Więźniowie polityczni

Osmanov Erfan

Zatrzymanie: 27 marca 2019 roku na okupowanym Krymie rosyjskie siły przeprowadziły masowe przeszukania w domach Tatarów krymskich w rejonie Symferopola, w tym w dzielnicach Kamjanka i Stroganowka. Podczas tej operacji specjalnej zatrzymano Erfana Osmanova. Tego dnia zatrzymano ponad 20 krymskotatarskich aktywistów, których później połączono w tzw. „drugą grupę symferopolską” w sprawie „Hizb ut-Tahrir”. Wyrok: 12 stycznia 2023 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem uznał Erfana Osmanova za winnego w ramach sfabrykowanej, według ukraińskich obrońców praw człowieka, sprawy „drugiej grupy symferopolskiej Hizb ut-Tahrir” i skazał go na 13 lat pozbawienia wolności. Pierwsze dwa lata miał spędzić w więzieniu, resztę kary w kolonii o zaostrzonym rygorze. Po zwolnieniu sąd nałożył także rok ograniczeń wolności. 11 września 2023 roku Wojskowy Sąd Apelacyjny we Własysie pozostawił wyrok bez zmian.

Osmanow Ansar

Zatrzymanie: 9 lutego 2022 roku we wsi Tankowe w rejonie bakczysarajskim okupowanego Krymu. Rano rosyjskie służby przeprowadziły przeszukanie w domu Ansara Osmanowa. Po przeszukaniu został zatrzymany i przewieziony do zarządu FSB w Symferopolu. Tego samego dnia sąd okupacyjny zastosował wobec niego środek zapobiegawczy w postaci aresztu tymczasowego. Osmanow był jednym z czterech Tatarów krymskich zatrzymanych podczas jednoczesnych przeszukań 9 lutego 2022 roku. Wyrok: 16 czerwca 2023 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Ansara Osmanowa na 20 lat pozbawienia wolności. Pierwsze 5 lat miał spędzić w więzieniu, resztę kary — w kolonii o zaostrzonym rygorze. Został uznany za winnego na podstawie art. 205.5 część 1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej oraz art. 278 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej z zastosowaniem art. 30 część 1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej.

Osmanow Edem

Zatrzymanie: 19 stycznia 2015 roku w okupowanym Krymie nielegalnie zatrzymano 34-letniego krymskotatarskiego przedsiębiorcę i aktywistę Edema Osmanowa. Powodem była jego obecność na pokojowej akcji 3 maja 2014 roku przy przejściu granicznym „Armiańsk”, gdzie tysiące Tatarów krymskich zebrało się, by powitać swojego lidera Mustafę Dżemilewa, któremu Rosja nielegalnie zakazała wjazdu do ojczyzny. Władze okupacyjne uznały te wydarzenia za „masowe zamieszki” i oskarżyły Osmanowa o rzekome „użycie przemocy wobec przedstawiciela władzy”. Jest jednym z pięciu Tatarów krymskich, którym w ramach „sprawy 3 maja” postawiono zarzuty karne — wraz z Musą Abkerimowem, Edemem Ebulisowem, Tairem Smedlajewem i Rustemem Abdurachmanowem. Wyrok: Proces w sprawie Edema Osmanowa trwał kilka miesięcy. Następnie sąd skazał go na karę pozbawienia wolności w zawieszeniu. Nie przyznał się do winy. Po odbyciu kary w zawieszeniu został zwolniony.

Osmanowa Fevziye

Aresztowanie: 15 października 2025 roku funkcjonariusze FSB Federacji Rosyjskiej przeprowadzili jednoczesne przeszukania w domach kobiet krymskotatarskich w rejonie Bachczysaraju i regionie Sewastopola. W domu Fevziye Osmanowej w wiosce Orłówka również przeprowadzono przeszukanie, po którym została zatrzymana i przewieziona do budynku FSB w Symferopolu. Wraz z nią zatrzymano Esmę Nimetulajewą, Nasibę Saidową i Elwizę Alijewą. Organizacje praw człowieka podkreśliły, że był to pierwszy przypadek po okupacji Krymu, gdy Rosja wszczęła sprawę „Hizb ut-Tahrir” jednocześnie przeciwko kilku kobietom. Wyrok: Na dzień 21 lipca 2026 roku brak informacji o wyroku w dostępnych źródłach...

