Więźniowie polityczni
Domchenko Ihor
Zatrzymanie: 15 maja 2026 roku poinformowano o jego zatrzymaniu przez funkcjonariuszy Federalnej Służby Bezpieczeństwa Rosji w okupowanym Sewastopolu. Według informacji rozpowszechnianych przez rosyjskie struktury siłowe, postępowanie karne wszczęto z powodu komentarzy, które Ihor Domchenko rzekomo zamieszczał w czatach komunikatora Telegram. Wyrok: Na dzień 18 lipca 2026 roku wyrok nie został wydany. Przeciwko Ihorowi Domczence wszczęto postępowanie karne na podstawie art. 280 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („Publiczne nawoływanie do działalności ekstremistycznej z wykorzystaniem sieci Internet”). Grozi mu do pięciu lat pozbawienia wolności.
Dorohań Oleksina
Aresztowanie: Oleksina stała się obiektem politycznie motywowanego ścigania karnego przez Federację Rosyjską. W sierpniu 2025 roku dowiedziała się, że okupacyjny „Sąd Rejonowy Kijowski” w Symferopolu zaocznie wybrał dla niej środek zapobiegawczy w postaci aresztu. Władze rosyjskie ogłosiły ją także w federalnym poszukiwaniu i umieściły na liście „terrorystów i ekstremistów”. Wyrok: Według informacji z rosyjskich źródeł, jest ścigana na podstawie artykułu 208 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („udział w nielegalnym formowaniu zbrojnym”), co przewiduje do 20 lat pozbawienia wolności. Sama dziennikarka podkreśla, że zarzuty są całkowicie sfabrykowane i związane wyłącznie z jej działalnością zawodową. Rosja kontynuuje jej politycznie motywowane ściganie karne, a dziennikarka znajduje się w federalnym poszukiwaniu RF. W otwartych niezależnych źródłach brak informacji o jej aresztowaniu czy ekstradycji.
Dowhopola Halina
Aresztowanie: 27 listopada 2019 roku Halina Dowhopola, mieszkanka Sewastopola, została zatrzymana przez funkcjonariuszy FSB Federacji Rosyjskiej na okupowanym Krymie po przeszukaniu jej mieszkania. Zarzucono jej „zdradę stanu” oraz rzekomą współpracę z Głównym Zarządem Wywiadu Ministerstwa Obrony Ukrainy. Bezpośrednio po zatrzymaniu umieszczono ją w areszcie śledczym, gdzie przebywała podczas dochodzenia. Następnie została przetransportowana do Moskwy (w tym do aresztu Lefortowo), a później zwrócona na Krym w celu rozpatrzenia sprawy sądowej. Wyrok: 24 marca 2021 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Miejski w Sewastopolu uznał Halinę Dowhopolą winną „zdrady stanu” i skazał ją na 12 lat pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym reżimie z dodatkowym ograniczeniem wolności na 1 rok. Po ogłoszeniu wyroku została przetransportowana na terytorium Federacji Rosyjskiej w celu odbycia kary.
Drosow Wasyl
Zatrzymanie: w grudniu 2025 roku został bezpodstawnie wpisany na listę „ekstremistów i terrorystów” Rosfinmonitoringu. Wyrok: W styczniu 2026 roku otrzymał rzeczywisty wyrok więzienia. Wasyl Drosow został wpisany na aktualną listę ukraińskich więźniów politycznych, którzy odbywają nielegalne kary w instytucjach Federalnej Służby Wykonania Kar Federacji Rosyjskiej. Brak jest jednak zweryfikowanych informacji o dokładnej dacie zatrzymania, artykułach oskarżenia, dacie wydania wyroku i długości kary. Organizacje praw człowieka tłumaczą to zamkniętym charakterem postępowania i brakiem oficjalnie opublikowanych materiałów sprawy. Wasyl Drosow – obywatel Ukrainy, cywilny mieszkaniec tymczasowo okupowanego terytorium Ukrainy. Stał się jednym z Ukraińców, których władze rosyjskie prześladują...
