Więźniowie polityczni
Dżepparow Arsen
Aresztowanie: 18 kwietnia 2016 roku, funkcjonariusze FSB Federacji Rosyjskiej przeprowadzili serię przeszukań i zatrzymali Arsena Dżepparowa w ramach tzw. sprawy jaltyńskiej „Hizb ut-Tahrir”. Miesiąc przed aresztowaniem funkcjonariusze FSB próbowali nakłonić go do współpracy i wymusili zeznania przeciwko innym Tatarom krymskim. Po odmowie wszczęto przeciwko niemu postępowanie karne. Obrońcy praw człowieka uważają, że prześladowanie ma podłoże polityczne. Wyrok: 12 listopada 2019 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem uznał Arsena Dżepparowa za winnego z art. 205.5 cz. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („udział w działalności organizacji terrorystycznej”) i skazał na 7 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze. Organizacje praw człowieka podkreślają, że organizacja „Hizb ut-Tahrir” jest legalna na Ukrainie, a sprawa opierała się na ukrytych...
Ebulisow Edem
Zatrzymanie: 25 listopada 2014 roku w Symferopolu Edem Chalitowicz Ebulisow został zatrzymany na ulicy. Powodem była jego obecność na pokojowej akcji powitania lidera narodowego Tatarów krymskich Mustafy Dżemilewa 3 maja 2014 roku w Armiańsku. Według śledztwa, Ebulisow rzekomo uderzył drzewcem flagi jednego z policjantów, którzy tworzyli żywy łańcuch. Przed zatrzymaniem w jego domu przeprowadzono przeszukanie, podczas którego znaleziono krymskotatarską flagę narodową – została ona dołączona do sprawy jako dowód rzeczowy. Sprawę prowadzi adwokat Emil Kurbedinow. Ebulisow został oskarżony na podstawie art. 318 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („użycie przemocy wobec przedstawiciela władzy”) – kara od grzywny do 5 lat pozbawienia wolności. Wyrok: Decyzją Sądu Rejonowego w Kijowie w Symferopolu Edemowi Ebulisowowi zastosowano środek zapobiegawczy – dwa miesiące pozbawienia wolności. W 2015 roku został zwolniony.
Smajiłow Edem
Zatrzymanie: 21 maja 2018 roku w okupowanym Krymie rosyjskie służby przeprowadziły przeszukanie w domu Edema Smajiłowa w wiosce Dolinne w rejonie bakczysarajskim. Po przeszukaniu został zatrzymany i aresztowany. Tego samego dnia zatrzymano koordynatora „Krymskiej Solidarności” Servera Mustafajewa. Obaj stali się figurantami tzw. „drugiej grupy bakczysarajskiej” w sprawie „Hizb ut-Tahrir”. Edemowi Smajiłowowi postawiono zarzuty z art. 205.5 cz. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej — rzekomy udział w działalności organizacji uznanej przez władze rosyjskie za terrorystyczną. Zarzucono mu także art. 30 cz. 1 i art. 278 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej — rzekome przygotowanie do siłowego przejęcia lub utrzymania władzy. Obrońcy praw człowieka uważają te prześladowania za motywowane politycznie i religijnie. Wyrok: 16 września 2020 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Edema Smajiłowa na 13 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze z dodatkowym rokiem ograniczenia wolności. 14 marca 2022 roku Wojskowy Sąd Apelacyjny we Własysie utrzymał wyrok Edema Smajiłowa bez istotnych zmian. Obronę odmówiono w zaspokojeniu apelacji.
Ejupov Azamat
Zatrzymanie: 17 lutego 2021 roku funkcjonariusze FSB Rosji przeprowadzili masowe przeszukania w domach Tatarów krymskich w rejonach Biłohirskim, Bachczysarajskim, Symferopolskim oraz w Sewastopolu. Po przeszukaniu Azamat Ejupov został zatrzymany wraz z innymi aktywistami tatarskimi. Postawiono mu zarzut z art. 205.5 ust. 1 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („Organizacja działalności organizacji terrorystycznej”) z powodu rzekomego związku z islamską organizacją polityczną „Hizb ut-Tahrir”, która jest zakazana w Rosji, ale nie jest zakazana na Ukrainie i w większości krajów świata. Ukraińskie i międzynarodowe organizacje praw człowieka podkreślają, że sprawa nie zawiera dowodów na przygotowanie lub popełnienie aktów terrorystycznych i jest motywowana politycznie. Wyrok: 12 lipca 2022 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem uznał Azamata...
