Więźniowie polityczni

Sencow Oleh

Zatrzymanie: 10 maja 2014 roku w Symferopolu funkcjonariusze FSB Rosji wtargnęli do mieszkania Oleha Sencowa i uprowadzili go. Następnie aresztowano trzech innych Krymian: Ołeksandra Kołczenkę, Hennadija Afanasjewa i Ołeksija Czernija. Sencowa przewieziono do moskiewskiego aresztu śledczego „Lefortowo”. Zarzuty: „organizacja grupy terrorystycznej”, „podpalenie” biur „Jednej Rosji” i „Rosyjskiej Wspólnoty Krymu”, „przygotowanie wysadzenia” pomnika Lenina i pomnika „Wieczny Ogień” w Symferopolu. Podczas przesłuchań stosowano wobec niego tortury. Dwaj oskarżeni: Afanasjew i Czernij, przyznali się i złożyli zeznania przeciwko Sencowowi i Kołczence, jednak później Afanasjew wycofał swoje zeznania, tłumacząc je torturami. Wyrok: 25 sierpnia 2015 roku Północnokaukaski Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Oleha Sencowa na 20 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze. Po ogłoszeniu wyroku Sencow i Kołczenko zaśpiewali w sądzie hymn Ukrainy. Sencow odbywał karę w kolonii o zaostrzonym rygorze w Łabytnangach za Kołem Polarnym. 7 września 2019 roku został uwolniony w ramach dużej wymiany między Ukrainą a Rosją według formuły 35 na 35, spędzając w niewoli 5 lat i 4 miesiące.

Senezhuk Oksana

Zatrzymanie: 14 sierpnia 2024 roku funkcjonariusze FSB Federacji Rosyjskiej przeprowadzili rewizję w mieszkaniu Oksany Senezhuk w okupowanym Sewastopolu i zatrzymali ją. Po zatrzymaniu została przewieziona do izby zatrzymań, a następnie do aresztu śledczego nr 1 w Symferopolu. 15 sierpnia 2024 roku kontrolowany przez Rosję Leninowski Sąd Rejonowy w Sewastopolu zastosował wobec niej środek zapobiegawczy w postaci aresztu. Senezhuk została oskarżona na podstawie artykułu 275 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej — „zdrada stanu”. Wyrok: 26 grudnia 2024 roku okupacyjny Sąd Miejski w Sewastopolu skazał Oksanę Senezhuk na 15 lat pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym rygorze, rok ograniczenia wolności po zwolnieniu oraz grzywnę w wysokości 200 tysięcy rubli. Proces sądowy odbywał się za zamkniętymi drzwiami. 11 grudnia 2025 roku Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej również pozostawił wyrok i decyzję apelacyjną bez zmian.

Filatow Sergiej

Zatrzymanie: Jesienią 2018 roku dom Sergieja Filatowa w Dżankoju został zaatakowany przez uzbrojoną jednostkę specjalną – przyjechały cztery autobusy i kilka pojazdów służbowych. Po przeszukaniu śledczy wszczęli przeciwko niemu sprawę karną za „organizację działalności ekstremistycznej” (art. 282.2, część 1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej) – za przewodniczenie lokalnej wspólnocie „Świadków Jehowy”. W sprawie nie było żadnych ofiar; jedynym świadkiem oskarżenia był funkcjonariusz, a jako „ekspertów” powołano proboszcza cerkwi prawosławnej i miejscowego mieszkańca z „wykształceniem wyższym w zakresie religioznawstwa”. Wyrok: 5 marca 2020 roku sędzia kontrolowanego przez Rosję „Rejonowego Sądu w Dżankoju” skazała Sergieja Filatowa na 6 lat kolonii o ogólnym reżimie. Sąd apelacyjny i kasacyjny utrzymały wyrok w mocy. W...

Sergiejewa Wiktoria

Zatrzymanie: 21 sierpnia 2025 roku, lotnisko w Soczi (Rosja), po przylocie z Turcji. Po zatrzymaniu miejsce pobytu Wiktorii Sergiejewej przez ponad pięć miesięcy było ukrywane przed rodziną. Dopiero później ujawniono, że przebywała w kilku aresztach śledczych, w tym w areszcie w Borisoglebsku, obwód woroneski. Wyrok: Na dzień 22.07.2026 roku brak ostatecznego wyroku. Federacja Rosyjska oskarża Wiktorię Sergiejewą na podstawie artykułu 275 Kodeksu Karnego FR („zdrada państwowa”), twierdząc, że rzekomo dokonywała przelewów na wsparcie Sił Zbrojnych Ukrainy. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że sprawa ma charakter politycznie motywowany, a uzyskane zeznania mogły być zdobyte pod presją.

