Więźniowie polityczni

Ursu Ołeksandr

Zatrzymanie: 28 kwietnia 2026 roku funkcjonariusze Komitetu Śledczego Federacji Rosyjskiej oraz innych rosyjskich służb przeprowadzili przeszukanie w domu Ołeksandra Petrowycza Ursu w Dżankoju (tymczasowo okupowany Krym). Po przeszukaniu wszczęto przeciwko niemu postępowanie karne na podstawie art. 282.2 ust. 1 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („organizacja działalności organizacji ekstremistycznej”). Powodem były jego przekonania religijne jako Świadka Jehowy. W przeciwieństwie do swojego syna Wiktora Ursu, Ołeksandr nie został zatrzymany, jednak sąd zastosował wobec niego środek zapobiegawczy w postaci zakazu pewnych działań. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że prześladowanie jest związane wyłącznie z pokojowym wyznawaniem religii. Wyrok: Na dzień 27.07.2026 roku nie wydano wyroku skazującego wobec Ołeksandra Ursu. Jest on oskarżonym, a postępowanie karne jest na etapie dochodzenia. Środkiem zapobiegawczym pozostaje zakaz pewnych działań.

Ursu Wiktor

Zatrzymanie: 28 lipca 2023 roku rosyjskie służby przeprowadziły przeszukanie w domu Wiktora Ursu w Dżankoju. Podczas przeszukania został zatrzymany. Według obrońców praw człowieka, po zatrzymaniu spędził 12 dni w areszcie tymczasowym. Postępowanie karne na podstawie art. 282.2 cz. 1 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej wszczęto 7 sierpnia 2023 roku, a 9 sierpnia 2023 roku sąd okupacyjny zastosował wobec niego środek zapobiegawczy w postaci aresztu domowego. Wyrok: 8 września 2025 roku okupacyjny sąd rejonowy w Dżankoju uznał Wiktora Ursu za winnego na podstawie art. 282.2 cz. 1 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej — „organizacja działalności organizacji ekstremistycznej” — i skazał go na 6 lat pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym reżimie. Po zwolnieniu sąd nałożył na niego 1 rok ograniczenia wolności. Również przez 5 lat zabroniono mu działalności związanej z kierowaniem i uczestnictwem w organizacjach religijnych, działalnością edukacyjną, wystąpieniami, publikacjami w mediach oraz umieszczaniem materiałów w internecie. W dniu ogłoszenia wyroku Ursu został zatrzymany bezpośrednio na sali sądowej.

Valiejew Oleg

Zatrzymanie: Marzec 2023 roku, po administracyjnej karze za publikacje krytykujące wojnę Rosji przeciwko Ukrainie, wobec Olega Valiejewa wszczęto postępowanie karne na podstawie art. 280.3 ust. 1 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („powtórna dyskredytacja Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej”). W trakcie śledztwa pozostawał pod dozorem policyjnym. Wyrok: 2 listopada 2023 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Miejski w Teodozji uznał Olega Valiejewa za winnego na podstawie art. 280.3 ust. 1 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej i skazał na 1 rok i 6 miesięcy kolonii osiedlowej z zakazem administrowania zasobami internetowymi przez trzy lata.

Veliev Erol

Zatrzymanie: 4 maja 2024 roku krymskotatarski aktywista Erol Veliev został zatrzymany przez funkcjonariuszy służb granicznych i antyterrorystycznych Mołdawii na lotnisku w Kiszyniowie po przylocie do kraju. Powodem było to, że Federacja Rosyjska już w 2018 roku umieściła go w swojej bazie poszukiwanych, oskarżając o rzekome tworzenie „ekstremistyczno-terrorystycznej organizacji” na okupowanym Krymie. Po sprawdzeniu mołdawskie organy ścigania ustaliły polityczny charakter prześladowania, nie znalazły go w bazie Interpolu i tego samego dnia zwolniły. Wyrok: Federacja Rosyjska nadal uważa go za osobę ogłoszoną w swoim „krajowym poszukiwaniu”, jednak międzynarodowe organy ścigania go nie poszukują.

