Więźniowie polityczni

Fevziev Raif

Zatrzymanie: 17 sierpnia 2021 roku w wiosce Stroganowka w rejonie symferopolskim okupowanego Krymu rosyjskie siły przeprowadziły przeszukanie w domu Raifa Fevzieva i zatrzymały go. Tego samego dnia na Krymie zatrzymano jeszcze czterech Tatarów krymskich — Dżebbara Bekirova, Rustema Murasova, Rustema Tairova i Zaura Abdullaeva. Organizacje praw człowieka uznają te zatrzymania za motywowane politycznie prześladowanie Tatarów krymskich i muzułmanów. Wyrok: 12 stycznia 2023 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Raifa Fevzieva na 17 lat pozbawienia wolności. Uznano go za winnego na podstawie art. 205.5 ust. 1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej oraz art. 30 ust. 1, art. 278 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej. Pierwsze trzy lata kary miał odbywać w więzieniu, resztę – w kolonii o zaostrzonym rygorze. Po zwolnieniu sąd nałożył ograniczenie wolności na okres jednego roku i sześciu miesięcy. Wojskowy Sąd Apelacyjny we Własicach pozostawił wyrok bez zmian.

Gafarov Diljawer

Aresztowanie: 30 października 2018 roku w jego domu rosyjskie służby przeprowadziły przeszukanie, po czym zatrzymały Diljawera. Został oskarżony na podstawie art. 208 cz. 2 KK FR o rzekomy udział w batalionie imienia Nomana Czelebidżichana. Sam Gafarov stanowczo zaprzeczył zarzutom, a obrońcy praw człowieka oświadczyli, że sprawa ma podłoże polityczne i opiera się na sfabrykowanych dowodach. Wyrok: 28 sierpnia 2019 roku kontrolowany przez Rosję „Sąd Rejonowy w Kirowsku Republiki Krymu” nielegalnie skazał Diljawera Gafarova na 10 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze oraz 1 rok ograniczenia wolności po zwolnieniu. Sąd apelacyjny pozostawił wyrok bez zmian. Projekt obrony praw człowieka „Wsparcie więźniów politycznych. Memoriał” uznał go za więźnia politycznego, podkreślając, że prześladowania są związane z jego postawą obywatelską,...

Gajdaj Łarysa

Aresztowanie: 27 marca 2024 roku Łarysa Gajdaj zniknęła. W sierpniu 2025 roku została odnaleziona w krymskim areszcie śledczym. Podstawy jej zatrzymania były nieznane do marca 2026 roku, kiedy pojawiła się informacja o sprawie z art. 275 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej ("Zdrada państwowa"). Wyrok: Na dzień 17 lipca 2026 roku wyrok nie został wydany. Łarysa Gajdaj pozostaje w areszcie.

Gaziyev Servet

Areszt: 27 marca 2019 roku rosyjskie siły przeprowadziły masowe przeszukania w domach Tatarów krymskich w dzielnicach Kamjanka i Stroganivka w Symferopolu. Po przeszukaniu Servet Gaziyev został aresztowany i oskarżony o rzekomy udział w działalności islamskiej partii politycznej „Hizb ut-Tahrir”, uznawanej w Rosji za „terrorystyczną”, choć w Ukrainie i większości krajów świata jej działalność nie jest zakazana. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że oskarżenia opierały się głównie na ukrytych świadkach i dyskusjach religijnych, bez dowodów na przygotowanie lub popełnienie aktów przemocy. Wyrok: 11 stycznia 2023 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem nielegalnie skazał Serveta Gaziyeva na 13 lat pozbawienia wolności, z czego pierwsze 3 lata ma spędzić w więzieniu, a resztę w kolonii o zaostrzonym rygorze....

