Więźniowie polityczni

Strilec Wiktoria

Zatrzymanie: 3 października 2024 roku rosyjskie siły bezpieczeństwa zatrzymały w okupowanym Sewastopolu Wiktorię Strilec i jej córkę Aleksandrę. Informacja o ich zatrzymaniu nie była od razu dostępna; sprawa była długo utrzymywana w tajemnicy. Strona rosyjska twierdziła, że Aleksandra nawiązała kontakt z przedstawicielami ukraińskiego wywiadu i zaangażowała do współpracy matkę. Według śledztwa, we wrześniu 2023 roku Aleksandra przesłała przez Telegram zdjęcia rosyjskich obiektów wojskowych, które rzekomo wykonała Wiktoria. Te twierdzenia pochodzą od rosyjskich struktur bezpieczeństwa i nie mogą być uznane za niezależnie potwierdzone fakty. W otwartych źródłach nie zarejestrowano publicznego oświadczenia Głównego Zarządu Wywiadu Ministerstwa Obrony Ukrainy w tej sprawie. Wyrok: 5 sierpnia 2025 roku kontrolowany przez Rosję Miejski Sąd w Sewastopolu uznał Wiktorię Strilec za winną na podstawie art. 275 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („zdrada państwowa”) i skazał ją na 12 lat pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym rygorze oraz 1 rok ograniczenia wolności. Proces sądowy odbył się za zamkniętymi drzwiami. Wiktorię i jej córkę aresztowano bezpośrednio na sali sądowej. 21 stycznia 2026 roku ZMINA poinformowała, że Trzeci Sąd Apelacyjny Ogólnej Jurysdykcji Federacji Rosyjskiej utrzymał wyrok Wiktorii i Aleksandry Strilec w mocy. Tym samym kara weszła w życie.

Strilets Aleksandra

Zatrzymanie: 3 października 2024 roku w okupowanym Sewastopolu rosyjskie służby zatrzymały Aleksandrę Strilets i jej matkę Wiktorię. Informacja o zatrzymaniu pojawiła się później, ponieważ strona rosyjska nie ujawniała sprawy publicznie do zakończenia procesu sądowego. Radio Swoboda zauważyło, że w 2024 roku matka i córka faktycznie zniknęły z kontaktu, a informacje o ich zatrzymaniu ujawniono dopiero po wydaniu wyroku. Rosyjskie służby oskarżyły Aleksandrę Strilets o zdradę stanu na podstawie art. 275 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej. Według rosyjskiego śledztwa, we wrześniu 2023 roku nawiązała kontakt z przedstawicielami ukraińskiego wywiadu i przekazała przez Telegram zdjęcia rosyjskich obiektów wojskowych. Śledztwo twierdziło, że część zdjęć wykonała jej matka Wiktoria, którą Aleksandra rzekomo zaangażowała w tę działalność. Nie ma publicznego potwierdzenia tych twierdzeń ze strony Głównego Zarządu Wywiadu Ministerstwa Obrony Ukrainy. Wyrok: 5 sierpnia 2025 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Miejski w Sewastopolu uznał Aleksandrę Strilets za winną zdrady stanu i skazał ją na 12 lat pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym reżimie. Taki sam wyrok otrzymała jej matka Wiktoria Strilets.

Stukalo Illya

Zatrzymanie: Illya Stukalo został zatrzymany na okupowanym Krymie. Dokładna data i okoliczności zatrzymania nie są w pełni znane w publicznie dostępnych źródłach na moment przygotowania tego materiału. Wyrok: Illya Stukalo został skazany przez sądy okupacyjne. Konkretny termin i data wyroku nie są zarejestrowane w otwartych źródłach. Wiadomo, że został skazany na karę warunkową za proukraińskie wypowiedzi.