Panow Jewhen

Zatrzymanie: 7 sierpnia 2016 roku FSB Rosji ogłosiła zatrzymanie w anektowanym Krymie tzw. „dywersyjno-terrorystycznej grupy Ministerstwa Obrony Ukrainy”. Jewhen Panow, mieszkaniec Enerhodaru w obwodzie zaporoskim, weteran ATO, przewodniczący organizacji „Enerhodarskie Zjednoczenie – Obrońcy Ukrainy”, został zatrzymany i przewieziony do Symferopola. Brat Jewhena i przyjaciele twierdzili, że nie mógł sam udać się na Krym i najprawdopodobniej został porwany. Rosyjskie media pokazały wideo, na którym Panow z siniakami na twarzy rzekomo przyznaje się do udziału w „dywersjach”. Wyrok: 13 lipca 2018 roku kontrolowany przez Kreml Sąd Najwyższy Krymu skazał Jewhena Panowa na 8 lat kolonii o zaostrzonym rygorze. Odmówił on ugody z prokuraturą i nie przyznał się do winy. 25 października 2018 roku Sąd Najwyższy Rosji utrzymał wyrok w mocy, odrzucając wniosek prokuratury o zwiększenie kary do 10,5 roku. 7 września 2019 roku Panow powrócił na Ukrainę w ramach dużej wymiany więźniów między Ukrainą a Rosją.

Zaporożec Pawło

Zatrzymanie: 9 maja 2022 roku Pawła porwali rosyjscy żołnierze. Początkowo przetrzymywano go w areszcie tymczasowym w Chersoniu, gdzie, według jego słów i zeznań krewnych, był systematycznie torturowany, bity i rażony prądem, aby wymusić przyznanie się do winy. Po kilku miesiącach nielegalnie przewieziono go na okupowany Krym, a następnie do Rostowa nad Donem. Rosyjskie śledztwo oskarżyło Pawła o przygotowanie „aktu międzynarodowego terroryzmu”, twierdząc, że planował wysadzić trasę rosyjskiego patrolu wojskowego 9 maja 2022 roku w okupowanym Chersoniu. Wyrok: 30 listopada 2023 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem uznał Pawła Zaporożca za winnego z artykułu o „międzynarodowym terroryzmie” i skazał go na 12 lat pozbawienia wolności. Pierwsze 3 lata ma odbyć w więzieniu, resztę kary w kolonii o surowym reżimie. Rosyjska prokuratura żądała 13 lat więzienia. Obrona podkreślała, że Pawło jest jeńcem wojennym zgodnie z normami Konwencji Genewskiej, a postępowanie karne jest nielegalne. Sąd odmówił uwzględnienia tych argumentów. W maju 2025 roku rosyjski sąd kasacyjny pozostawił wyrok bez zmian, po czym adwokaci zapowiedzieli złożenie skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego Rosji.

Petranov Denis

Zatrzymanie: koniec kwietnia 2023 roku (według rodziny — 26–27 kwietnia 2023 roku) na rosyjskim przejściu granicznym „Wierchni Lars” podczas wjazdu z Gruzji do Rosji. Po zatrzymaniu Denis został nielegalnie przewieziony na okupowany Krym. Wyrok: Na dzień 21 lipca 2026 roku nie ma ostatecznego wyroku w dostępnych, zweryfikowanych źródłach. Federacja Rosyjska oskarża Denisa Petranova o popełnienie przestępstw przewidzianych w art. 226.1 ust. 3 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej ( „Przemyt urządzenia wybuchowego dokonany przez zorganizowaną grupę” ), art. 205.4 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej ( „Organizacja wspólnoty terrorystycznej i udział w niej” ), art. 30 ust. 1, pkt „a” art. 205 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej ( „Przygotowanie do popełnienia aktu terrorystycznego” ), art. 33 ust. 5 art. 275 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej ( „Pomocnictwo w popełnieniu zdrady państwowej” ) oraz pkt „a”, „b” art. 205 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej ( „Akt terrorystyczny” ).

Petruszyn Jewhen

Zatrzymanie: 20 kwietnia 2021 roku rosyjskie służby zatrzymały mieszkańca okupowanego Sewastopola, Jewhena Petruszyna. Następnego dnia nielegalny „Sąd Rejonowy w Sewastopolu” zastosował wobec niego areszt tymczasowy do 19 czerwca 2021 roku. 22 kwietnia FSB Rosji opublikowała wideo z zatrzymania, twierdząc, że Petruszyn rzekomo zbierał i przekazywał Głównemu Zarządowi Wywiadu Ministerstwa Obrony Ukrainy informacje o działalności Floty Czarnomorskiej Rosji. Rosyjskie służby zakwalifikowały jego działania jako „zdradę stanu” zgodnie z artykułem 275 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej. Ukraińscy obrońcy praw człowieka podkreślają, że stosowanie tego artykułu przez Rosję wobec mieszkańców okupowanego Krymu wynika z nielegalnego narzucania im obywatelstwa rosyjskiego i naruszenia norm międzynarodowego prawa humanitarnego. W czerwcu 2021 roku Jewhena Petruszyna nielegalnie przewieziono z Sewastopola do Moskwy, gdzie Sąd Lefortowski wielokrotnie przedłużał mu areszt. Wyrok: 19 grudnia 2022 roku kontrolowany przez Rosję „Sąd Miejski w Sewastopolu” skazał Jewhena Petruszyna na 12 lat pozbawienia wolności za „zdradę stanu” zgodnie z artykułem 275 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej. Według rosyjskiej FSB, w latach 2020–2021 rzekomo przekazywał ukraińskiemu wywiadowi informacje o działalności Floty Czarnomorskiej Rosji. Szczegóły sprawy, dowody oskarżenia i stanowisko samego Petruszyna nie są ujawniane w dostępnych materiałach obrońców praw człowieka. KrymSOS klasyfikuje sprawę Jewhena Petruszyna jako politycznie motywowane prześladowanie obywateli ukraińskich na okupowanym Krymie.