Krosz Ekrem
Aresztowanie: W styczniu 2023 roku Ekrem Krosz został zatrzymany przez rosyjskie służby w jednej z wiosek rejonu dżankońskiego po masowych nielegalnych przeszukaniach. Razem z pięcioma innymi Tatarami krymskimi został przewieziony do Symferopola, gdzie sąd kontrolowany przez Rosję umieścił go w areszcie śledczym. Wyrok: 30 kwietnia 2025 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Ekrema Krosza na 17 lat pozbawienia wolności na podstawie sfabrykowanych zarzutów w sprawie „drugiej grupy dżankońskiej” dotyczącej organizacji „Hizb ut-Tahrir”.
Mamedova Elina
Zatrzymanie: W 2018 roku przeciwko Elinie Mamedowej wszczęto postępowanie karne na podstawie art. 282 ust. 1 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej z powodu trzech repostów w sieci społecznościowej VKontakte, dokonanych w latach 2014–2015. Według śledztwa, posty zawierały „negatywne konotacje wobec Rosjan”. Podejrzewano, że sąsiedzi złożyli na nią donos, co później się potwierdziło: „Tak, rozmawiałam z nimi po pierwszej rewizji w moim domu. Powiedzieli, że to śledczy sam przeglądał strony, natknął się na moją i znalazł te wpisy. Wyobrażam sobie, jak funkcjonariusz siedzi i przewija moją stronę VKontakte aż do 2014 roku”, mówi Elina. Przez cały czas śledztwa była objęta zakazem opuszczania kraju i wpisana na listę „terrorystów i ekstremistów” Rosfinmonitoringu. Wyrok: 17 stycznia 2019 roku postępowanie karne przeciwko Elinie Mamedowej zostało zamknięte w związku z częściową dekryminalizacją artykułu 282 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej wobec osób po raz pierwszy ściganych za reposty w internecie. Zakaz opuszczania kraju został zniesiony, a jej nazwisko usunięto z listy „terrorystów i ekstremistów”. Elina dowiedziała się o zamknięciu sprawy niespodziewanie — zaledwie kilka dni przed rozprawą. „Sprawę karną zamykano bardzo cicho, otwierano bardzo głośno”, skomentowała.
Emiruseinov Rustem
Aresztowanie: 14 lutego 2019 roku rosyjskie służby przeprowadziły masowe przeszukania w domach Tatarów krymskich w rejonie Krasnogwardyjskim i zatrzymały Rustema Emiruseinova wraz z Arsenem Abchajerowem i Eskenderem Abdulganijewem. Oskarżono go o „organizację działalności organizacji terrorystycznej” (art. 205.5 cz. 1 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej) z powodu rzekomego związku z islamską organizacją polityczną „Hizb ut-Tahrir”, która jest zakazana w Rosji, ale legalnie działa na Ukrainie i w większości krajów świata. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że nie przedstawiono żadnych dowodów na przygotowanie działań z użyciem przemocy lub działalności terrorystycznej. Wyrok: 3 listopada 2020 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem uznał Rustema Emiruseinova za winnego i skazał go na 17 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze z dalszym...
Ersmambetova Nijara
Zatrzymanie: Funkcjonariusze przyszli po nią w maju 2025 roku, siedem dni po pogrzebie matki. Wyrok: 19 listopada 2025 roku ogłoszono wyrok dla Nijary Ersmambetovej za rzekomą współpracę z ruchem partyzanckim «ATESZ». Oskarżona z art. 275 KK FR («Zdrada stanu»). Przebywa w areszcie. Nijara Memetivna Ersmambetova urodziła się 3 października 1987 r. – obywatelka Ukrainy, Tatarka krymska, mieszkanka tymczasowo okupowanego Krymu. Jest żoną krymskotatarskiego więźnia politycznego Envera Ersmambetova, którego rosyjskie służby zatrzymały podczas masowych przeszukań 10 czerwca 2019 roku w tzw. «drugiej symferopolskiej sprawie «Hizb ut-Tahrir». Po aresztowaniu męża Nijara została sama z dziećmi i aktywnie zaangażowała się w działalność społeczną na rzecz rodzin nielegalnie uwięzionych...