Sufjanow Alim

Zatrzymanie: 7 lipca 2020 roku Alim Sufjanow został zatrzymany podczas masowych przeszukań przeprowadzonych przez rosyjskie siły bezpieczeństwa w domach Tatarów krymskich w rejonach Bachczysaraju, Symferopola i innych obszarach okupowanego Krymu. Przeszukanie jego domu miało miejsce we wsi Zaliznyczne w rejonie bachczysarajskim. Tego dnia zatrzymano siedem osób, z których sześć, w tym Sufjanow, zostało aresztowanych. Wyrok: 17 maja 2023 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Alima Sufjanowa na 12 lat pozbawienia wolności. Pierwsze 4 lata miał odbyć w więzieniu, resztę kary w kolonii o zaostrzonym rygorze. Sąd nałożył również 1 rok ograniczenia wolności po zwolnieniu. Został uznany za winnego na podstawie art. 205.5 ust. 2 oraz art. 30 ust. 1, art. 278 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej. 13 września 2024 roku Wojskowy Sąd Apelacyjny we Własicach utrzymał wyrok w mocy. Alim Sufjanow nie przyznał się do zarzucanych mu przestępstw.

Sulejmanow Amet

Zatrzymanie: 11 marca 2020 roku rosyjskie służby przeprowadziły przeszukanie w domu Ameta Sulejmanowa w Bachczysaraju i zatrzymały go. Stał się jednym z oskarżonych w tzw. trzeciej grupie bachczysarajskiej w sprawie „Hizb ut-Tahrir”. Władze rosyjskie oskarżyły Sulejmanowa na podstawie art. 205.5 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej o udział w działalności organizacji uznanej przez Rosję za terrorystyczną, a także na podstawie art. 30 ust. 1 i art. 278 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej o rzekome przygotowanie do przejęcia władzy siłą. 12 marca 2020 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Rejonowy w Kijowie w Symferopolu zastosował wobec niego środek zapobiegawczy w postaci aresztu domowego z powodu ciężkiej choroby serca. Był to pierwszy przypadek w sprawach karnych „Hizb ut-Tahrir” na okupowanym Krymie, gdy oskarżonemu przyznano areszt domowy zamiast aresztu tymczasowego. Wyrok: 29 października 2021 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Ameta Sulejmanowa na 12 lat pozbawienia wolności. Zgodnie z wyrokiem, pierwsze 3 lata i 6 miesięcy miał spędzić w więzieniu, a następnie kontynuować karę w kolonii o zaostrzonym rygorze. Dodatkowo orzeczono 1 rok ograniczenia wolności.

Sulejmanow Redwan

Zatrzymanie: 30 lipca 2016 roku funkcjonariusze FSB Rosji zatrzymali Redwana Sulejmanowa na lotnisku w Symferopolu. Przez prawie dwa tygodnie nie było informacji o jego miejscu pobytu. Dopiero 12 sierpnia 2016 roku FSB opublikowała nagranie z jego przesłuchania, równocześnie z nagraniami zatrzymanych Jewhena Panowa i Andrija Zachteja, twierdząc, że ujawnili „ukraińską grupę dywersyjną” na okupowanym Krymie. Według rosyjskich służb specjalnych, Sulejmanow rzekomo współpracował z Głównym Zarządem Wywiadu Ministerstwa Obrony Ukrainy, miał otrzymać rosyjski paszport, zatrudnić się na lotnisku lub dworcu autobusowym w Symferopolu, zbierać informacje o obiektach wojskowych i znaleźć miejsca do umieszczenia ładunków wybuchowych. Te twierdzenia stały się podstawą kampanii informacyjnej FSB dotyczącej tzw. „sprawy krymskich dywersantów”. Wyrok: 10 sierpnia 2017 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Rejonowy w Symferopolu uznał Redwana Sulejmanowa za winnego świadomego fałszywego zawiadomienia o akcie terroryzmu, popełnionym przez grupę osób (art. 207 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej), i skazał go na 1 rok i 8 miesięcy pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym rygorze. Ponadto sąd nakazał mu zapłacić ponad 3,7 mln rubli jako odszkodowanie za rzekome szkody wyrządzone przeprawie kerczeńskiej, lotnisku w Symferopolu, dworcowi autobusowemu w Sewastopolu i rosyjskim służbom ratunkowym.

