Więźniowie polityczni

Dawidow Mark

Zatrzymanie: W październiku 2019 roku Mark Dawidow został zatrzymany przez funkcjonariuszy FSB w Kraju Krasnodarskim. Rosyjskie śledztwo twierdziło, że utrzymywał kontakty z obywatelem Tadżykistanu, uznawanym za członka syryjskiej grupy „Hayat Tahrir al-Sham”, i oskarżyło go o finansowanie działalności terrorystycznej, współudział, przygotowanie do udziału w organizacji terrorystycznej oraz przygotowanie do udziału w nielegalnej formacji zbrojnej. Obrońcy praw człowieka zwracają uwagę, że organizacja „Hayat Tahrir al-Sham” została oficjalnie uznana za terrorystyczną przez Sąd Najwyższy Rosji dopiero w czerwcu 2020 roku, czyli po zatrzymaniu Dawidowa. To stało się jednym z kluczowych argumentów na rzecz politycznej motywacji sprawy. Wyrok: 7 kwietnia 2021 roku został skazany na podstawie art. 33 ust. 5, art. 205.1 ust. 1.1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („Pomoc w finansowaniu terroryzmu”), art. 205.1 ust. 1.1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („Finansowanie terroryzmu”) oraz art. 30 ust. 1, 3, art. 205.5 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („Przygotowanie do zamachu na udział w działalności organizacji terrorystycznej”) na 18 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze, z odbyciem pierwszych 2 lat w więzieniu. 6 października 2021 roku w sądzie apelacyjnym zarzuty z art. 30 ust. 1, 3, art. 205.5 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej zostały przekwalifikowane na art. 30 ust. 1, art. 208 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („Przygotowanie do udziału w zbrojnej formacji w obcym państwie, nieprzewidzianej przez prawo tego państwa, w celu sprzecznym z interesami Federacji Rosyjskiej”). 21 września 2022 roku w sądzie kasacyjnym zarzuty z art. 205.1 ust. 1.1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej zostały przekwalifikowane na art. 30 ust. 1, art. 205.1 ust. 1.1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej i wyznaczono ostateczną karę 17 lat pozbawienia wolności z odbyciem pierwszych 2 lat w więzieniu, a reszty w kolonii o zaostrzonym rygorze.

Degermendzhi Bekir

Zatrzymanie: 23 listopada 2017 roku siły bezpieczeństwa w okupowanym Krymie zatrzymały 65-letniego Bekira Degermendzhiego wraz z trzema innymi krymskimi Tatarami — Asanem Chapukhem, Rusłanem Trubachem i Kjazimem Ametovem. Postawiono im zarzuty wymuszenia: rzekomo żądali pieniędzy od obywatela Turcji Jusufa Aytana. Zatrzymani twierdzili, że jedynie prosili o zwrot pieniędzy skradzionych weterance krymskotatarskiego ruchu narodowego Wedżije Kashce. 83-letnia Wedżije Kashka, będąca świadkiem zatrzymań, poczuła pogorszenie stanu zdrowia na miejscu i zmarła w karetce. Wyrok: W kwietniu 2019 roku sąd okupacyjny wydał Bekirze Degermendzhiemu wyrok w zawieszeniu na 3 lata. Po odbyciu kary warunkowej został zwolniony.

