rubli. Został oskarżony o przygotowanie zamachu terrorystycznego, nielegalne wytwarzanie materiałów wybuchowych oraz przygotowanie do podpalenia konsulatu generalnego FR we Lwowie.

Prisycz Włodzimierz

Zatrzymanie: 13 sierpnia 2016 roku o 11:30 funkcjonariusze FSB Federacji Rosyjskiej zatrzymali Włodzimierza Prisycza — kierowcę ciężarówki z Charkowa — w Sewastopolu, dokąd przyjechał samochodem ciężarowym przez przeprawę promową w Kerczu. Podczas zatrzymania dokładnie przeszukano pojazd — nie znaleziono żadnych narkotyków. Osobiste rzeczy Prisycza zostały skonfiskowane, a klucze do ciężarówki zabrane. Pojazd pozostawiono na parkingu centrum handlowego „Musson” bez ochrony i zapieczętowania. Po dziewięciu godzinach, o 21:15, FSB przeprowadziła „przegląd pojazdu” i „znalazła” w kabinie 500 gramów konopi. W tym samym czasie Prisycza przewieziono do Symferopola. Według obrony, narkotyki zostały podrzucone między dwoma przeszukaniami — dlatego śledczy FSB Igor Igoriewicz Tyszyn został wpisany do bazy danych naruszycieli praw człowieka jako winny. Wyrok: 14 sierpnia 2016 roku Prisycz podczas przesłuchania jako podejrzany podpisał „zeznanie”, które śledczy sam napisał na komputerze — pod presją moralną i fizyczną funkcjonariuszy FSB oraz wyznaczonego przez nich adwokata Petrosjana. Prisycz stwierdził również, że został zmuszony do nagrania wideo z zeznaniem o „szpiegostwie na rzecz Ukrainy” po torturach prądem elektrycznym. 18 maja 2017 roku kontrolowany przez Rosję „Sąd Rejonowy Gagarina” w Sewastopolu skazał Prisycza na 3 lata pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym rygorze za art. 228 część 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej (posiadanie narkotyków). Postępowanie apelacyjne wyznaczono na 3 sierpnia 2017 roku. Prisycz odbył karę — sprawa zakończona 15 sierpnia 2019 roku.

Ramazanov Ismail

Zatrzymanie: 23 stycznia 2018 roku w domu Ismaila Ramazanova w wiosce Nowy Świat w rejonie symferopolskim na Krymie przeprowadzono przeszukanie. Tego samego dnia został zatrzymany. Komitet Śledczy Rosji postawił mu zarzut „propagandy ekstremizmu” — rozpowszechniania materiałów, które „podżegają do nienawiści międzyetnicznej i międzyreligijnej”, za pośrednictwem aplikacji internetowego radia Zello. Ramazanov został zatrzymany podczas szerszej fali przeszukań w kilku rejonach Krymu. 24 stycznia Sąd Rejonowy w Symferopolu na Krymie aresztował go na 30 dni. Podczas rozprawy sądowej ledwo stał na nogach i oświadczył, że funkcjonariusze FSB go bili. Wnioski obrony, w tym o wezwanie karetki, zostały odrzucone przez sąd. Wyrok: Ismail Ramazanov spędził w areszcie sześć miesięcy — maksymalny dopuszczalny okres tymczasowego aresztowania w tej kategorii spraw. 14 lipca 2018 roku został zwolniony z aresztu. 16 stycznia 2019 roku postępowanie karne zostało umorzone. Później jego nazwisko usunięto z rosyjskiej „Listy terrorystów i ekstremistów”.

Razzakov Shevket

Zatrzymanie: 13 kwietnia 2017 roku, gdy rosyjskie służby przeprowadzały przeszukanie w domu krymskotatarskiego aktywisty Seydameta Mustafayeva w Bachczysaraju. Podczas przeszukania przed domem zgromadzili się miejscowi mieszkańcy i aktywiści, którzy obserwowali działania rosyjskich funkcjonariuszy. Jednym z tych mieszkańców był Shevket Razzakov. W maju 2017 roku Shevket został wezwany do Komitetu Śledczego Rosji jako świadek, jednak podczas przesłuchania poinformowano go o zmianie jego statusu procesowego na podejrzanego w sprawie karnej z artykułu 319 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („publiczne znieważenie przedstawiciela władzy”). Według śledztwa, podczas wydarzeń 13 kwietnia miał obrazić funkcjonariusza Rosgwardii, plując w jego stronę i używając wulgaryzmów. Sam Razzakov stanowczo zaprzeczał oskarżeniom, a jego obrona podkreślała, że nagrania wideo z wydarzeń nie potwierdzają wersji śledztwa i nie zawierają dowodów na celowe znieważenie funkcjonariusza. Wyrok: Proces sądowy rozpoczął się pod koniec 2017 roku i był wielokrotnie odraczany z powodu nieobecności świadków oskarżenia. 24 kwietnia 2018 roku kontrolowany przez Rosję sąd rejonowy w Bachczysaraju uznał Shevketa Razzakova za winnego publicznego znieważenia przedstawiciela władzy i nałożył karę grzywny w wysokości 20 000 rubli rosyjskich. Prokuratura domagała się surowszej kary — 300 godzin prac społecznych. Po ogłoszeniu wyroku Razzakov zapowiedział zamiar jego zaskarżenia, wskazując, że oskarżenie opiera się na fałszywych zeznaniach i nie jest poparte obiektywnymi dowodami.

