Więźniowie polityczni
Dubovenko Ołeksandr
Zatrzymanie: w sierpniu 2021 roku po serii przeszukań w domach wierzących w Armiańsku rosyjskie służby zatrzymały Ołeksandra Dubovenkę. Podległy Rosji „Sąd Miejski w Armiańsku” zastosował wobec niego środek zapobiegawczy w postaci aresztu domowego. Władze rosyjskie oskarżyły go na podstawie art. 282.2 cz. 1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („Organizacja działalności ekstremistycznej organizacji”), choć faktycznym powodem prześladowania było jego pokojowe wyznawanie religii. Wyrok: 1 grudnia 2022 roku podległy Rosji Sąd Miejski w Armiańsku uznał Ołeksandra Dubovenkę za winnego i skazał go na 6 lat pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym reżimie. Później sąd apelacyjny utrzymał wyrok w mocy. Ukraińskie i międzynarodowe organizacje praw człowieka podkreślają, że sprawa ma charakter polityczny i religijny...
Dudka Wołodymyr
Zatrzymanie: 9 listopada 2016 roku funkcjonariusze FSB Rosji zatrzymali go w okupowanym Sewastopolu razem z Ołeksijem Bessarabowem i Dmytrem Shtyblikowem w tzw. „sprawie ukraińskich dywersantów”. Władze rosyjskie twierdziły, że mężczyźni rzekomo przygotowywali dywersje na obiektach wojskowych i cywilnych Krymu na zlecenie ukraińskiego wywiadu. Sam Wołodymyr Dudka kategorycznie zaprzeczył wszystkim oskarżeniom i poinformował, że po zatrzymaniu stosowano wobec niego presję psychiczną i nakłaniano do samooskarżenia. Ukraińscy i międzynarodowi obrońcy praw człowieka podkreślają, że sprawa była sfabrykowana, a dowody uzyskano z licznymi naruszeniami proceduralnymi. Wyrok: 4 kwietnia 2019 roku Sąd Miejski w Sewastopolu, kontrolowany przez Rosję, uznał Wołodymyra Dudkę za winnego z artykułów dotyczących przygotowania dywersji i...
Dursunow Asan
Zatrzymanie: 3 maja 2023 roku rosyjskie siły zatrzymały go na tymczasowo okupowanym terytorium obwodu chersońskiego. Po zatrzymaniu wszczęto przeciwko niemu sprawę karną na podstawie art. 208 cz. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej ("Udział na terytorium obcego państwa w formacji zbrojnej nieprzewidzianej prawem tego państwa, w celu sprzecznym z interesami Federacji Rosyjskiej"). Strona rosyjska twierdziła, że Asan Dursunow rzekomo był członkiem batalionu imienia Nomana Czelebidżichana. Sam mężczyzna nie przyznał się do winy. Wyrok: 16 listopada 2023 roku sąd okupacyjny uznał Asana Dursunowa za winnego i skazał go na 3 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze, z czego pierwszy rok ma odbyć w więzieniu. W ramach tej samej sprawy skazano również Narimana Dermana i Eldara Kestana. Dursunow Asan Jebryszevicz – krymski Tatar, mieszkaniec wsi Rykowe...
Dyachkin Artem
Zatrzymanie: W październiku 2022 roku funkcjonariusze FSB Rosji zatrzymali Artema Dyachkina i wszczęli przeciwko niemu postępowanie karne pod zarzutem „zdrady stanu” (art. 275 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej) oraz nielegalnego nabycia, przechowywania i noszenia materiałów wybuchowych. Strona rosyjska twierdziła, że rzekomo współpracował z ukraińskimi służbami specjalnymi i przekazywał informacje o rosyjskich obiektach wojskowych. Obrona i ukraińscy obrońcy praw człowieka podkreślają, że sprawa ma charakter politycznie motywowany, a niezależna weryfikacja materiałów śledztwa jest niemożliwa z powodu zamkniętego trybu rozpatrywania sprawy. Wyrok: W 2023 roku sąd w Sewastopolu, kontrolowany przez Rosję, uznał Artema Dyachkina za winnego i skazał go na 16 lat pozbawienia wolności. W kwietniu 2026 roku sąd apelacyjny pozostawił wyrok bez zmian. Według Krymskotatarskiego Centrum Zasobów, po kilku skomplikowanych operacjach stan zdrowia Artema Dyachkina znacznie się pogorszył, potrzebuje on stałej opieki medycznej i leczenia. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że brak odpowiedniej pomocy medycznej stanowi poważne zagrożenie dla jego zdrowia.