Velilayev Resul

Zatrzymanie: 26 kwietnia 2018 roku rosyjskie służby przeprowadziły szeroko zakrojone przeszukania w sklepach sieci handlowej „Guzel”, w magazynach firmy „KrymOpt” oraz w domu Velilayeva w Biłohirsku. Po przeszukaniach Resul Velilayev i dyrektor firmy „KrymOpt” Ali Bariyev zostali zatrzymani i potajemnie przewiezieni z okupowanego Krymu do Moskwy, gdzie umieszczono ich w areszcie śledczym „Lefortowo”. Przeciwko Velilayevowi wszczęto postępowanie karne na podstawie art. 238 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („produkcja, przechowywanie lub sprzedaż towarów i produktów niezgodnych z wymogami bezpieczeństwa”). Formalnym powodem były rzekomo znalezione w sklepach produkty z przeterminowanym terminem ważności. Jednocześnie obrońcy praw człowieka i przedstawiciele społeczności krymskotatarskiej twierdzili, że rozmiar operacji siłowej i etapowanie do aresztu FSB „Lefortowo” nie odpowiadały charakterowi postawionych zarzutów i świadczyły o politycznym charakterze prześladowania. Wyrok: W dostępnych źródłach brak informacji o wyroku skazującym Resula Velilayeva. Przez prawie rok przebywał w moskiewskim areszcie śledczym „Lefortowo” podczas śledztwa. 24 kwietnia 2019 roku został zwolniony z aresztu pod zobowiązaniem do nieopuszczania kraju. Po zwolnieniu pozostał w Moskwie do zakończenia czynności śledczych.

Wajitow Rustem

Aresztowanie: 23 stycznia 2015 roku funkcjonariusze sił bezpieczeństwa przeprowadzili przeszukanie w domu Rustema Wajitowa, w wyniku czego został on nielegalnie zatrzymany w ramach tzw. pierwszej bachczysarajskiej sprawy «Hizb ut-Tahrir». Razem z nim zatrzymano Enwera Mamutowa, Remziego Memetowa i Zewriego Abseitowa. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że sprawa ma charakter polityczny i jest częścią systemowego prześladowania Tatarów krymskich na okupowanym Krymie. Wyrok: 7 września 2016 roku Rustem Wajitow został skazany na 5 lat pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym reżimie bez dowodów winy. Odbywa karę w mieście Kurgan, daleko od rodziny i córki, która potrzebuje ojca jak nikt inny. Po pełnym odbyciu kary 11 lutego 2025 roku Rustem Wajitow wyszedł na wolność.

Wasiutin Ołeksij

Zatrzymanie: Ołeksij Wasiutin to obywatel Ukrainy, ścigany przez rosyjskie władze okupacyjne na Krymie w związku z rzekomym nielegalnym nabyciem i przechowywaniem materiałów wybuchowych. Szczegóły zatrzymania nie zostały ujawnione w dostępnych źródłach praw człowieka. Wiadomo, że sprawa była rozpatrywana przez sądy kontrolowane przez Rosję na okupowanym Krymie. Wyrok: 18 września 2024 roku Ołeksij Wasiutin został skazany przez Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy (Rostów nad Donem) na 6 lat pozbawienia wolności oraz grzywnę w wysokości 350 tysięcy rubli rosyjskich. W raporcie wskazano, że oskarżenie dotyczyło rzekomego przygotowania zamachu na funkcjonariusza FSB, zdrady państwowej.

Kudinow Wiktor

Aresztowanie: 25 sierpnia 2022 roku funkcjonariusze FSB Rosji przeprowadzili przeszukania w domach mieszkańców okupowanego Sewastopola, Wiktora Kudinowa i Siergieja Żigałowa. Następnie mężczyźni zostali zatrzymani pod zarzutem „organizowania działalności organizacji ekstremistycznej” z powodu ich przynależności do wspólnoty religijnej Świadków Jehowy. Początkowo umieszczono ich w areszcie tymczasowym, a później zastosowano wobec nich areszt domowy. Wyrok: 14 stycznia 2025 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Rejonowy w Sewastopolu skazał Wiktora Kudinowa na 6 lat pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym reżimie. Ponadto sąd nałożył dodatkowe ograniczenia na działalność edukacyjną. 12 czerwca 2025 roku okupacyjny Sąd Miejski w Sewastopolu pozostawił wyrok bez zmian, odrzucając apelację...