Memetov Remzi

Aresztowanie: 12 maja 2016 roku, funkcjonariusze FSB Federacji Rosyjskiej przeprowadzili masowe przeszukania w domach Tatarów krymskich, po czym zatrzymali Remziego Szewkajewicza Memetova wraz z Enwerem Mamutowem, Zewrim Abseitowem i Rustemem Abiltarowem. Sprawa ta stała się znana jako „pierwsza bachczysarajska grupa sprawy Hizb ut-Tahrir”. Władze rosyjskie oskarżyły go o udział w działalności organizacji „Hizb ut-Tahrir”, która w Rosji jest uznawana za terrorystyczną, choć na Ukrainie działa legalnie. Śledztwo twierdziło, że brał udział w spotkaniach religijnych, podczas których omawiano kwestie religijne i społeczno-polityczne. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że sprawa ma charakter politycznie motywowany i nie zawiera dowodów na przygotowanie lub popełnienie aktów przemocy. Wyrok: 24 grudnia 2018 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w...

Reshetnichenko Danylo

Zatrzymanie: 10 czerwca 2020 roku rosyjskie siły bezpieczeństwa zatrzymały Danylo Reshetnichenko. Tego samego dnia zatrzymano również Andrija Kulievicha, Mykolę Lagutina i Valentyna Khoroshayeva. Według strony rosyjskiej, w maju 2020 roku Reshetnichenko wraz z innymi osobami zamieszczał w miejscach publicznych Krymu ulotki wzywające do obalenia władzy państwowej Federacji Rosyjskiej oraz zawierające wypowiedzi, które rosyjskie śledztwo uznało za usprawiedliwienie takich działań. Treści ulotek nie ujawniono w rosyjskim sądzie. 13 czerwca 2020 roku wobec Danylo Reshetnichenko zastosowano środek zapobiegawczy w postaci aresztu domowego, który później zamieniono na zakaz określonych działań. W przeciwieństwie do trzech innych osób, Reshetnichenko nie został oskarżony o bezpośrednie przygotowanie wybuchu. Wyrok: 16 czerwca 2023 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Danylo Reshetnichenko na 2 lata pozbawienia wolności w kolonii osiedlowej za art. 205.2 część 1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej — „publiczne nawoływanie do działalności terrorystycznej, publiczne usprawiedliwianie terroryzmu lub propaganda terroryzmu”. Według danych Przedstawicielstwa Prezydenta Ukrainy w AR Krym, odbywał karę w kolonii osiedlowej nr 1 w Kerczu.

Rewut Anatolij

Zatrzymanie: dokładna data zatrzymania nie została ujawniona w otwartych źródłach. Wiadomo, że pod koniec 2025 roku okupacyjny „Sąd Rejonowy w Kijowie” w Symferopolu zastosował wobec Anatolija Rewuta środek zapobiegawczy w postaci aresztu tymczasowego pod sfabrykowanym zarzutem „zdrady państwowej”. O aresztowaniu publicznie poinformowano 24 grudnia 2025 roku. Wyrok: Na dzień 21.07.2026 roku brak informacji o wydaniu wyroku. Federacja Rosyjska oskarża Anatolija Rewuta na podstawie artykułu 275 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („zdrada państwowa”). Obrońcy praw człowieka podkreślają, że sprawa ma cechy politycznie motywowanego prześladowania, a szczegóły oskarżenia są ukrywane przez władze okupacyjne.