Seriohin Danylo

Areszt: W kwietniu 2023 roku kontrolowany przez Rosję sąd rejonowy w Symferopolu uznał Danyla za winnego z artykułu administracyjnego dotyczącego „dyskredytacji Sił Zbrojnych FR” i nałożył grzywnę w wysokości 40 tys. rubli. Według władz okupacyjnych miał on publicznie wykrzykiwać frazy „wkrótce wojska NATO wejdą na Krym” i wypowiadać się przeciwko wojnie Rosji z Ukrainą. W maju 2023 roku, według śledztwa, Seriohin zamieścił na swojej stronie na Facebooku pod pseudonimem Afigo Baltasar publikacje, które rosyjskie organy ścigania zakwalifikowały jako powtórną „dyskredytację Sił Zbrojnych FR”. Jakie dokładnie publikacje stały się podstawą do ścigania karnego, oficjalnie nie podano. W sierpniu 2023 roku wszczęto przeciwko niemu postępowanie karne z art. 280.3 § 1 KK FR („powtórna dyskredytacja użycia...

Settarov Oleksii

Zatrzymanie: 29 maja 2023 roku FSB Federacji Rosyjskiej poinformowała o zatrzymaniu dwóch mężczyzn, których nazwała uczestnikami nielegalnej formacji zbrojnej. Obrońcy praw człowieka wskazują, że bracia zostali zatrzymani bezpośrednio na polu podczas pracy. Oleksii Settarov został oskarżony na podstawie art. 208 ust. 2 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej o „udział na terytorium obcego państwa w formacji zbrojnej, nieprzewidzianej prawem tego państwa, w celu sprzecznym z interesami Rosji”. Sprawa została powiązana z rzekomym udziałem Oleksiia w krymskotatarskim batalionie imienia Nomana Çelebicihana. Wyrok: 26 października 2023 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Rejonowy w Rozdolnym na okupowanym Krymie skazał Oleksiia Settarova na 5 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze. Pierwszy rok kary miał odbyć w więzieniu. Wyrok wszedł w życie.

Settarov Wołodymyr

Zatrzymanie: 29 maja 2023 roku FSB Federacji Rosyjskiej poinformowała o zatrzymaniu na Krymie dwóch braci - Wołodymyra i Ołeksija Settarowów. Młodych mężczyzn zatrzymano, według obrońców praw człowieka, na polu. Później obaj bracia zostali aresztowani przez sąd kontrolowany przez Rosję na Krymie. Wołodymyra Settarowa oskarżono na podstawie art. 208 część 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej o udział na terytorium obcego państwa w formacji zbrojnej, która według rosyjskiego śledztwa działała wbrew interesom Rosji. Sprawa została powiązana z rzekomym udziałem w krymskotatarskim batalionie imienia Nomana Czelebidżichana. Wyrok: 22 listopada 2023 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Rejonowy w Rozdolnem na okupowanym Krymie skazał Wołodymyra Settarowa na 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze, z czego pierwszy rok miał spędzić w więzieniu. Wyrok sądu wszedł w życie.

Seytosmanov Enver

Zatrzymanie: 10 maja 2018 roku rosyjskie służby przeprowadziły rewizje w domu Envera Seytosmanova i jego brata Ernesta w miejscowości Bajdary (Orlyne) w rejonie Bałakławskim Sewastopola oraz w domu ich matki w miejscowości Sadowe w rejonie Niżniohirskim. Po rewizjach Enver i Ernest zostali przewiezieni do zarządu FSB. Ernesta po przesłuchaniu zwolniono, a Envera zatrzymano. 11 maja 2018 roku sąd okupacyjny w Sewastopolu zastosował wobec niego środek zapobiegawczy w postaci aresztu. Rosyjskie służby oskarżyły Envera Seytosmanova o przynależność do organizacji „Hizb ut-Tahrir”. Początkowo zarzucono mu część 2 artykułu 205.5 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej, później zarzuty przekwalifikowano na część 1 tego artykułu. Wyrok: 5 grudnia 2019 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Envera Seytosmanova na 17 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze oraz 1 rok ograniczenia wolności po zwolnieniu. 16 kwietnia 2020 roku Wojskowy Sąd Apelacyjny we Własisiu w obwodzie moskiewskim utrzymał wyrok w mocy. Enver Seytosmanov zaprzeczał oskarżeniom, twierdząc, że prześladowania mają charakter polityczny i są związane z dyskryminacją religijną.