Degermendzhi Mustafa

Zatrzymanie: 7 maja 2015 roku rano, w drodze do pracy, samochód Mustafy Degermendzhiego został zablokowany przez ośmiu uzbrojonych ludzi w czarnych maskach. Matka, Aliye Degermendzhi, która była w samochodzie, opisała to rano: „Wyskoczyło ośmiu uzbrojonych ludzi w czarnych maskach, z kajdankami, automatami. Wyciągnęli mojego syna z samochodu. Wybiegłam. Krzyczę: "Co robicie?". Bili go pałką po kolanach, przyciskali twarzą do maski, zaczęli przeszukiwać”. Mustafę i kilku innych Tatarów krymskich oskarżono o udział w rzekomych masowych zamieszkach pod budynkiem Rady Najwyższej Krymu 26 lutego 2014 roku — „sprawa 26 lutego”. Wyrok: Przez dwa lata Mustafa przebywał w symferopolskim areszcie śledczym, gdzie warunki przetrzymywania, według relacji krewnych, nie spełniały żadnych norm. 6 kwietnia 2017 roku został przeniesiony do aresztu domowego — elektroniczna bransoleta na nodze rejestrowała wszystkie przemieszczenia w ramach dozwolonego promienia, nie obejmując nawet całego podwórza. Zabroniono mu rozmawiać przez telefon, korzystać z internetu i przyjmować więcej niż kilku gości. W czerwcu 2018 roku sąd skazał Mustafę Degermendzhiego na 4 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu z trzyletnim okresem próbnym. Po zakończeniu okresu próbnego jest zwolniony.

Demidova Kateryna

Zatrzymanie: 31 sierpnia 2023 roku rosyjskie siły bezpieczeństwa przeprowadziły serię przeszukań w mieszkaniach Świadków Jehowy, po czym wszczęto sprawę karną przeciwko Katerynie Demidovej na podstawie art. 282.2 część 2 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („udział w działalności organizacji ekstremistycznej”). Po przesłuchaniu została zwolniona z zakazem opuszczania miejsca zamieszkania. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że prześladowanie jest związane wyłącznie z jej przekonaniami religijnymi. Wyrok: Na dzień 26 lipca 2026 roku nie ma ostatecznego wyroku. Sprawa karna jest nadal rozpatrywana przez sąd pierwszej instancji. Kateryna Demidova pozostaje z zakazem opuszczania miejsca zamieszkania. Projekt obrony praw człowieka „Wsparcie więźniów politycznych. Memoriał” uznaje ją za osobę poddaną prześladowaniu motywowanemu politycznie.

Derman Nariman

Zatrzymanie: 7 lutego 2024 roku został zatrzymany przez rosyjskie służby, a następnego dnia kontrolowany przez Rosję „Sąd Rejonowy w Kijowie” w Symferopolu zastosował wobec niego środek zapobiegawczy w postaci aresztu. Rosyjskie śledztwo oskarżyło Derman o udział w batalionie imienia Nomana Çelebicihana (art. 208 ust. 2 KK FR). Według oskarżenia, miał on rzekomo uczestniczyć w działalności batalionu jeszcze przed rozpoczęciem pełnoskalowej wojny. Sam Nariman Derman nie przyznał się do winy. Jego żona informowała, że podczas rozpraw sądowych miewał ataki epilepsji, jednak sąd nie uwzględnił jego stanu zdrowia i pozostawił go w areszcie. Wyrok: W październiku 2024 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem uznał Narimana Dermana za winnego i skazał go na 3 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze oraz 1 rok ograniczenia wolności po zwolnieniu. Projekt praw człowieka „Wsparcie więźniów politycznych. Memoriał” uznał go za więźnia politycznego, wskazując, że oskarżenie jest bezpodstawne, a działalność batalionu, którą zarzuca się Dermanowi, nie zawiera znamion przestępstwa zgodnie z prawem międzynarodowym.

Djakunowska Tetiana

Zatrzymanie: W anektowanym Sewastopolu 14 sierpnia 2024 roku funkcjonariusze FSB przeprowadzili przeszukanie u miejscowej 41-letniej mieszkanki Tetiany Djakunowskiej. Po przeszukaniu kobietę zabrano w nieznanym kierunku, przez kilka miesięcy rodzina nie wiedziała, gdzie się znajduje. Później okazało się, że Krymczanka była przetrzymywana przez kilka miesięcy incommunicado w areszcie śledczym nr 2 w Symferopolu. Oskarżono ją o zdradę stanu. Szczegóły nie są znane. Wyrok: Na dzień 18 lipca 2026 roku wyrok nie został wydany. Tetiana Djakunowska pozostaje w areszcie. Federacja Rosyjska oskarża ją na podstawie artykułu 275 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („zdrada stanu”). Organizacje praw człowieka uważają sprawę za motywowaną politycznie.

