Więźniowie polityczni
Os'mak Hennadij
Zatrzymanie: 6 marca 2024 roku w okupowanym Heniczesku w obwodzie chersońskim rosyjskie służby ponownie zatrzymały ukraińskiego dziennikarza Hennadija Os'maka. Zabrano go z ulicy, a następnie opublikowano nagranie z zatrzymania. Wcześniej Os'mak był już pod presją okupacyjnych służb. Po okupacji Heniczeska rosyjscy przedstawiciele proponowali mu współpracę i wykorzystanie założonego przez niego wydawnictwa „Nowyj wizyta” do szerzenia rosyjskiej propagandy. Dziennikarz odmówił. Według informacji ZMINA, przed ponownym zatrzymaniem w marcu 2024 roku Os'maka już przeszukiwano i przesłuchiwano. Podczas zatrzymania i dalszego przetrzymywania, według świadków bliskich mu osób, stosowano wobec dziennikarza przemoc fizyczną i psychiczną. Strona rosyjska oskarżyła go o rzekomy udział w tzw. „Krymskotatarskim Batalionie Ochotniczym imienia Nomana Czelebidżichana”. Zarzucano mu również związki z ukraińskimi służbami specjalnymi i inne oskarżenia. Wyrok: 12 sierpnia 2024 roku okupacyjny „Rejonowy Sąd Heniczeski w obwodzie chersońskim” skazał Hennadija Os'maka na 3 lata i 2 miesiące pozbawienia wolności w kolonii karnej o zaostrzonym rygorze. W grudniu 2025 roku kasacyjna instancja Federacji Rosyjskiej utrzymała wyrok w mocy i odmówiła skrócenia kary. Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w AR Krym oraz Krymskotatarskie Centrum Zasobów również informowały o utrzymaniu wyroku.
Osadczy Ołeksandr
Zatrzymanie: W sierpniu 2023 roku funkcjonariusze rosyjskich służb zatrzymali Ołeksandra Osadczego. Przez prawie rok rodzina nie wiedziała, gdzie się znajduje. Wyrok: Na dzień 21 lipca 2026 roku nie ma ostatecznego wyroku w dostępnych źródłach. Według rodziny i obrońców praw człowieka, rosyjskie władze okupacyjne oskarżyły Ołeksandra Osadczego o trzy artykuły Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej, w tym „zdradę stanu” i „szpiegostwo”. Grozi mu do 20 lat pozbawienia wolności. Organizacje praw człowieka uważają, że prześladowanie jest motywowane politycznie i związane z jego otwartą pro-ukraińską postawą.
Abdurazakow Osman
Zatrzymanie: 24 stycznia 2023 roku funkcjonariusze FSB Rosji przeprowadzili masowe przeszukania w domach Tatarów krymskich w rejonie dżankońskim na tymczasowo okupowanym Krymie. Po przeszukaniu Osman Abdurazakow został zatrzymany wraz z pięcioma innymi tatarskimi aktywistami: Ekremem Kroszem, Dżemilem Gafarowem, Osmanem Dżelalowem, Enwerem Kroszem i Halilem Mambetowem. Oskarżony o popełnienie przestępstw z art. 205.5 ust. 2 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („Udział w działalności organizacji terrorystycznej”).
Osmanov Erfan
Zatrzymanie: 27 marca 2019 roku na okupowanym Krymie rosyjskie siły przeprowadziły masowe przeszukania w domach Tatarów krymskich w rejonie Symferopola, w tym w dzielnicach Kamjanka i Stroganowka. Podczas tej operacji specjalnej zatrzymano Erfana Osmanova. Tego dnia zatrzymano ponad 20 krymskotatarskich aktywistów, których później połączono w tzw. „drugą grupę symferopolską” w sprawie „Hizb ut-Tahrir”. Wyrok: 12 stycznia 2023 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem uznał Erfana Osmanova za winnego w ramach sfabrykowanej, według ukraińskich obrońców praw człowieka, sprawy „drugiej grupy symferopolskiej Hizb ut-Tahrir” i skazał go na 13 lat pozbawienia wolności. Pierwsze dwa lata miał spędzić w więzieniu, resztę kary w kolonii o zaostrzonym rygorze. Po zwolnieniu sąd nałożył także rok ograniczeń wolności. 11 września 2023 roku Wojskowy Sąd Apelacyjny we Własysie pozostawił wyrok bez zmian.
