Więźniowie polityczni

Khalilov Ilman

Aresztowanie: Na dzień 30 lipca 2026 roku brak informacji o fizycznym aresztowaniu Ilmana Khalilova przez rosyjskie struktury siłowe. Jest jednak obiektem politycznie motywowanego prześladowania przez Federację Rosyjską. Według Krymskotatarskiego Centrum Zasobów, przeciwko niemu wszczęto postępowanie karne na podstawie art. 208 cz. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („udział w nielegalnym formowaniu zbrojnym”). Władze rosyjskie wiążą go z działalnością krymskotatarskiego batalionu ochotniczego imienia Nomana Çelebicihana i prowadzą prześladowanie zaocznie. Wyrok: Na dzień 30.07.2026 roku brak informacji o wyroku skazującym Ilmana Khalilova. Federacja Rosyjska kontynuuje jego prześladowanie karne zaocznie. Krymskotatarskie Centrum Zasobów włącza go do listy osób prześladowanych z...

Danilovych Iryna

Aresztowanie: 29 kwietnia 2022 roku Iryna zniknęła w drodze do domu po pracy w Koktebelu. Przez prawie dwa tygodnie jej miejsce pobytu było ukrywane nawet przed rodziną. Okazało się, że przez cały ten czas była nielegalnie przetrzymywana przez funkcjonariuszy FSB, gdzie, jak twierdzi, była poddawana presji fizycznej i psychicznej. Władze rosyjskie oskarżyły Irynę o nielegalne przechowywanie materiałów wybuchowych (art. 222.1 KK FR), twierdząc, że w futerale na okulary znaleziono rzekomo domowej roboty ładunek wybuchowy. Iryna Danilovych stanowczo zaprzecza tym oskarżeniom i twierdzi, że materiały wybuchowe zostały jej podrzucone po porwaniu.

Ismailov Rustem

Aresztowanie: 12 października 2016 roku rosyjskie służby przeprowadziły masowe przeszukania w domach Tatarów krymskich w dzielnicach Kamjanka i Strohonivka w rejonie Symferopola. Podczas przeszukania w domu Rustema Ismailova funkcjonariusze FSB wyważyli drzwi i użyli wobec niego siły fizycznej. Został zatrzymany pod zarzutem rzekomego związku z działalnością organizacji „Hizb ut-Tahrir”. Wyrok: 18 czerwca 2019 roku Północnokaukaski Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Rustema Ismailova na 14 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze. 24 grudnia 2019 roku Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej skrócił karę o sześć miesięcy – do 13 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.

Izzetov Riza

Zatrzymanie: 27 marca 2019 roku funkcjonariusze FSB Rosji przeprowadzili masowe przeszukania na Krymie, w tym w dzielnicach Kamjanka i Stroganowka w pobliżu Symferopola. Następnie krymskotatarski obrońca praw człowieka i działacz społeczny Riza Izzetov został zatrzymany w swoim domu. Aresztowano go pod zarzutem przynależności do organizacji „Hizb ut-Tahrir”, która jest zakazana w Rosji, ale działa legalnie na Ukrainie i w większości krajów świata. Wyrok: 10 marca 2022 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Rizę Izzetova na 19 lat pozbawienia wolności. Pierwsze 5 lat ma spędzić w więzieniu o zaostrzonym rygorze, resztę w kolonii karnej o surowym reżimie. Sąd nałożył także na niego 1,5 roku ograniczenia wolności po zwolnieniu. 28 marca 2023 roku Wojskowy Sąd Apelacyjny w...