Kozlia Dmytro

Zatrzymanie: W lipcu 2023 roku krymskiego przedsiębiorcę Dmytra Kozlię zatrzymali funkcjonariusze FSB Federacji Rosyjskiej na okupowanym Krymie. Został aresztowany i umieszczony w areszcie śledczym w ramach postępowania karnego pod zarzutem rzekomej ponownej „dyskredytacji rosyjskiej armii” za antywojenne publikacje i komentarze w serwisie społecznościowym Facebook. Wyrok: 19 października 2023 roku tzw. Sąd Rejonowy Kijowski w Symferopolu skazał Dmytra Kozlię na 1 rok pozbawienia wolności w kolonii karnej o ogólnym reżimie na podstawie artykułu 280.3 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej. 5 grudnia 2023 roku okupacyjny Sąd Najwyższy Krymu utrzymał ten wyrok w mocy. Krymianin w pełni odbył nielegalną karę i według obrońców praw człowieka wyszedł na wolność 21 maja 2024 roku.

Nauhatskyi Dmytro

Zatrzymanie: Dmytro został zatrzymany 8 grudnia 2022 roku w Symferopolu, Autonomiczna Republika Krymu (tymczasowo okupowane terytorium Ukrainy). Postawiono mu zarzuty z art. 282.2 ust. 1 kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („organizacja działalności ekstremistycznej”), twierdząc, że organizował spotkania religijne, dyskusje biblijne oraz działalność lokalnej społeczności Świadków Jehowy. Funkcjonariusze Komitetu Śledczego Federacji Rosyjskiej przeprowadzili serię masowych przeszukań w domach Świadków Jehowy, po czym zatrzymali Dmytra Ołeksandrowicza Nauhatskiego. Wyrok: 10 grudnia 2022 roku sąd zastosował wobec niego środek zapobiegawczy w postaci aresztu domowego. 24 marca 2023 roku śledztwo dodatkowo postawiło zarzuty z art. 282.3 ust. 1 kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („finansowanie działalności ekstremistycznej”), twierdząc, że rzekomo zbierał dobrowolne datki na cele religijne.

Zacharevych Dmytro

Zatrzymanie: 7 sierpnia 2023 roku rosyjskie służby przeprowadziły masowe przeszukania w domach Świadków Jehowy, po czym zatrzymano Dmytra Zacharevycha. Postawiono mu zarzuty z art. 282.2 ust. 1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („organizacja działalności ekstremistycznej organizacji”), a później także z art. 282.3 ust. 1 („finansowanie działalności ekstremistycznej”). 14 sierpnia 2023 roku sąd umieścił go w areszcie domowym. 25 kwietnia 2024 roku środek zapobiegawczy zmieniono na zakaz opuszczania kraju. Obrońcy praw człowieka uważają, że prześladowanie ma podłoże polityczne i jest związane wyłącznie z jego przekonaniami religijnymi. Wyrok: Na dzień 26 lipca 2026 roku nie ma ostatecznego wyroku w sprawie. Sprawa karna jest rozpatrywana przez kontrolowany przez Rosję Sąd Rejonowy w Symferopolu. Dmytro Zacharevych pozostaje pod zakazem opuszczania kraju.