Osmanov Rustem
Zatrzymanie: 5 marca 2024 roku rosyjskie służby zatrzymały Rustema Osmanova w Bachczysaraju na okupowanym Krymie po przeszukaniu jego domu. Tego samego dnia kontrolowany przez Rosję „sąd” rejonowy w Symferopolu zastosował wobec niego areszt tymczasowy. Został oskarżony o udział w działalności organizacji „Hizb ut-Tahrir”. Wyrok: Na dzień 9 października 2026 roku wyroku nie wydano. Sprawę karną rozpatruje Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy Federacji Rosyjskiej w Rostowie nad Donem. Rustem Osmanov przebywa w areszcie śledczym nr 1 w Rostowie nad Donem. Rustem Osmanowycz Osmanov urodził się 16 stycznia 1989 roku. Jest Tatarem krymskim, dziennikarzem obywatelskim i byłym pracownikiem krymskotatarskiego kanału telewizyjnego ATR. Mieszkał w Bachczysaraju na okupowanym Krymie. Po okupacji półwyspu przez Rosję pozostał w ojczyźnie.
Osmanov Rustem
Zatrzymanie: W kwietniu 2022 roku Rustem Osmanov został zatrzymany przez rosyjskie siły bezpieczeństwa. Według FSB Rosji, 14 kwietnia 2022 roku został zatrzymany podczas próby wjazdu na okupowany Krym przez punkt kontrolny „Armiansk”. Jednocześnie w liście, który Osmanov przekazał obrońcom praw człowieka pod koniec 2022 roku, poinformował, że 15 kwietnia 2022 roku został porwany z domu w miejscowości Kałanczak w obwodzie chersońskim, pobity i przewieziony na Krym. Według jego zeznań, podczas przetrzymywania był torturowany i grożono jego rodzinie. Wyrok: W sierpniu 2022 roku kontrolowany przez Rosję „sąd” rejonowy w Biłohirsku na Krymie skazał Rustema Osmanova na 6 lat pozbawienia wolności na podstawie części 2 artykułu 208 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej — udział w formacji zbrojnej, nieprzewidzianej przez prawo federalne, a także udział na terytorium obcego państwa w formacji, która według rosyjskich władz działała wbrew interesom Rosji.
Osmanova Fevzie
Aresztowanie: 15 października 2025 roku funkcjonariusze FSB Rosji przeprowadzili jednocześnie serię przeszukań w domach krymskotatarskich kobiet w rejonie Bachczysaraju i regionie Sewastopola. W domu Fevzie Osmanovej w wiosce Orłówka również odbyło się przeszukanie, po którym została zatrzymana i przewieziona do budynku FSB w Symferopolu. Razem z nią zatrzymano Esmę Nimetulajewą, Nasibę Saidową i Elwizę Alijewą. Organizacje praw człowieka podkreśliły, że był to pierwszy przypadek po okupacji Krymu, kiedy Rosja wszczęła sprawę „Hizb ut-Tahrir” jednocześnie przeciwko kilku kobietom. Wyrok: Na dzień 21 lipca 2026 roku brak informacji o wyroku w dostępnych źródłach. Federacja Rosyjska oskarża Fevzie Osmanovą na podstawie art. 205.5 część 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („udział w działalności organizacji terrorystycznej”), wiążąc sprawę z rzekomym związkiem z islamską organizacją „Hizb ut-Tahrir”. Ukraińskie i międzynarodowe organizacje praw człowieka uważają prześladowanie za motywowane politycznie i podkreślają, że sprawa jest częścią systemowej kampanii represji wobec Tatarów krymskich.
Osmanow Ansar
Zatrzymanie: 9 lutego 2022 roku we wsi Tankowe w rejonie bakczysarajskim okupowanego Krymu. Rano rosyjskie służby przeprowadziły przeszukanie w domu Ansara Osmanowa. Po przeszukaniu został zatrzymany i przewieziony do zarządu FSB w Symferopolu. Tego samego dnia sąd okupacyjny zastosował wobec niego środek zapobiegawczy w postaci aresztu tymczasowego. Osmanow był jednym z czterech Tatarów krymskich zatrzymanych podczas jednoczesnych przeszukań 9 lutego 2022 roku. Wyrok: 16 czerwca 2023 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Ansara Osmanowa na 20 lat pozbawienia wolności. Pierwsze 5 lat miał spędzić w więzieniu, resztę kary — w kolonii o zaostrzonym rygorze. Został uznany za winnego na podstawie art. 205.5 część 1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej oraz art. 278 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej z zastosowaniem art. 30 część 1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej.