Dzhepparov Ayder
Zatrzymanie: 10 czerwca 2019 roku rosyjskie siły bezpieczeństwa przeprowadziły szeroko zakrojone przeszukania w domach Tatarów krymskich w Białogorsku i zatrzymały Aydera Dzhepparova wraz z kilkoma innymi aktywistami. Władze rosyjskie oskarżyły go o udział w działalności islamskiej organizacji politycznej „Hizb ut-Tahrir”, którą Rosja uznała za terrorystyczną, choć na Ukrainie i w większości krajów świata nie jest ona zakazana. Według obrońców praw człowieka, podczas przeszukań nie znaleziono broni, materiałów wybuchowych ani innych dowodów przygotowań do działań zbrojnych, a oskarżenia opierały się głównie na ukrytych nagraniach audio rozmów, ekspertyzach religioznawczych i zeznaniach anonimowych świadków. Wyrok: 12 stycznia 2021 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem uznał Aydera Dzhepparova za winnego i skazał go na 17 lat pozbawienia wolności, z czego pierwsze 5 lat miał spędzić w więzieniu, a resztę w kolonii o zaostrzonym rygorze. Sąd nałożył także dalsze ograniczenia wolności po zwolnieniu. W 2024 roku Ayder został przeniesiony z obwodu czelabińskiego do zakładu karnego w obwodzie archangielskim w Rosji, co dodatkowo utrudniło kontakty z rodziną.
Dżemadenow Emil
Zatrzymanie: 12 października 2016 roku rosyjskie służby przeprowadziły masowe przeszukania w domach Tatarów krymskich w rejonie Symferopola i zatrzymały Emila Dżemadenowa wraz z Tejmurem Abdullajewem, Uzeirem Abdullajewem, Rustemem Ismajłowem i Ajderem Saledinowem. Podczas przeszukania skonfiskowano jego telefon, tłumaczenie Koranu i literaturę religijną, a adwokata przez długi czas nie dopuszczano do miejsca czynności śledczych. Władze rosyjskie oskarżyły go o udział w działalności islamskiej organizacji politycznej „Hizb ut-Tahrir”, uznanej w Rosji za terrorystyczną, choć na Ukrainie i w większości krajów świata nie jest ona zakazana. Wyrok: 18 czerwca 2019 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Emila Dżemadenowa na 12 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze za udział w...
Dżemiłowa Lera
Zatrzymanie: 29 maja 2024 roku rosyjskie służby przeprowadziły przeszukanie w jej domu, po czym zatrzymały dziewczynę. Początkowo sąd okupacyjny nałożył na nią 15 dni aresztu administracyjnego za rzekomą odmowę poddania się badaniu na obecność narkotyków. Po upływie tego okresu Lery nie zwolniono, lecz przekazano funkcjonariuszom FSB. Przez prawie dziesięć miesięcy była przetrzymywana w izolacji, bez kontaktu z rodziną i adwokatami. Dopiero wiosną 2025 roku ujawniono, że wszczęto przeciwko niej postępowanie karne na podstawie artykułu 275 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („zdrada państwowa”). Strona rosyjska twierdziła, że rzekomo przekazywała ukraińskim służbom specjalnym informacje o lokalizacji rosyjskich jednostek wojskowych na Krymie. Ukraińscy obrońcy praw człowieka podkreślają, że niezależne zweryfikowanie tych twierdzeń jest niemożliwe...
Dżepparow Arsen
Aresztowanie: 18 kwietnia 2016 roku, funkcjonariusze FSB Federacji Rosyjskiej przeprowadzili serię przeszukań i zatrzymali Arsena Dżepparowa w ramach tzw. sprawy jaltyńskiej „Hizb ut-Tahrir”. Miesiąc przed aresztowaniem funkcjonariusze FSB próbowali nakłonić go do współpracy i wymusili zeznania przeciwko innym Tatarom krymskim. Po odmowie wszczęto przeciwko niemu postępowanie karne. Obrońcy praw człowieka uważają, że prześladowanie ma podłoże polityczne. Wyrok: 12 listopada 2019 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem uznał Arsena Dżepparowa za winnego z art. 205.5 cz. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („udział w działalności organizacji terrorystycznej”) i skazał na 7 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze. Organizacje praw człowieka podkreślają, że organizacja „Hizb ut-Tahrir” jest legalna na Ukrainie, a sprawa opierała się na ukrytych...