Sheikhaliyev Rustem

Aresztowanie: 27 marca 2019 roku Rustem Sheikhaliyev został zatrzymany przez rosyjskie siły podczas masowych przeszukań w domach krymskich Tatarów w Symferopolu i rejonie symferopolskim. Zarzucono mu udział w działalności organizacji „Hizb ut-Tahrir” oraz przygotowania do siłowego przejęcia władzy. Organizacje praw człowieka uznają prześladowanie Sheikhaliyeva za motywowane politycznie. Wyrok: 24 listopada 2022 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy Federacji Rosyjskiej w Rostowie nad Donem skazał Rustema Sheikhaliyeva na 14 lat pozbawienia wolności. Pierwsze cztery lata miał odbyć w więzieniu, po czym miał zostać przeniesiony do kolonii o zaostrzonym rygorze; przewidziano również ograniczenie wolności po zwolnieniu. 1 lutego 2024 roku sąd apelacyjny pozostawił wyrok bez zmian.

Shevchenko Oksana

Zatrzymanie: Oksanę Shevchenko zatrzymali rosyjscy funkcjonariusze w lutym 2024 roku na okupowanym Krymie jednocześnie z Wołodymyrem Bodnarem i Wołodymyrem Ananievem. Rosyjska FSB oświadczyła, że rzekomo przygotowywali zamach na mianowanego przez Kreml „szefa” okupowanego Krymu Siergieja Aksionowa. Po zatrzymaniu Oksanę Shevchenko przetrzymywano w areszcie śledczym nr 2 w Symferopolu. Ukraińscy obrońcy praw człowieka zwrócili uwagę na opublikowane przez rosyjskie media inscenizowane wideo zatrzymania, które, zdaniem przewodniczącej Krymskiej Grupy Praw Człowieka Olgi Skrypnik, może świadczyć o fabrykacji sprawy. Wyrok: W kwietniu 2025 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Oksanę Shevchenko na 10 lat pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym reżimie oraz grzywnę w wysokości 500 tysięcy rubli. Uznano ją za winną przygotowania aktu terrorystycznego i nielegalnego posiadania materiałów wybuchowych. Według danych Sospilne Krym, Shevchenko przyznała się do winy i zawarła ugodę przedsądową o współpracy z dochodzeniem.

Shikhametov Yashar

Zatrzymanie: 17 lutego 2021 roku Yashara Shikhametova zatrzymali rosyjscy funkcjonariusze podczas masowych przeszukań w domach Tatarów krymskich na tymczasowo okupowanym Krymie. Przeszukania i zatrzymania odbywały się jednocześnie w Symferopolu, Bachczysaraju, Sewastopolu, Biełogorsku i rejonie Teodozji. Razem z Yasharem Shikhametovem zatrzymano Azamata Eyupova, Timura Yalkabova, Lenura Seydametova, Ernesta Ibragimova i Olega Fedorova. Wszystkich zatrzymanych przewieziono do siedziby FSB FR w Symferopolu. Wyrok: 9 września 2022 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy FR skazał Yashara Shikhametova na 11 lat pozbawienia wolności za udział w działalności organizacji uznanej za terrorystyczną (część 2 artykułu 205.5 Kodeksu Karnego FR). Pierwsze cztery lata kary miał odbywać w więzieniu o zaostrzonym rygorze, a następnie w kolonii karnej o zaostrzonym rygorze. W grudniu 2023 roku Wojskowy Sąd Apelacyjny pozostawił wyrok bez zmian. 19 września 2024 roku Sąd Najwyższy FR również utrzymał wyrok w mocy w trybie kasacyjnym.

Shiptur Mykola

Zatrzymanie: Na początku marca 2014 roku przybył do Sewastopola, aby wziąć udział w pokojowej, prorosyjskiej akcji z okazji 200. rocznicy urodzin Tarasa Szewczenki. 9 marca 2014 roku, po zakończeniu akcji, Shiptur został zatrzymany przez przedstawicieli kontrolowanych przez Rosję formacji „samoobrony Krymu”, a następnie przekazany rosyjskim organom ścigania. Według śledztwa, podczas starcia miał rzekomo dokonać zamachu na życie jednego z uczestników „samoobrony” i nielegalnie przewozić broń palną. Shiptur zaprzeczał oskarżeniom, twierdząc, że padł ofiarą politycznie motywowanego prześladowania z powodu swojej proukraińskiej postawy. Obrońcy praw człowieka również podkreślali polityczny charakter sprawy. Wyrok: 28 kwietnia 2015 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Rejonowy w Sewastopolu uznał Mykolę Shiptura winnym zarzutów o zamach na życie osoby w związku z jej działalnością służbową oraz nielegalne przewożenie broni i skazał go na 10 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze. Podczas apelacji 16 czerwca 2015 roku Miejski Sąd w Sewastopolu uchylił zarzut nielegalnego przewożenia broni i zmniejszył karę do 9 lat pozbawienia wolności. Shiptur odbywał karę w kolonii karnej nr 1 w Symferopolu. Według niego warunki były ciężkie: zgłaszał niehigieniczne warunki, niewystarczające wyżywienie i brutalne traktowanie więźniów. Był także świadkiem przetrzymywania i tortur ukraińskich jeńców wojennych po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji Rosji w 2022 roku.