Dubovenko Ołeksandr
Zatrzymanie: w sierpniu 2021 roku po serii przeszukań w domach wierzących w Armiańsku rosyjskie służby zatrzymały Ołeksandra Dubovenkę. Podległy Rosji „Sąd Miejski w Armiańsku” zastosował wobec niego środek zapobiegawczy w postaci aresztu domowego. Władze rosyjskie oskarżyły go na podstawie art. 282.2 cz. 1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („Organizacja działalności ekstremistycznej organizacji”), choć faktycznym powodem prześladowania było jego pokojowe wyznawanie religii. Wyrok: 1 grudnia 2022 roku podległy Rosji Sąd Miejski w Armiańsku uznał Ołeksandra Dubovenkę za winnego i skazał go na 6 lat pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym reżimie. Później sąd apelacyjny utrzymał wyrok w mocy. Ukraińskie i międzynarodowe organizacje praw człowieka podkreślają, że sprawa ma charakter polityczny i religijny...
Dudka Wołodymyr
Zatrzymanie: 9 listopada 2016 roku funkcjonariusze FSB Rosji zatrzymali go w okupowanym Sewastopolu razem z Ołeksijem Bessarabowem i Dmytrem Shtyblikowem w tzw. „sprawie ukraińskich dywersantów”. Władze rosyjskie twierdziły, że mężczyźni rzekomo przygotowywali dywersje na obiektach wojskowych i cywilnych Krymu na zlecenie ukraińskiego wywiadu. Sam Wołodymyr Dudka kategorycznie zaprzeczył wszystkim oskarżeniom i poinformował, że po zatrzymaniu stosowano wobec niego presję psychiczną i nakłaniano do samooskarżenia. Ukraińscy i międzynarodowi obrońcy praw człowieka podkreślają, że sprawa była sfabrykowana, a dowody uzyskano z licznymi naruszeniami proceduralnymi. Wyrok: 4 kwietnia 2019 roku Sąd Miejski w Sewastopolu, kontrolowany przez Rosję, uznał Wołodymyra Dudkę za winnego z artykułów dotyczących przygotowania dywersji i...
Dursunow Asan
Zatrzymanie: 3 maja 2023 roku rosyjskie siły zatrzymały go na tymczasowo okupowanym terytorium obwodu chersońskiego. Po zatrzymaniu wszczęto przeciwko niemu sprawę karną na podstawie art. 208 cz. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej ("Udział na terytorium obcego państwa w formacji zbrojnej nieprzewidzianej prawem tego państwa, w celu sprzecznym z interesami Federacji Rosyjskiej"). Strona rosyjska twierdziła, że Asan Dursunow rzekomo był członkiem batalionu imienia Nomana Czelebidżichana. Sam mężczyzna nie przyznał się do winy. Wyrok: 16 listopada 2023 roku sąd okupacyjny uznał Asana Dursunowa za winnego i skazał go na 3 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze, z czego pierwszy rok ma odbyć w więzieniu. W ramach tej samej sprawy skazano również Narimana Dermana i Eldara Kestana. Dursunow Asan Jebryszevicz – krymski Tatar, mieszkaniec wsi Rykowe...
Dyachkin Artem
Zatrzymanie: W październiku 2022 roku funkcjonariusze FSB Rosji zatrzymali Artema Dyachkina i wszczęli przeciwko niemu postępowanie karne pod zarzutem „zdrady stanu” (art. 275 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej) oraz nielegalnego nabycia, przechowywania i noszenia materiałów wybuchowych. Strona rosyjska twierdziła, że rzekomo współpracował z ukraińskimi służbami specjalnymi i przekazywał informacje o rosyjskich obiektach wojskowych. Obrona i ukraińscy obrońcy praw człowieka podkreślają, że sprawa ma charakter politycznie motywowany, a niezależna weryfikacja materiałów śledztwa jest niemożliwa z powodu zamkniętego trybu rozpatrywania sprawy. Wyrok: W 2023 roku sąd w Sewastopolu, kontrolowany przez Rosję, uznał Artema Dyachkina za winnego i skazał go na 16 lat pozbawienia wolności. W kwietniu 2026 roku sąd apelacyjny pozostawił wyrok bez zmian. Według Krymskotatarskiego Centrum Zasobów, po kilku skomplikowanych operacjach stan zdrowia Artema Dyachkina znacznie się pogorszył, potrzebuje on stałej opieki medycznej i leczenia. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że brak odpowiedniej pomocy medycznej stanowi poważne zagrożenie dla jego zdrowia.