Abdulhanijew Eskender
Aresztowanie: 14 lutego 2019 roku rosyjskie siły bezpieczeństwa przeprowadziły masowe przeszukania w domach Tatarów krymskich w rejonie krasnogwardyjskim na tymczasowo okupowanym Krymie. Po przeszukaniu Eskender Abdulhanijew został aresztowany razem z Rustemem Emirusejnowem i Arsenem Abhajerowem. Wszyscy trzej zostali oskarżeni na podstawie art. 205.5 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej o rzekomy udział w działalności organizacji „Hizb ut-Tahrir”, uznanej przez Rosję za terrorystyczną. W Ukrainie działalność tej organizacji nie jest zakazana. Obrońcy praw człowieka uważają sprawę za politycznie motywowaną i postrzegają ją jako część systematycznych prześladowań Tatarów krymskich. Wyrok: 3 listopada 2020 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Eskendera Abdulhanijewa na 12 lat pozbawienia wolności. Pierwsze cztery lata ma odbyć w więzieniu, resztę w kolonii o zaostrzonym rygorze. 1 listopada 2021 roku Wojskowy Sąd Apelacyjny we Własysie utrzymał wyrok w mocy.
Fachrijew Ruslan
Zatrzymanie: W nocy z 15 na 16 listopada rosyjskie służby przeprowadziły przeszukanie w domu rodziny Fachrijewów i zatrzymały Ruslana Fachrijewa wraz z jego ojcem Seitchalilem Fachrijewem. Po zatrzymaniu obaj mężczyźni zostali wywiezieni w nieznanym kierunku, a ich miejsce pobytu przez długi czas było ukrywane. Wyrok: Na dzień 22.07.2026 roku brak informacji o wydaniu wyroku w dostępnych źródłach. Nie opublikowano również oficjalnych informacji o postawionych zarzutach. Organizacje praw człowieka oceniają sprawę jako wymuszone zaginięcie i politycznie motywowane prześladowanie cywilów.
Fachrijew Rustem
Zatrzymanie: Dokładna data zatrzymania Rustema Fachrijewa nie jest ustalona w dostępnych ukraińskich źródłach praw człowieka. 1 grudnia 2025 roku Federalna Służba Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej ogłosiła rzekome zapobieżenie zamachowi na starszego oficera Ministerstwa Obrony Rosji na okupowanym Krymie. Rosyjska służba specjalna wskazała Rustema Fachrijewa jako organizatora tej operacji i twierdziła, że działał jako pracownik Głównego Zarządu Wywiadu Ministerstwa Obrony Ukrainy. Zgodnie z rosyjskimi doniesieniami, bezpośredni wykonawca rzekomo zginął podczas zatrzymania, a jego lokalny wspólnik został zatrzymany i umieszczony w areszcie śledczym pod zarzutem wspierania działalności terrorystycznej zgodnie z artykułem 205.1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej. Imię zatrzymanego wspólnika początkowo nie zostało ujawnione przez rosyjskie służby specjalne. Wyrok: Na dzień 10 września 2026 roku brak informacji o wyroku dla Rustema Fachrijewa w dostępnych ukraińskich źródłach praw człowieka. Centrum Zasobów Krymskotatarskich zalicza Rustema Fachrijewa do listy krymskich więźniów politycznych przetrzymywanych w areszcie śledczym. Jednakże brak jest szczegółowych informacji o dacie rozprawy, zarzutach i długości kary w dostępnych materiałach Centrum.
Fachrijew Seitchalil
Zatrzymanie: W nocy z 15 na 16 listopada 2025 roku rosyjskie siły bezpieczeństwa przeprowadziły przeszukanie w domu rodziny Fachrijewów i zatrzymały 65-letniego Seitchalila Fachrijewa wraz z jego synem Rusłanem. Po zatrzymaniu obaj mężczyźni zostali wywiezieni w nieznanym kierunku, a ich miejsce pobytu przez długi czas było ukrywane. Wyrok: Na dzień 22.07.2026 roku nie ma ostatecznego wyroku. Według informacji Krymskotatarskiego Centrum Zasobów i Medżlisu Tatarów Krymskich, władze okupacyjne ogłosiły wszczęcie przeciwko Seitchalilowi Fachrijewowi postępowania karnego z artykułu dotyczącego rzekomego „aktu terrorystycznego” (art. 205 KK FR).