Wjunenko Jurij

Zatrzymanie: Dokładna data zatrzymania Jurija Anatolijowicza Wjunenki nie jest znana z otwartych źródeł praw człowieka. Wiadomo, że jest 45-letnim mieszkańcem Kerczu, obywatelem Ukrainy, ściganym przez rosyjskie władze okupacyjne za zarzut „zdrady państwowej”. W jego sprawie zastosowano artykuł 275 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej — „zdrada państwowa”. Według źródeł praw człowieka, strona rosyjska twierdziła, że Wjunenko współpracował z Służbą Bezpieczeństwa Ukrainy i przekazywał stronie ukraińskiej informacje o rosyjskich obiektach wojskowych na Krymie. Dotyczyło to w szczególności współrzędnych rozmieszczenia środków obrony przeciwlotniczej w Kerczu oraz informacji o przemieszczaniu sprzętu wojskowego. Rosyjskie struktury siłowe twierdziły, że uzyskane od niego informacje mogły być wykorzystane do ataków na obiekty wojskowe. Te twierdzenia są wersją rosyjskiego śledztwa i sądu i nie mogą być uznane za niezależnie udowodnione okoliczności. Wyrok: 4 grudnia 2024 roku tak zwany „Sąd Najwyższy Republiki Krymu”, działający w warunkach rosyjskiej okupacji półwyspu, uznał Jurija Wjunenkę za winnego na podstawie artykułu o „zdradzie państwowej”. Został skazany na 15 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze oraz 1 rok i 6 miesięcy ograniczenia wolności po odbyciu głównej kary.

Maladyka Władimir

Zatrzymanie: 1 października 2020 roku funkcjonariusze FSB Federacji Rosyjskiej przeprowadzili masowe przeszukania w domach wyznawców organizacji religijnej „Świadkowie Jehowy” w okupowanym Sewastopolu. Tego samego dnia zatrzymano Władimira Maladykę. Rosyjskie służby wszczęły przeciwko niemu postępowanie karne pod zarzutem „organizacji działalności organizacji ekstremistycznej” z powodu jego przynależności do wspólnoty religijnej „Świadków Jehowy”. Wyrok: 6 października 2022 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Rejonowy w Nakhimowie w Sewastopolu skazał Władimira Maladykę na 6 lat pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym rygorze. Zakazano mu również na 7 lat działalności edukacyjnej, występowania w mediach i publikowania materiałów w internecie. Dodatkowo po zwolnieniu nałożono 1 rok ograniczenia wolności.

Wojnarowska Olena

Zatrzymanie: dokładna data zatrzymania nie została ujawniona w źródłach publicznych. Prześladowanie stało się znane opinii publicznej w 2024 roku. Wyrok: Na dzień 17 lipca 2026 roku wyrok nie został wydany. Olena Wojnarowska pozostaje w areszcie. Jej sprawa karna jest na etapie rozpatrywania przez sąd pierwszej instancji. Strona rosyjska oskarża ją na podstawie części 4 artykułu 222.1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej (nielegalne działania z materiałami wybuchowymi). Obrońcy praw człowieka wskazują, że sprawa ma cechy politycznie motywowanego prześladowania karnego.

Wojnorowski Sergij

Zatrzymanie: 2 sierpnia 2022 roku, rejon Kachowski, obwód chersoński. Wyrok: Na dzień 17 lipca 2026 roku brak wyroku w źródłach publicznych. Sergij Wojnorowski jest nielegalnie przetrzymywany przez Federację Rosyjską i oskarżony na podstawie art. 30 ust. 3 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („Usiłowanie popełnienia przestępstwa”), art. 205.4 ust. 2 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („Udział w organizacji terrorystycznej”) oraz art. 361 ust. 1 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („Akt międzynarodowego terroryzmu”). Obrońcy praw człowieka uważają, że jego ściganie karne ma podłoże polityczne.