Jackin Iwan

Aresztowanie: 16 października 2019 roku Iwana Jackina, obywatela Ukrainy i mieszkańca rejonu symferopolskiego, zatrzymali rosyjscy funkcjonariusze na tymczasowo okupowanym terytorium Autonomicznej Republiki Krymu. W jego mieszkaniu funkcjonariusze FSB przeprowadzili przeszukanie, podczas którego skonfiskowali dokumenty ukraińskiego wzoru oraz laptop. Po zatrzymaniu Iwana Jackina tego samego dnia nielegalnie przeniesiono z tymczasowo okupowanego półwyspu krymskiego do Moskwy i umieszczono w areszcie śledczym „Lefortowo”. Władze rosyjskie przez długi czas ukrywały fakt jego zatrzymania: rodzina dowiedziała się o miejscu pobytu Iwana dopiero po kilku miesiącach. Postawiono mu zarzut rzekomej zdrady państwowej na podstawie artykułu 275 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej. Rosyjskie śledztwo twierdziło, że Iwan rzekomo zbierał i przekazywał ukraińskim służbom specjalnym informacje o funkcjonariuszach rosyjskich organów ścigania na tymczasowo okupowanym terytorium Autonomicznej Republiki Krymu. Sam Iwan Jackin nie przyznał się do winy. Wyrok: 21 maja 2021 roku kontrolowany przez Rosję „Sąd Najwyższy Republiki Krymu” skazał Iwana Jackina na 11 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze oraz jeden rok ograniczenia wolności po zwolnieniu. Proces sądowy i ogłoszenie wyroku odbywały się za zamkniętymi drzwiami, a szczegóły sprawy nie były ujawniane z powołaniem się przez stronę rosyjską na rzekomą tajemnicę państwową. Jackin został uznany za winnego „zdrady państwowej” w formie szpiegostwa. Obrońcy praw człowieka i władze ukraińskie uważają, że ściganie karne Iwana jest motywowane politycznie i sfabrykowane. We wrześniu 2021 roku kontrolowany przez Rosję „Sąd Najwyższy Krymu” pozostawił wyrok bez zmian, a w czerwcu 2022 roku Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej odrzucił skargę kasacyjną.

Jakubow Eldar

Aresztowanie: 24 sierpnia 2023 roku rosyjskie służby przeprowadziły masowe przeszukania w domach sześciu Tatarów krymskich i zatrzymały Eldara Jakubowa wraz z Seidametem Mustafajewem, Abdulmedżitem Seitumerowem, Amethanem Umerowem, Remzim Nimetulajewem i Rusłanem Asanowem. Wszyscy zostali oskarżeni o przynależność do organizacji „Hizb ut-Tahrir”, uznanej przez Rosję za „terrorystyczną”, choć w Ukrainie i większości krajów świata działa legalnie. Wyrok: Na dzień 24.07.2026 roku nie ma ostatecznego wyroku. Eldar Jakubow przebywa w areszcie. Jest oskarżony o część 2 artykułu 205.5 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („udział w działalności organizacji terrorystycznej”) oraz część 1 artykułu 30, artykuł 278 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („przygotowanie do przejęcia władzy siłą”). Organizacje praw człowieka uważają sprawę za motywowaną politycznie.

Balicki Jarosław

Zatrzymanie: Został zatrzymany przez funkcjonariuszy FSB pod zarzutem „szpiegostwa” na rzecz Służby Bezpieczeństwa Ukrainy. Według śledztwa, w październiku 2022 roku Balicki nawiązał kontakt z przedstawicielem SBU i zaproponował współpracę. Rzekomo miał za zadanie zainstalować kamery monitoringu w pobliżu budynku okupacyjnych „organów ścigania” w celu rejestrowania ruchu i lokalizacji sił bezpieczeństwa oraz ich transportu. W 2024 roku w internecie pojawiło się wideo z przesłuchania Balickiego, gdzie stwierdza, że został zwerbowany przez SBU już w 2001 roku, a od 2019 roku utrzymywał kontakt z ukraińskim agentem o imieniu Roman. Wyrok: Proces odbywał się za zamkniętymi drzwiami z powodu materiałów opatrzonych klauzulą tajemnicy państwowej. Początkowo Balickiemu wymierzono 16 lat kolonii o zaostrzonym rygorze, jednak z uwzględnieniem...

Jelcowa Ania

Zatrzymanie: Po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji Rosji pozostała na okupowanym terytorium, gdzie została nielegalnie zatrzymana przez rosyjskie siły bezpieczeństwa w grudniu 2022 roku. Według obrońców praw człowieka, po zatrzymaniu Anię przez długi czas przetrzymywano w izolacji bez odpowiedniego dostępu do adwokata i kontaktu z rodziną. Następnie wszczęto przeciwko niej postępowanie karne pod zarzutem „szpiegostwa” (art. 276 KK FR). Strona rosyjska twierdziła, że rzekomo przekazywała stronie ukraińskiej informacje o ruchach rosyjskich wojsk. Ukraińskie organizacje praw człowieka podkreślają, że sprawa nosi wszelkie znamiona politycznie motywowanego prześladowania, a niezależna weryfikacja dowodów jest niemożliwa ze względu na zamknięty charakter procesu. Wyrok: W październiku 2024 roku tak zwany „Chersoński sąd obwodowy”...