Sulejmanow Ruslan

Zatrzymanie: 26 marca 2019 roku Ruslan Sulejmanow został zatrzymany na administracyjnej granicy z okupowanym Krymem na przejściu granicznym „Kałanczak” i przetrzymywany przez około siedem godzin. Następnego dnia został aresztowany w ramach tzw. „drugiej grupy symferopolskiej” w sprawie „Hizb ut-Tahrir”. 27 marca 2019 roku, po masowych przeszukaniach w domach aktywistów tatarskich w dzielnicach Kamjanka i Stroganowka w Symferopolu. Wyrok: 24 listopada 2022 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Ruslana Sulejmanowa na 14 lat pozbawienia wolności. Pierwsze 4 lata miał spędzić w więzieniu, resztę w kolonii o zaostrzonym rygorze, po zwolnieniu przewidziano 1 rok ograniczenia wolności. Sąd uznał go za winnego zarzutów „działalności terrorystycznej” i „przygotowywania do siłowego przejęcia władzy”. Sulejmanow nie przyznał się do winy. 1 lutego 2024 roku Wojskowy Sąd Apelacyjny we Własysie pozostawił wyrok bez zmian.

Suleymanov Eskender

Zatrzymanie: 10 czerwca 2019 roku na okupowanym Krymie rosyjskie siły bezpieczeństwa przeprowadziły masowe przeszukania w domach Tatarów krymskich w rejonach Symferopola, Białogórska i Ałuszty. W wiosce Stroganowka w rejonie symferopolskim przeszukano dom rodziny Suleymanovów. Po przeszukaniu Eskender Suleymanov został zatrzymany wraz z młodszym bratem Rusłanem. Postawiono mu zarzuty na podstawie art. 205.5 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej — „udział w działalności organizacji uznanej za terrorystyczną”, oraz art. 30 ust. 1 i art. 278 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej — rzekome przygotowanie do siłowego przejęcia władzy. Postępowanie karne było związane ze sprawą „Hizb ut-Tahrir”. Organizacje praw człowieka uważają te sprawy za motywowane politycznie. Wyrok: 18 marca 2022 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Eskendera Suleymanova na 15 lat pozbawienia wolności. Pierwsze 5 lat miał spędzić w więzieniu, a następnie kontynuować odbywanie kary w kolonii o zaostrzonym rygorze. Po zwolnieniu nałożono na niego także 1 rok ograniczenia wolności. 7 lipca 2023 roku sąd apelacyjny pozostawił wyrok bez zmian. Tym samym kara nałożona przez rosyjski sąd weszła w życie.

Suleymanov Yunus

Zatrzymanie: 12 lutego 2025 roku funkcjonariusze FSB przeprowadzili przeszukanie w domu Yunusa Suleymanova, po czym go zatrzymali i przewieźli do Symferopola. Następnego dnia sąd okupacyjny zastosował wobec niego środek zapobiegawczy w postaci aresztu. Wyrok: Na dzień 22.07.2026 roku nie ma ostatecznego wyroku. Federacja Rosyjska oskarża Yunusa Suleymanova o rzekomy udział w działalności islamskiej partii politycznej „Hizb ut-Tahrir”, uznanej przez Sąd Najwyższy Rosji za „organizację terrorystyczną”. Ukraińscy i międzynarodowi obrońcy praw człowieka uważają sprawę za motywowaną politycznie i wiążą ją z systematycznymi represjami wobec krymskich Tatarów na okupowanym Krymie.