Dzhepparov Ayder
Zatrzymanie: 10 czerwca 2019 roku rosyjskie siły bezpieczeństwa przeprowadziły szeroko zakrojone przeszukania w domach Tatarów krymskich w Białogorsku i zatrzymały Aydera Dzhepparova wraz z kilkoma innymi aktywistami. Władze rosyjskie oskarżyły go o udział w działalności islamskiej organizacji politycznej „Hizb ut-Tahrir”, którą Rosja uznała za terrorystyczną, choć na Ukrainie i w większości krajów świata nie jest ona zakazana. Według obrońców praw człowieka, podczas przeszukań nie znaleziono broni, materiałów wybuchowych ani innych dowodów przygotowań do działań zbrojnych, a oskarżenia opierały się głównie na ukrytych nagraniach audio rozmów, ekspertyzach religioznawczych i zeznaniach anonimowych świadków. Wyrok: 12 stycznia 2021 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem uznał Aydera Dzhepparova za winnego i skazał go na 17 lat pozbawienia wolności, z czego pierwsze 5 lat miał spędzić w więzieniu, a resztę w kolonii o zaostrzonym rygorze. Sąd nałożył także dalsze ograniczenia wolności po zwolnieniu. W 2024 roku Ayder został przeniesiony z obwodu czelabińskiego do zakładu karnego w obwodzie archangielskim w Rosji, co dodatkowo utrudniło kontakty z rodziną.
Dżamaladinowa Susana
Zatrzymanie: Po rozpoczęciu pełnoskalowej wojny Rosja wszczęła wobec Dżamali politycznie motywowane postępowanie karne. W listopadzie 2023 roku Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Federacji Rosyjskiej ogłosiło Dżamalę poszukiwaną na szczeblu federalnym na podstawie artykułu karnego. Powodem było jej publiczne potępienie rosyjskiej agresji i wsparcie dla Ukrainy. Wyrok: W czerwcu 2024 roku władze okupacyjne Krymu nielegalnie umieściły Dżamalę na liście osób, których majątek podlega tzw. „nacjonalizacji” na terytorium tymczasowo okupowanego półwyspu. Decyzja ta nie jest uznawana przez Ukrainę ani społeczność międzynarodową.
Dżemadenow Emil
Zatrzymanie: 12 października 2016 roku rosyjskie służby przeprowadziły masowe przeszukania w domach Tatarów krymskich w rejonie Symferopola i zatrzymały Emila Dżemadenowa wraz z Tejmurem Abdullajewem, Uzeirem Abdullajewem, Rustemem Ismajłowem i Ajderem Saledinowem. Podczas przeszukania skonfiskowano jego telefon, tłumaczenie Koranu i literaturę religijną, a adwokata przez długi czas nie dopuszczano do miejsca czynności śledczych. Władze rosyjskie oskarżyły go o udział w działalności islamskiej organizacji politycznej „Hizb ut-Tahrir”, uznanej w Rosji za terrorystyczną, choć na Ukrainie i w większości krajów świata nie jest ona zakazana. Wyrok: 18 czerwca 2019 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Emila Dżemadenowa na 12 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze za udział w...
Dżemiłowa Lera
Zatrzymanie: 29 maja 2024 roku rosyjskie służby przeprowadziły przeszukanie w jej domu, po czym zatrzymały dziewczynę. Początkowo sąd okupacyjny nałożył na nią 15 dni aresztu administracyjnego za rzekomą odmowę poddania się badaniu na obecność narkotyków. Po upływie tego okresu Lery nie zwolniono, lecz przekazano funkcjonariuszom FSB. Przez prawie dziesięć miesięcy była przetrzymywana w izolacji, bez kontaktu z rodziną i adwokatami. Dopiero wiosną 2025 roku ujawniono, że wszczęto przeciwko niej postępowanie karne na podstawie artykułu 275 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („zdrada państwowa”). Strona rosyjska twierdziła, że rzekomo przekazywała ukraińskim służbom specjalnym informacje o lokalizacji rosyjskich jednostek wojskowych na Krymie. Ukraińscy obrońcy praw człowieka podkreślają, że niezależne zweryfikowanie tych twierdzeń jest niemożliwe...