Jeniukow Andrij

Zatrzymanie: Pod koniec sierpnia 2022 roku funkcjonariusze FSB zatrzymali Andrija i wszczęli przeciwko niemu postępowanie karne na podstawie artykułu 280, część 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („Publiczne nawoływanie do działalności ekstremistycznej za pomocą środków lub sieci informacyjno-telekomunikacyjnych, w tym Internetu”), artykułu 30 część 1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („Przygotowanie do przestępstwa i usiłowanie popełnienia przestępstwa”), artykułu 205 część 1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („Wspieranie działalności terrorystycznej”) oraz artykułu 205.2 część 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („Publiczne nawoływanie do działalności terrorystycznej, publiczne usprawiedliwianie terroryzmu lub propaganda terroryzmu za pomocą środków masowego przekazu lub elektronicznych lub informacyjno-telekomunikacyjnych sieci, w tym Internetu”). Wyrok: W październiku 2024 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem uznał Andrija Jeniukowa za winnego i skazał go na 10 lat pozbawienia wolności. Zgodnie z wyrokiem, pierwsze 3 lata ma odbyć w więzieniu, resztę w kolonii o zaostrzonym rygorze. Ponadto sąd nałożył na niego ograniczenia wolności po zwolnieniu. Projekt praw człowieka „Wsparcie więźniów politycznych. Memoriał” uznał Andrija Jeniukowa za więźnia politycznego, podkreślając, że sprawa opiera się głównie na wątpliwych dowodach i zeznaniach uzyskanych pod presją.

Jerżow Sergiej

Zatrzymanie: Według ukraińskich organizacji praw człowieka, został zatrzymany 23 czerwca 2023 roku przez rosyjskie służby po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji Rosji. Po zatrzymaniu był przetrzymywany bez kontaktu z rodziną i dostępu do niezależnego adwokata. Następnie rosyjska strona oskarżyła go o szpiegostwo zgodnie z art. 276 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej. Wyrok: Zgodnie z informacjami Przedstawicielstwa Prezydenta Ukrainy w Autonomicznej Republice Krymu, Sergiej Jerżow został skazany na 18 lat pozbawienia wolności w kolonii karnej o zaostrzonym rygorze za szpiegostwo. Jest przetrzymywany w areszcie śledczym nr 2 w Symferopolu. Córka Sergieja, Wiktoria Barabasz, informowała obrońców praw człowieka, że ojciec potrzebuje operacji nogi i nie otrzymuje niezbędnych leków.

Jesipenko Władysław

Aresztowanie: 10 marca 2021 roku Władysław Jesipenko został zatrzymany przez funkcjonariuszy FSB Federacji Rosyjskiej na okupowanym Krymie po relacjonowaniu wydarzeń związanych z urodzinami Tarasa Szewczenki w Symferopolu. Po zatrzymaniu rosyjskie służby twierdziły, że w jego samochodzie znaleziono przedmiot przypominający improwizowany ładunek wybuchowy, a także oskarżyły dziennikarza o zbieranie informacji dla ukraińskich służb specjalnych. Sam Jesipenko i jego obrońcy zaprzeczali tym oskarżeniom, podkreślając, że sprawa ma charakter politycznego prześladowania. Wyrok: 16 lutego 2022 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Rejonowy w Symferopolu skazał Władysława Jesipenkę na 6 lat pozbawienia wolności i grzywnę w wysokości 110 tysięcy rubli. W sierpniu 2022 roku sąd apelacyjny skrócił karę do 5 lat więzienia.

Kaczkurkin Ołeksandr

Zatrzymanie: 28 stycznia 2026 roku, miasto Ałmaty, Kazachstan. Po deportacji do Federacji Rosyjskiej został zatrzymany przez funkcjonariuszy FSB zaraz po przybyciu do Moskwy. Wyrok: Na dzień 18 lipca 2026 roku brak wyroku. Ołeksandr Kaczkurkin przebywa w areszcie śledczym nr 2 („Lefortowo”), Moskwa. Zarzuca mu się art. 275 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („zdrada stanu”) za rzekome udzielanie pomocy finansowej Ukrainie. Sankcja artykułu przewiduje karę od 12 lat pozbawienia wolności do dożywotniego więzienia. Obrońcy praw człowieka uważają, że prześladowanie jest motywowane politycznie.