Swietliszyna Kseniya

Zatrzymanie: w grudniu 2023 roku w okupowanym Sewastopolu rosyjskie służby zatrzymały Ksenię Swietliszynę jako aktywistkę ukraińskiego ruchu oporu „Żółta wstążka”. Strona rosyjska oskarżyła ją o rzekomą współpracę z obcym państwem oraz o wandalizm z motywów politycznych. Według okupacyjnego śledztwa, Swietliszyna miała przekazywać przez Telegram ukraińskiemu wywiadowi informacje o rosyjskich obiektach wojskowych oraz nanosić polityczne napisy na ławkach i obiektach w parku im. Anny Achmatowej w Sewastopolu. Ukraińscy obrońcy praw człowieka uważają sprawę za politycznie motywowane prześladowanie aktywistki. Wyrok: 3 września 2024 roku okupacyjny „Sąd Miejski w Sewastopolu” skazał Ksenię Swietliszynę na 5 lat i 3 miesiące pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym reżimie z ograniczeniem wolności po zwolnieniu. Uznano ją winną na podstawie artykułu 275.1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej o rzekomej współpracy z obcym państwem oraz art. 214 część 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej — „wandalizm na tle wrogości politycznej”.

Szablii Artem

Zatrzymanie: 26 maja 2020 roku funkcjonariusze FSB Rosji przeprowadzili przeszukania w mieszkaniach Świadków Jehowy w Kerczu i Sewastopolu. Po przeszukaniu został zatrzymany Artem Władimirowicz Szablii. Został przewieziony do aresztu tymczasowego, gdzie spędził trzy dni. Następnie sąd okupacyjny zastosował wobec niego środek zapobiegawczy w postaci zakazu opuszczania miejsca zamieszkania. Przeciwko Artemowi Szablii wszczęto postępowanie karne na podstawie art. 282.2 cz. 2 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („udział w działalności organizacji ekstremistycznej”). Podstawą oskarżenia były pokojowe zgromadzenia religijne i dyskusje na temat Biblii. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że prześladowania są związane wyłącznie z wolnością wyznania. Wyrok: Na dzień 29.07.2026 roku nie wydano wyroku skazującego wobec Artema Szablii. W otwartych niezależnych źródłach nadal figuruje jako oskarżony w postępowaniu karnym. Brak informacji o nałożeniu kary lub zamknięciu sprawy.

Szablii Glib

Zatrzymanie: W listopadzie 2016 roku Glib został zatrzymany przez funkcjonariuszy FSB w Sewastopolu w ramach tzw. „sprawy krymskich dywersantów”. Strona rosyjska twierdziła, że Szablii był członkiem „grupy dywersyjno-terrorystycznej Głównego Zarządu Wywiadu Ministerstwa Obrony Ukrainy”, która rzekomo przygotowywała dywersje na terytorium okupowanego Krymu. Wraz z nim w tej sprawie zatrzymano w różnym czasie Dmytra Shtyblikova, Oleksija Bessarabova, Wołodymyra Dudkę, Oleksija Stogniia i innych obywateli Ukrainy. Podczas śledztwa FSB wycofała się z oskarżeń o przygotowywanie dywersji i szpiegostwo. Zamiast tego Szabliiemu zarzucono nielegalne wytwarzanie urządzenia wybuchowego oraz nielegalne nabycie, przewóz i przechowywanie materiałów wybuchowych i urządzenia wybuchowego. Centrum Praw Człowieka „Memoriał” uznało Gliba Szabliia za więźnia politycznego, podkreślając, że jego prześladowanie miało motywy polityczne. Wyrok: W listopadzie 2017 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Rejonowy Gagarinski w Sewastopolu uznał Gliba Szabliia za winnego z art. 223.1 część 1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („nielegalne wytwarzanie urządzenia wybuchowego”) oraz art. 222.1 część 1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („nielegalne nabycie, przewóz i przechowywanie materiałów wybuchowych oraz urządzenia wybuchowego”) i skazał go na 5 lat pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym reżimie. Wyrok nie zawierał oskarżeń o dywersje czy szpiegostwo, choć to właśnie te zarzuty były podstawą jego zatrzymania i kampanii informacyjnej FSB.