Więźniowie polityczni
Zejtullajew Ruslan
Aresztowanie: 23 stycznia 2015 roku funkcjonariusze FSB Federacji Rosyjskiej przeprowadzili przeszukania w domach czterech Tatarów krymskich w Sewastopolu i zatrzymali Ruslana Zejtullajewa, Nuriego Primowa, Ferata Sejfullajewa i Rustema Wajitowa. Wszyscy zostali oskarżeni o udział w działalności islamskiej organizacji politycznej „Hizb ut-Tahrir”, która jest legalna na Ukrainie, ale zakazana w Rosji. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że sprawa ma charakter polityczny i była jedną z pierwszych tzw. „spraw Hizb ut-Tahrir” na Krymie. Wyrok: Początkowo, 7 września 2016 roku, Północnokaukaski Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Ruslana Zejtullajewa na 7 lat pozbawienia wolności. Po odwołaniu prokuratury wyrok został uchylony, a podczas nowego rozpatrzenia, 27 lipca 2017 roku, Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej zwiększył karę do 15 lat pozbawienia wolności w...
Zekeriajew Leman
Zatrzymanie: 24 stycznia 2023 roku w rejonie Dżankoju (tymczasowo okupowany Krym) przeprowadzono przeszukania, po których zatrzymano sześciu Tatarów krymskich i przewieziono do Symferopola, gdzie następnego dnia zostali aresztowani i umieszczeni w areszcie śledczym nr 1. Budowniczych Osmana Abdurazakowa i Lemana Zekeriajewa, przedsiębiorców Chalila Mambetowa i Refata Sejdametowa oraz specjalistów od naprawy sprzętu domowego Ekrema Krosza i Ajdera Asanowa oskarżono o udział w działalności islamskiej partii politycznej "Hizb ut-Tahrir". Wyrok: 29 kwietnia 2025 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy Federacji Rosyjskiej (Rostów nad Donem) skazał Lemana Zekeriajewa na 14 lat pozbawienia wolności. Pierwsze 4 lata ma odbyć w więzieniu, resztę w kolonii o zaostrzonym rygorze. Dodatkowo nałożono 1 rok ograniczenia wolności po zwolnieniu. Władze rosyjskie oskarżyły go o...
Zekiryaev Server
Zatrzymanie: 11 października 2017 roku służby przeprowadziły przeszukania u Tatarów krymskich w Bachczysaraju. Następnie zatrzymano sześciu mężczyzn — Servera Zekiryaeva, Timura Ibragimova, Marlena (Sulejmana) Asanova, Memeta Bielialova, Seirana Salieva i Ernesta Ametova. Oskarżono ich w tzw. „sprawie krymskich muzułmanów”. Później Servera Zekiryaeva przeniesiono do Rostowa nad Donem. Wyrok: 16 września 2020 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy Federacji Rosyjskiej w Rostowie nad Donem skazał Servera Zekiryaeva na 13 lat pozbawienia wolności w kolonii o surowym reżimie. Uznano go za winnego udziału w działalności organizacji „Hizb ut-Tahrir”, którą Rosja uważa za terrorystyczną, choć na Ukrainie i w większości krajów świata nie jest zakazana. 14 marca 2022 roku Apelacyjny Sąd Wojskowy Federacji Rosyjskiej pozostawił wyrok bez zmian. Serwer...
Zijadinov Emil
Zatrzymanie: 7 lipca 2020 roku, osiedle Oktjabrskoje (rejon Krasnogwardyjski), tymczasowo okupowany Krym. Emila w jego własnym domu zatrzymali funkcjonariusze FSB. Został oskarżony o organizację komórki islamskiej partii politycznej Hizb ut-Tahrir, zakazanej i uznanej za terrorystyczną w Rosji od 2003 roku. Do 2014 roku na Krymie organizacja miała tysiące zwolenników wśród krymskich muzułmanów i prowadziła publiczne wydarzenia, obecnie działa swobodnie na Ukrainie i w większości krajów europejskich. Wyrok: 19 kwietnia 2022 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy Federacji Rosyjskiej w Rostowie nad Donem skazał Emila Zijadinova na 17 lat pozbawienia wolności. Został uznany za winnego organizacji działalności organizacji «Hizb ut-Tahrir» oraz rzekomego przygotowania do siłowego przejęcia władzy. 7 listopada 2022 roku Sąd Apelacyjny...