Gerasimov Artem

Zatrzymanie: 20 marca 2019 roku rosyjskie służby przeprowadziły przeszukanie w jego mieszkaniu, konfiskując sprzęt elektroniczny i literaturę religijną. Już 26 marca 2019 roku wszczęto przeciwko niemu postępowanie karne pod zarzutem „organizacji działalności organizacji ekstremistycznej” (art. 282.2 część 1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej) wyłącznie z powodu jego przynależności do wspólnoty Świadków Jehowy. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że prześladowanie Artema Gerasimova jest związane wyłącznie z wolnością wyznania, a nie z jakimikolwiek działaniami przemocowymi czy nielegalnymi. Wyrok: 5 marca 2020 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Miejski w Jałcie nałożył na Artema Gerasimova grzywnę w wysokości 400 tysięcy rubli rosyjskich. Jednak już 4 czerwca 2020 roku tzw. „Sąd Najwyższy Republiki Krymu” uchylił tę decyzję i znacznie zaostrzył karę – 6 lat pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym reżimie. Bezpośrednio po ogłoszeniu decyzji został zatrzymany na sali sądowej. W lipcu 2026 roku Artem Gerasimov wyszedł na wolność po odbyciu pełnych sześciu lat nielegalnej kary w kolonii karnej nr 12 w obwodzie rostowskim (Federacja Rosyjska).

Afanasjew Giennadij

Zatrzymanie: 9 maja 2014 roku Giennadij Afanasjew został zatrzymany przez funkcjonariuszy FSB Rosji w Symferopolu pod zarzutem udziału w tzw. „grupie dywersyjno-terrorystycznej” wraz z Olegiem Sencowem, Ołeksandrem Kolczenko i Ołeksijem Czernijem. Śledztwo oskarżyło ich o podpalenie budynku „Rosyjskiej Wspólnoty Krymu” 14 kwietnia 2014 roku oraz pomieszczeń lokalnego oddziału partii „Jedna Rosja” w nocy z 17 na 18 kwietnia, a także o przygotowanie wysadzenia pomnika Lenina i pomnika „Wieczny Ogień”. Wyrok: 24 grudnia 2014 roku Afanasjew został uznany za winnego terroryzmu i skazany na 7 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze. 14 czerwca 2016 roku został zwolniony w ramach wymiany osób zatrzymanych między Ukrainą a Rosją, spędziwszy w niewoli 767 dni.

Goldenberg Valeria

Zatrzymanie: 9 kwietnia 2022 roku Valerię Goldenberg zatrzymali rosyjscy funkcjonariusze w okupowanym Krymie. Powodem zatrzymania była sprawa karna dotycząca rzekomego zbezczeszczenia grobu rosyjskiego żołnierza, który zginął podczas wojny przeciwko Ukrainie. Po aresztowaniu umieszczono ją w areszcie śledczym, gdzie przebywała do ogłoszenia wyroku. Wyrok: 7 czerwca 2022 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Miejski w Sudaku uznał Valerię Goldenberg za winną „zbezczeszczenia miejsca pochówku z motywów politycznej nienawiści” i skazał ją na 2 lata kolonii osiedleńczej. Zgłoszono również nałożenie znacznej grzywny. 24 sierpnia 2022 roku instancja apelacyjna pozostawiła wyrok bez zmian.

Grech Alina

Zatrzymanie: W 2021 roku została zatrzymana przez rosyjskie służby podczas akcji poparcia dla rosyjskiego opozycjonisty Aleksieja Nawalnego i skazana na pięć dni aresztu administracyjnego z powodu nagrania wideo opublikowanego w 2014 roku, gdy miała zaledwie 15 lat. 22 stycznia 2024 roku Alina Grech została ponownie zatrzymana przez funkcjonariuszy FSB. Rosyjskie śledztwo oskarżyło ją o zdradę stanu (art. 275 KK RF), przygotowanie aktu terrorystycznego (cz. 1 art. 30, cz. 1 art. 205 KK RF) oraz odbycie szkolenia w celu prowadzenia działalności terrorystycznej (art. 205.3 KK RF). Według śledztwa, rzekomo współpracowała z ukraińskim wywiadem wojskowym i przygotowywała podpalenie szafy przekaźnikowej na kolei. Niezależne potwierdzenie tych zarzutów jest niemożliwe z powodu zamkniętego charakteru sprawy. Wyrok: 14 sierpnia 2025 roku Południowy Okręgowy...