Osmanow Edem
Zatrzymanie: 19 stycznia 2015 roku w okupowanym Krymie nielegalnie zatrzymano 34-letniego krymskotatarskiego przedsiębiorcę i aktywistę Edema Osmanowa. Powodem była jego obecność na pokojowej akcji 3 maja 2014 roku przy przejściu granicznym „Armiańsk”, gdzie tysiące Tatarów krymskich zebrało się, by powitać swojego lidera Mustafę Dżemilewa, któremu Rosja nielegalnie zakazała wjazdu do ojczyzny. Władze okupacyjne uznały te wydarzenia za „masowe zamieszki” i oskarżyły Osmanowa o rzekome „użycie przemocy wobec przedstawiciela władzy”. Jest jednym z pięciu Tatarów krymskich, którym w ramach „sprawy 3 maja” postawiono zarzuty karne — wraz z Musą Abkerimowem, Edemem Ebulisowem, Tairem Smedlajewem i Rustemem Abdurachmanowem. Wyrok: Proces w sprawie Edema Osmanowa trwał kilka miesięcy. Następnie sąd skazał go na karę pozbawienia wolności w zawieszeniu. Nie przyznał się do winy. Po odbyciu kary w zawieszeniu został zwolniony.
Panow Jewhen
Zatrzymanie: 7 sierpnia 2016 roku FSB Rosji ogłosiła zatrzymanie w anektowanym Krymie tzw. „dywersyjno-terrorystycznej grupy Ministerstwa Obrony Ukrainy”. Jewhen Panow, mieszkaniec Enerhodaru w obwodzie zaporoskim, weteran ATO, przewodniczący organizacji „Enerhodarskie Zjednoczenie – Obrońcy Ukrainy”, został zatrzymany i przewieziony do Symferopola. Brat Jewhena i przyjaciele twierdzili, że nie mógł sam udać się na Krym i najprawdopodobniej został porwany. Rosyjskie media pokazały wideo, na którym Panow z siniakami na twarzy rzekomo przyznaje się do udziału w „dywersjach”. Wyrok: 13 lipca 2018 roku kontrolowany przez Kreml Sąd Najwyższy Krymu skazał Jewhena Panowa na 8 lat kolonii o zaostrzonym rygorze. Odmówił on ugody z prokuraturą i nie przyznał się do winy. 25 października 2018 roku Sąd Najwyższy Rosji utrzymał wyrok w mocy, odrzucając wniosek prokuratury o zwiększenie kary do 10,5 roku. 7 września 2019 roku Panow powrócił na Ukrainę w ramach dużej wymiany więźniów między Ukrainą a Rosją.
Zaporożec Pawło
Zatrzymanie: 9 maja 2022 roku Pawła porwali rosyjscy żołnierze. Początkowo przetrzymywano go w areszcie tymczasowym w Chersoniu, gdzie, według jego słów i zeznań krewnych, był systematycznie torturowany, bity i rażony prądem, aby wymusić przyznanie się do winy. Po kilku miesiącach nielegalnie przewieziono go na okupowany Krym, a następnie do Rostowa nad Donem. Rosyjskie śledztwo oskarżyło Pawła o przygotowanie „aktu międzynarodowego terroryzmu”, twierdząc, że planował wysadzić trasę rosyjskiego patrolu wojskowego 9 maja 2022 roku w okupowanym Chersoniu. Wyrok: 30 listopada 2023 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem uznał Pawła Zaporożca za winnego z artykułu o „międzynarodowym terroryzmie” i skazał go na 12 lat pozbawienia wolności. Pierwsze 3 lata ma odbyć w więzieniu, resztę kary w kolonii o surowym reżimie. Rosyjska prokuratura żądała 13 lat więzienia. Obrona podkreślała, że Pawło jest jeńcem wojennym zgodnie z normami Konwencji Genewskiej, a postępowanie karne jest nielegalne. Sąd odmówił uwzględnienia tych argumentów. W maju 2025 roku rosyjski sąd kasacyjny pozostawił wyrok bez zmian, po czym adwokaci zapowiedzieli złożenie skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego Rosji.
Petranov Denis
Zatrzymanie: koniec kwietnia 2023 roku (według rodziny — 26–27 kwietnia 2023 roku) na rosyjskim przejściu granicznym „Wierchni Lars” podczas wjazdu z Gruzji do Rosji. Po zatrzymaniu Denis został nielegalnie przewieziony na okupowany Krym. Wyrok: Na dzień 21 lipca 2026 roku nie ma ostatecznego wyroku w dostępnych, zweryfikowanych źródłach. Federacja Rosyjska oskarża Denisa Petranova o popełnienie przestępstw przewidzianych w art. 226.1 ust. 3 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej ( „Przemyt urządzenia wybuchowego dokonany przez zorganizowaną grupę” ), art. 205.4 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej ( „Organizacja wspólnoty terrorystycznej i udział w niej” ), art. 30 ust. 1, pkt „a” art. 205 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej ( „Przygotowanie do popełnienia aktu terrorystycznego” ), art. 33 ust. 5 art. 275 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej ( „Pomocnictwo w popełnieniu zdrady państwowej” ) oraz pkt „a”, „b” art. 205 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej ( „Akt terrorystyczny” ).