Ziza Bohdan
Aresztowanie: 16 maja 2022 roku ukraińskiego artystę i aktywistę Bohdana Zizę zatrzymali funkcjonariusze FSB Federacji Rosyjskiej na okupowanym Krymie w mieście Eupatoria po akcji protestacyjnej, podczas której oblał żółtą i niebieską farbą budynek lokalnej administracji i rzucił w niego koktajl Mołotowa. Następnie został przewieziony do oddziału FSB, a później umieszczony w areszcie śledczym w Symferopolu. Jego działania władze rosyjskie zakwalifikowały jako przestępstwo związane z „aktem terrorystycznym” i „wandalizmem”, a także przypisały im motywację polityczną. Wyrok: 6 czerwca 2023 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Bohdana Zizę na 15 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze. Pierwsze lata kary ma odbywać w więzieniu, a następnie w kolonii. Jego działania strona rosyjska zakwalifikowała jako „akt terrorystyczny”, „wandalizm” i „wezwania do terroryzmu”, jednak ukraińskie organizacje praw człowieka uważają sprawę za motywowaną politycznie i związaną z prześladowaniem za proukraińskie stanowisko.
Zorin Igor
Zatrzymanie: 3 maja 2023 roku Federalna Służba Bezpieczeństwa Rosji poinformowała o zatrzymaniu Igora Zorina. Rosyjskie organy ścigania twierdziły, że rzekomo należał do grupy planującej przeprowadzenie wybuchów na terytorium Krymu na zlecenie ukraińskich służb specjalnych. Wyrok: Na dzień 18 lipca 2026 roku wyrok nie został wydany. Igor Zorin pozostaje w areszcie. Federacja Rosyjska oskarża go z art. 275 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („zdrada państwowa”), art. 205 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („akt terrorystyczny”), art. 205.4 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („udział w organizacji terrorystycznej”) oraz art. 222.1 ust. 4 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („nielegalne posiadanie materiałów wybuchowych”). Sprawa jest rozpatrywana przez sąd pierwszej instancji.
Żuk Jarosław
Zatrzymanie: 18 czerwca 2022 roku rosyjskie wojsko porwało Jarosława Żuka wraz z innym wolontariuszem Ilją Jeninem. Po zatrzymaniu był przetrzymywany ponad półtora miesiąca w piwnicy bez kontaktu z rodziną i adwokatem. Już w lipcu 2022 roku administracja okupacyjna opublikowała wideo z tzw. „przyznaniem się”, w którym Żuk rzekomo przyznawał się do udziału w zamachu na szefową okupacyjnego departamentu edukacji Melitopola Olenę Szapurową. Później sam Jarosław poinformował, że to wideo zostało nagrane po brutalnych torturach prądem i presji psychicznej. Obrońcy praw człowieka uważają sprawę za sfabrykowaną i podkreślają, że zeznania uzyskane pod torturami nie mogą być dopuszczalnymi dowodami. Wyrok: 25 czerwca 2024 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem uznał Jarosława Żuka za winnego rzekomego „aktu międzynarodowego terroryzmu” i skazał go na 14 lat pozbawienia wolności. Zgodnie z wyrokiem, pierwsze 4 lata ma odbywać w więzieniu, a resztę kary w kolonii o zaostrzonym rygorze. Rosyjska prokuratura żądała dla niego 27 lat więzienia. Obrona podkreślała, że Żuk jest osobą cywilną, nielegalnie porwaną z okupowanego terytorium Ukrainy, a wszystkie kluczowe dowody zostały uzyskane pod torturami. 23 kwietnia 2025 roku Apelacyjny Sąd Wojskowy Federacji Rosyjskiej pozostawił wyrok bez zmian.