Zakharov Dmytro

Aresztowanie: Dmytro Zakharov został zatrzymany 16 czerwca 2022 roku w mieście Heniczesk, obwód chersoński. Jest oskarżony na podstawie artykułu 361 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („Akt międzynarodowego terroryzmu”). Wyrok: Na dzień 18 lipca 2026 roku brak informacji o wydaniu wyroku w dostępnych źródłach. Dmytro Zakharov pozostaje w areszcie. Federacja Rosyjska oskarża go na podstawie artykułu 361 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („Akt międzynarodowego terroryzmu”). Obecnie przebywa w areszcie śledczym nr 2 w Symferopolu. Obrońcy praw człowieka uważają jego prześladowanie za motywowane politycznie.

Dołgopołow Mamied

Aresztowanie: 5 czerwca 2022 roku funkcjonariusze FSB Rosji i rosyjskiej służby granicznej aresztowali Mamieda. Po zatrzymaniu sąd okupacyjny na Krymie zastosował środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania. Strona rosyjska twierdziła, że Mamied rzekomo był członkiem batalionu imienia Nomana Czelebidżichana i nawet nazwała go „osobistym ochroniarzem” założyciela batalionu Lenura Isłamowa. Nie ma niezależnego potwierdzenia tych twierdzeń, a obrońcy praw człowieka podkreślają, że takie oskarżenia są systematycznie wykorzystywane do ścigania obywateli Ukrainy. Wyrok: 28 września 2022 roku kontrolowany przez Federację Rosyjską Sąd Rejonowy w Kijowie w Symferopolu skazał Mamieda Dołgopołowa na 5 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze na podstawie art. 208 ust. 2 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej...

Dołżenkow Ołeksandr

Zatrzymanie: 19 września 2020 roku 22-letni Ołeksandr Dołżenkow przyjechał z matką na okupowany Krym. Po kilku dniach w Eupatorii zatrzymali się w hotelu w Sewastopolu. Rano zamiast budzika obudzili ich uzbrojeni po zęby funkcjonariusze sił specjalnych, którzy włamali się do pokoju. Chłopaka powalono na podłogę, skuto i przewieziono do siedziby FSB w Sewastopolu, a następnie do budynku FSB w Symferopolu. „Przez kilka dni Dołżenkow był pod silnym naciskiem psychicznym, gdzie usłyszał wszystkie wulgaryzmy języka rosyjskiego. Pracownicy FSB niszczyli go psychicznie, nazywając go: "ukraińskim gnidą", "banderowcem", "faszystą", "zombie Ukraińcem"” – poinformowała menedżerka Krymskotatarskiego Centrum Zasobów Zarema Barijewa. Wyrok: Ołeksandr spędził 8 miesięcy w przepełnionym areszcie śledczym nr 1 w Symferopolu – cela na 14 osób, 18 więźniów, szczury, karaluchy, pleśń na ścianach. 21 maja 2021 roku okupacyjny sąd miejski w Eupatorii skazał go na 1 rok pozbawienia wolności za „tworzenie ekstremistycznej wspólnoty”. Ponieważ dzień w areszcie liczony jest jako 1,5 dnia – w dniu wyroku został zwolniony bezpośrednio w budynku „sądu”. Jednak na zewnątrz został natychmiast ponownie aresztowany przez funkcjonariuszy FSB. Tym razem oskarżono go o to, że 15 maja 2018 roku – w dniu otwarcia Mostu Krymskiego – rzekomo zadzwonił na policję w Temriuku i poinformował o podłożeniu bomby na moście. Po ponownym aresztowaniu Ołeksandra przewieziono do aresztu śledczego nr 5 w Krasnodarze, gdzie regularnie był brutalnie bity pałkami gumowymi, a nawet metalowym kranem po głowie za nieposłuszeństwo wobec administracji. 30 sierpnia 2021 roku „wagonem stołypińskim” przetransportowano go do aresztu śledczego nr 3 w Noworosyjsku. 17 listopada 2021 roku sąd w Temriuku skazał Dołżenkowa na 6 lat kolonii o ogólnym reżimie. 2 marca 2022 roku trafił do kolonii karnej w Primorsko-Achtarsku w Kraju Krasnodarskim.