Ebulisow Edem
Zatrzymanie: 25 listopada 2014 roku w Symferopolu Edem Chalitowicz Ebulisow został zatrzymany na ulicy. Powodem była jego obecność na pokojowej akcji powitania lidera narodowego Tatarów krymskich Mustafy Dżemilewa 3 maja 2014 roku w Armiańsku. Według śledztwa, Ebulisow rzekomo uderzył drzewcem flagi jednego z policjantów, którzy tworzyli żywy łańcuch. Przed zatrzymaniem w jego domu przeprowadzono przeszukanie, podczas którego znaleziono krymskotatarską flagę narodową – została ona dołączona do sprawy jako dowód rzeczowy. Sprawę prowadzi adwokat Emil Kurbedinow. Ebulisow został oskarżony na podstawie art. 318 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („użycie przemocy wobec przedstawiciela władzy”) – kara od grzywny do 5 lat pozbawienia wolności. Wyrok: Decyzją Sądu Rejonowego w Kijowie w Symferopolu Edemowi Ebulisowowi zastosowano środek zapobiegawczy – dwa miesiące pozbawienia wolności. W 2015 roku został zwolniony.
Smajiłow Edem
Zatrzymanie: 21 maja 2018 roku w okupowanym Krymie rosyjskie służby przeprowadziły przeszukanie w domu Edema Smajiłowa w wiosce Dolinne w rejonie bakczysarajskim. Po przeszukaniu został zatrzymany i aresztowany. Tego samego dnia zatrzymano koordynatora „Krymskiej Solidarności” Servera Mustafajewa. Obaj stali się figurantami tzw. „drugiej grupy bakczysarajskiej” w sprawie „Hizb ut-Tahrir”. Edemowi Smajiłowowi postawiono zarzuty z art. 205.5 cz. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej — rzekomy udział w działalności organizacji uznanej przez władze rosyjskie za terrorystyczną. Zarzucono mu także art. 30 cz. 1 i art. 278 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej — rzekome przygotowanie do siłowego przejęcia lub utrzymania władzy. Obrońcy praw człowieka uważają te prześladowania za motywowane politycznie i religijnie. Wyrok: 16 września 2020 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Edema Smajiłowa na 13 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze z dodatkowym rokiem ograniczenia wolności. 14 marca 2022 roku Wojskowy Sąd Apelacyjny we Własysie utrzymał wyrok Edema Smajiłowa bez istotnych zmian. Obronę odmówiono w zaspokojeniu apelacji.
Ejupov Azamat
Zatrzymanie: 17 lutego 2021 roku funkcjonariusze FSB Rosji przeprowadzili masowe przeszukania w domach Tatarów krymskich w rejonach Biłohirskim, Bachczysarajskim, Symferopolskim oraz w Sewastopolu. Po przeszukaniu Azamat Ejupov został zatrzymany wraz z innymi aktywistami tatarskimi. Postawiono mu zarzut z art. 205.5 ust. 1 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („Organizacja działalności organizacji terrorystycznej”) z powodu rzekomego związku z islamską organizacją polityczną „Hizb ut-Tahrir”, która jest zakazana w Rosji, ale nie jest zakazana na Ukrainie i w większości krajów świata. Ukraińskie i międzynarodowe organizacje praw człowieka podkreślają, że sprawa nie zawiera dowodów na przygotowanie lub popełnienie aktów terrorystycznych i jest motywowana politycznie. Wyrok: 12 lipca 2022 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem uznał Azamata...
Krosz Ekrem
Aresztowanie: W styczniu 2023 roku Ekrem Krosz został zatrzymany przez rosyjskie służby w jednej z wiosek rejonu dżankońskiego po masowych nielegalnych przeszukaniach. Razem z pięcioma innymi Tatarami krymskimi został przewieziony do Symferopola, gdzie sąd kontrolowany przez Rosję umieścił go w areszcie śledczym. Wyrok: 30 kwietnia 2025 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Ekrema Krosza na 17 lat pozbawienia wolności na podstawie sfabrykowanych zarzutów w sprawie „drugiej grupy dżankońskiej” dotyczącej organizacji „Hizb ut-Tahrir”.