Grekowa Nadia

Zatrzymanie: 6 lutego 2024 roku w bloku mieszkalnym w okupowanym Sewastopolu doszło do wybuchu. Początkowo władze okupacyjne twierdziły, że to eksplozja gazu, ale później FSB Rosji ogłosiło, że był to rzekomy zamach na oficera Floty Czarnomorskiej Rosji. Nadia Grekowa została zatrzymana i oskarżona o zdradę stanu (art. 275 KK FR), akt terrorystyczny (cz. 3 art. 205 KK FR), szkolenie w celu prowadzenia działalności terrorystycznej (art. 205.3 KK FR) oraz nielegalne przechowywanie materiałów wybuchowych (cz. 4 art. 222.1 KK FR). Według rosyjskiego śledztwa, działała na zlecenie ukraińskich służb specjalnych. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że sprawa była rozpatrywana za zamkniętymi drzwiami, a niezależna weryfikacja dowodów jest niemożliwa. Wyrok: 30 lipca 2025 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Nadię Grekowę na 22 lata pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym reżimie. To jeden z najsurowszych wyroków wydanych wobec cywilnej Ukrainki w okresie pełnoskalowej wojny. Po wyroku została przetransportowana do kolonii karnej nr 7 w Republice Buriacji (FR).

Gugurik Bekir

Zatrzymanie: W lutym 2025 roku został zatrzymany przez rosyjskie służby i umieszczony w areszcie śledczym w Czongarze. Rosyjskie śledztwo oskarżyło go o rzekomy udział w „batalionie imienia Nomana Czelebidżichana”, uznanym w Rosji za nielegalną formację. Krewni przez długi czas nie mieli możliwości zobaczenia Bekira ani uzyskania wiarygodnych informacji o warunkach jego przetrzymywania. Wyrok: 9 października 2025 roku sąd okupacyjny na tymczasowo okupowanym terytorium obwodu chersońskiego uznał Bekira Gugurika za winnego na podstawie sfabrykowanych zarzutów w sprawie tzw. „batalionu imienia Nomana Czelebidżichana” i skazał go na 4 lata pozbawienia wolności. Krymskotatarski Ośrodek Zasobów i szereg ukraińskich organizacji praw człowieka określiły tę decyzję jako motywowaną politycznie i podkreśliły, że sprawa jest kontynuacją systemowej...

Gugurik Rustem

Zatrzymanie: 27 marca 2022 roku, po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji, Rustem wraz z żoną i sześcioletnią córką próbował wyjechać do krewnych w Bachczysaraju. Na rosyjskim posterunku kontrolnym w Czongarze został zatrzymany przez funkcjonariuszy FSB. Po kilku dniach zatrzymania został aresztowany i oskarżony o udział w ochotniczym batalionie imienia Nomana Czelebidżichana, który Rosja uznała za nielegalną formację zbrojną. Według śledztwa, rzekomo zaopatrywał batalion w produkty, sprzęt i zasoby materialne oraz uczestniczył w obywatelskiej blokadzie Krymu. Obrońcy praw człowieka uważają te oskarżenia za motywowane politycznie. Wyrok: 26 października 2022 roku kontrolowany przez Rosję „Sąd Najwyższy Republiki Krymu” skazał Rustema Gugurika na 8 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności w kolonii...

Haupt Jan

Zatrzymanie: W Krasnodarze 15 maja 2025 roku zatrzymano 29-letniego mieszkańca, obywatela Ukrainy Jana Haupta. Prawdopodobnie po zatrzymaniu został przewieziony do Ust'-Łabińska, gdzie sporządzono protokół o wykroczeniu administracyjnym za nieposłuszeństwo wobec legalnego polecenia funkcjonariusza organów ścigania. Wyrok: Na dzień 17 lipca 2026 roku wyrok nie został wydany. Jan Haupt przebywa w areszcie. Federacja Rosyjska oskarża go z art. 205 ust. 1 Kodeksu Karnego FR („Akt terrorystyczny”), art. 222 ust. 1 Kodeksu Karnego FR („Nielegalne posiadanie broni”) oraz art. 274 Kodeksu Karnego FR („Naruszenie zasad eksploatacji środków przechowywania, przetwarzania lub przekazywania informacji komputerowej”). Sprawa jest na etapie śledztwa. Obrońcy praw człowieka wskazują, że postępowanie karne ma cechy motywacji politycznej.