Życki Petro
Zatrzymanie: Według rosyjskiego śledztwa pod koniec 2022 roku nawiązał kontakt z przedstawicielem Służby Bezpieczeństwa Ukrainy i stał się członkiem podziemnej grupy działającej na terenie okupowanego Krymu. Strona rosyjska twierdzi, że Życki otrzymywał współrzędne skrytek z bronią i materiałami wybuchowymi, skonstruował improwizowane urządzenie wybuchowe oraz przez kilka miesięcy śledził byłego deputowanego Ukrainy Olega Cariowa, który po 2014 roku współpracuje z Rosją i został zaocznie skazany przez ukraiński sąd za przestępstwa przeciwko państwu. Według ukraińskich mediów to rosyjskie śledztwo powiązało Petra Życkiego z zamachem na Cariowa, który miał miejsce w październiku 2023 roku w Jałcie. Nie można niezależnie zweryfikować wiarygodności tych zarzutów, ponieważ materiały sprawy karnej pozostają niedostępne dla publiczności, a proces odbywał się za zamkniętymi drzwiami. Wyrok: 11 marca 2025 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem uznał Petra Życkiego za winnego według kilku artykułów Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej, w tym zdrady stanu, szkolenia w celu prowadzenia działalności terrorystycznej, zamachu na życie działacza publicznego, nielegalnego przechowywania materiałów wybuchowych i broni oraz produkcji improwizowanego urządzenia wybuchowego. Sąd skazał go na 24 lata pozbawienia wolności: pierwsze 5 lat w więzieniu, resztę w kolonii o zaostrzonym rygorze. Nałożono także grzywnę w wysokości 800 tysięcy rubli rosyjskich oraz dalsze ograniczenie wolności. Ukraińskie media podkreślają, że sprawa była rozpatrywana wyłącznie na podstawie materiałów rosyjskiego śledztwa, a niezależna weryfikacja dowodów nie została przeprowadzona.
Żygałow Serhij
Zatrzymanie: 24 sierpnia 2022 roku funkcjonariusze FSB Rosji przeprowadzili serię przeszukań w domach wiernych w Sewastopolu. Po przeszukaniach Serhij Żygałow i inny wierny, Wiktor Kudinow, zostali zatrzymani. Dwa dni później sąd zastosował wobec nich areszt domowy, który później zmieniono na zakaz określonych działań. Rosyjskie śledztwo oskarżyło Żygałowa na podstawie art. 282.2 ust. 1 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („Organizacja działalności organizacji ekstremistycznej”), twierdząc, że organizował nabożeństwa online i koordynował działalność wspólnoty „Świadków Jehowy”. Ukraińskie i międzynarodowe organizacje praw człowieka podkreślają, że prześladowanie jest związane wyłącznie z realizacją prawa do wolności wyznania, a nie z jakąkolwiek działalnością przemocową. Wyrok: W lutym 2025 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Rejonowy w Gagarinie...
Żylcow Petro
Zatrzymanie: 29 lipca 2021 roku, funkcjonariusze FSB przeprowadzili przeszukania w domach Świadków Jehowy i zatrzymali Petra Żylcowa. Postawiono mu zarzuty z art. 282.2 ust. 1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („organizacja działalności organizacji ekstremistycznej”) oraz art. 282.3 ust. 1 („finansowanie działalności ekstremistycznej”). W sierpniu 2021 roku sąd nałożył na niego areszt domowy. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że prześladowanie jest związane wyłącznie z jego działalnością religijną jako Świadka Jehowy. Wyrok: 27 lutego 2023 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Miejski w Jałcie uznał Petra Żylcowa za winnego i skazał na 6 lat i 1 miesiąc pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym reżimie. Sąd apelacyjny pozostawił wyrok bez zmian. Organizacje praw człowieka uznały go za więźnia politycznego i wskazały, że sprawa narusza prawo...