Pidvalny Viktor

Zatrzymanie: Viktora zatrzymano 5 maja 2023 roku na terytorium Autonomicznej Republiki Krymu (tymczasowo okupowane terytorium Ukrainy). Po zatrzymaniu został umieszczony w areszcie w ramach sprawy karnej, którą FSB FR określiła jako przygotowanie zamachów na przedstawicieli okupacyjnej administracji Krymu. Wyrok: Na dzień 21 lipca 2026 roku nie ma ostatecznego wyroku. Federacja Rosyjska oskarża Viktora Pidvalnego z artykułów art. 275 KK FR („Zdrada stanu”), cz. 4 art. 222.1 KK FR („Nielegalne nabycie, przekazanie, zbycie, przechowywanie, przewóz, przesyłanie lub noszenie materiałów wybuchowych lub urządzeń wybuchowych, popełnione przez grupę osób”), cz. 3 art. 226.1 KK FR („Przemyt urządzenia wybuchowego, popełniony przez zorganizowaną grupę”), cz. 1 art. 205.4 KK FR („Organizacja wspólnoty terrorystycznej i udział w niej”), cz. 1 art. 30, pkt a cz. 2 art. 205 KK FR („Przygotowanie do popełnienia aktu terrorystycznego”) oraz pkt „a”, „v” cz. 2 art. 205 KK FR („Akt terrorystyczny”).

Plachkov Oleh

Zatrzymanie: 25 września 2023 roku, rosyjskie wojsko zatrzymało Oleha Plachkova po uprowadzeniu jego żony, Tetiany Plachkovej. Po zatrzymaniu przetrzymywano go w piwnicy, którą rosyjskie służby wykorzystywały jako nielegalne miejsce pozbawienia wolności. Wyrok: Na dzień 21 lipca 2026 roku brak informacji o oficjalnym postawieniu zarzutów czy wyroku. Strona rosyjska oficjalnie nie potwierdza miejsca jego przetrzymywania. Według Krymskotatarskiego Centrum Zasobów i rodziny, Oleh Plachkov jest przetrzymywany w warunkach incommunicado — bez kontaktu ze światem zewnętrznym, bez dostępu do adwokata i bliskich.

Platonov Oleg

Zatrzymanie: 9 kwietnia 2025 roku zatrzymany przez funkcjonariuszy rosyjskich służb podczas delegacji służbowej. Tego samego dnia w Sewastopolu zatrzymano jego żonę Natalię Poluch. Ich dziewięcioletniego syna rosyjskie organy opieki odebrały rodzinie i przekazały pod nadzór państwowy. Wyrok: Na dzień 21 lipca 2026 roku brak informacji o postawieniu oficjalnych zarzutów lub wydaniu wyroku. Federacja Rosyjska nie podaje prawnych podstaw zatrzymania małżeństwa. Brak danych o postępowaniu karnym, procesie sądowym czy miejscu ich przetrzymywania w dostępnych zweryfikowanych źródłach. Obrońcy praw człowieka uznają to za pozaprocesowe pozbawienie wolności i przymusowe zaginięcie.

Poliukh Natalia

Zatrzymanie: 9 kwietnia 2025 roku, Sewastopol, Autonomiczna Republika Krymu (tymczasowo okupowane terytorium Ukrainy). Tego samego dnia w Ałupce rosyjskie służby zatrzymały jej męża — Olega Platonowa. Po zatrzymaniu ich dziewięcioletniego syna odebrano rodzinie i przekazano pod nadzór organów opieki władz okupacyjnych. Wyrok: Na dzień 21 lipca 2026 roku brak informacji o oficjalnym postawieniu zarzutów lub wydaniu wyroku. Federacja Rosyjska nie podała podstaw prawnych zatrzymania Natalii Poliukh. Dane dotyczące postępowania karnego, procesu sądowego czy miejsca jej przetrzymywania pozostają niejawne. Organizacje praw człowieka kwalifikują sprawę jako pozaprawne pozbawienie wolności (wymuszone zaginięcie).