Riazanow Witalij

Zatrzymanie: 4 września 2022 roku rosyjscy żołnierze uprowadzili Witalija Riazanowa z jego domu w Kałanczaku w obwodzie chersońskim. Po porwaniu przez ponad dwa miesiące był nielegalnie przetrzymywany w piwnicy komisariatu policji w Czaplińce. Następnie został przekazany funkcjonariuszom FSB i nielegalnie przewieziony na okupowany Krym. Strona rosyjska oskarżyła Riazanowa na podstawie art. 208 cz. 2 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej o rzekomy udział w nielegalnej formacji zbrojnej. Jego sprawa została powiązana z tzw. „Krymskotatarskim Batalionem Ochotniczym im. Nomana Czelebidżichana”. Wyrok: 28 kwietnia 2023 roku nielegalny „Sąd Najwyższy Republiki Krymu” skazał Witalija Riazanowa na 5 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze na podstawie art. 208 cz. 2 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej. W lipcu 2023 roku okupacyjny sąd apelacyjny zmienił sposób odbywania kary. Pierwszy rok Riazanow miał spędzić w więzieniu, a następnie kontynuować odbywanie kary w kolonii.

Rossichin Anatolij

Zatrzymanie: w nocy 22 marca 2025 roku, rosyjskie służby przeprowadziły jednoczesne przeszukania pod kilkoma adresami i zatrzymały czterech członków rodziny, którzy wcześniej mieszkali we Lwowie: Tetianę Maljar, jej brata Walentyna Maljara, syna Anatolija Rossichina oraz córkę Olhę Maljar. Wyrok: Na dzień 21.07.2026 roku brak informacji o wyroku. Federacja Rosyjska oskarża Anatolija Rossichina o tzw. „zdradę państwową”. Wiadomo, że przebywa w areszcie, a śledztwo trwa. Obrońcy praw człowieka uważają sprawę za motywowaną politycznie.

Sagandzhi Fevzi

Zatrzymanie: W październiku 2017 roku Fevzi Sagandzhi, według informacji obrońców praw człowieka, został zatrzymany przez funkcjonariuszy FSB po powrocie na okupowany Krym. Jak sam twierdzi, podczas zatrzymania stosowano wobec niego przemoc fizyczną i zmuszano do podpisywania dokumentów, których treści nie znał. W marcu 2018 roku strona rosyjska postawiła Sagandzhiemu zarzuty na podstawie art. 208 ust. 2 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej — rzekomy udział w nielegalnej formacji zbrojnej. 11 kwietnia 2018 roku został aresztowany w sprawie o rzekomy udział w tzw. „Krymskotatarskim batalionie ochotniczym imienia Nomana Czelebidżichana”. Wyrok: 23 stycznia 2019 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Rejonowy w Symferopolu skazał Fevziego Sagandzhiego na 10 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze na podstawie art. 208 ust. 2 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej. Sagandzhi nie przyznał się do winy i twierdził, że nigdy nie był członkiem batalionu imienia Nomana Czelebidżichana. 14 maja 2019 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Najwyższy Krymu utrzymał wyrok w mocy.

Saidova Nasiba

Aresztowanie: 15 października 2025 roku, po przeszukaniu domu funkcjonariusze FSB Federacji Rosyjskiej zatrzymali Nasibę Saidovą i przewieźli do siedziby FSB w Symferopolu. Wyrok: Na dzień 21.07.2026 roku wyrok nie został wydany. Federacja Rosyjska oskarża Nasibę Saidovą na podstawie art. 205.5 ust. 2 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („udział w działalności organizacji terrorystycznej”) w tzw. pierwszej kobiecej „sprawie Hizb ut-Tahrir” na Krymie. Obrońcy praw człowieka uważają, że prześladowanie jest motywowane politycznie i związane z systematycznym naciskiem na Tatarów krymskich.

Sakada Włodzimierz

Zatrzymanie: 1 października 2020 roku w okupowanym Sewastopolu rosyjskie siły bezpieczeństwa przeprowadziły przeszukania w domach co najmniej dziewięciu wyznawców „Świadków Jehowy”. Wśród zatrzymanych byli Włodzimierz Sakada, Włodzimierz Maladyka, Jewgienij Żukow i Igor Szmidt. Tego samego dnia wobec Sakady, Maladyki i Żukowa wszczęto postępowanie karne. Po przeszukaniu Włodzimierz Sakada został zatrzymany. Spędził 543 dni w areszcie śledczym, a następnie 303 dni w areszcie domowym. Łącznie, do momentu uwolnienia, przebywał w różnych formach ograniczenia wolności przez ponad pięć lat. Wyrok: 6 października 2022 roku okupacyjny Sąd Rejonowy Nachimowski w Sewastopolu uznał Włodzimierza Sakadę za winnego z art. 282.2 cz. 1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej — „organizacja działalności organizacji ekstremistycznej”, odnosząc się do działalności religijnej „Świadków Jehowy”. Sakadę skazano na 6 lat pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym reżimie. Ponadto zakazano mu przez siedem lat działalności edukacyjnej, działalności związanej z wystąpieniami i publikacjami w mediach oraz umieszczania materiałów w internecie. Po uwolnieniu nałożono także roczne ograniczenie w przemieszczaniu się.