Zatrzymanie: 29 maja 2024 roku rosyjskie służby przeprowadziły przeszukanie w jej domu, po czym zatrzymały dziewczynę. Początkowo sąd okupacyjny nałożył na nią 15 dni aresztu administracyjnego za rzekomą odmowę poddania się badaniu na obecność narkotyków. Po upływie tego okresu Lery nie zwolniono, lecz przekazano funkcjonariuszom FSB. Przez prawie dziesięć miesięcy była przetrzymywana w izolacji, bez kontaktu z rodziną i adwokatami. Dopiero wiosną 2025 roku ujawniono, że wszczęto przeciwko niej postępowanie karne na podstawie artykułu 275 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („zdrada państwowa”). Strona rosyjska twierdziła, że rzekomo przekazywała ukraińskim służbom specjalnym informacje o lokalizacji rosyjskich jednostek wojskowych na Krymie. Ukraińscy obrońcy praw człowieka podkreślają, że niezależne zweryfikowanie tych twierdzeń jest niemożliwe z powodu całkowitej tajności śledztwa i długotrwałego ukrywania miejsca pobytu Lery.

Wyrok: 20 sierpnia 2025 roku kontrolowany przez Rosję „Sąd Najwyższy Republiki Krymu” uznał Lerę Dżemiłową za winną „zdrady państwowej” i skazał na 15 lat pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym reżimie, 1 rok i 6 miesięcy ograniczenia wolności po zwolnieniu oraz grzywnę w wysokości 100 tysięcy rubli. Projekt praw człowieka „Wsparcie więźniów politycznych. Memoriał” uznał ją za więźnia politycznego, podkreślając, że prześladowanie ma charakter polityczny, a dowody w sprawie nie zostały publicznie zweryfikowane. W 2026 roku Lerę przetransportowano do kolonii dla kobiet w obwodzie wołgogradzkim w Rosji.

Lera Dilyaver kyzy Dżemiłowa urodziła się 29 listopada 1996 roku — obywatelka Ukrainy, Tatarka krymska, mieszkanka rejonu dżankońskiego tymczasowo okupowanego Krymu.

Przed zatrzymaniem Lera Dżemiłowa mieszkała z rodziną w rejonie dżankońskim. W otwartych źródłach prawie nie ma informacji o jej działalności zawodowej czy społecznej. Dlatego obrońcy praw człowieka postrzegają jej sprawę jako kolejny przykład prześladowania cywilnych mieszkańców okupowanego Krymu. Po aresztowaniu rodzina przez długi czas nie wiedziała, gdzie przebywa Lera, co stało się jednym z najbardziej rażących naruszeń jej praw.

Podczas pobytu w areszcie śledczym stan zdrowia Lery Dżemiłowej znacznie się pogorszył. Wiadomo, że cierpi na epilepsję, a w warunkach uwięzienia napady stały się częstsze i cięższe. Obrońcy praw człowieka wielokrotnie zgłaszali brak odpowiedniej pomocy medycznej i apelowali o dopuszczenie do niej niezależnych lekarzy.

Po areszcie administracyjnym Lerę Dżemiłową faktycznie przetrzymywano bez kontaktu ze światem zewnętrznym. Rodzina przez długi czas nie wiedziała o jej miejscu pobytu, a niezależnych adwokatów nie dopuszczano do udziału w sprawie. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że taka praktyka izolacji jest rażącym naruszeniem prawa do obrony i stwarza ryzyko stosowania presji psychicznej lub fizycznej. Z powodu zamkniętego charakteru postępowania karnego niezależne zweryfikowanie dowodów, na których oparto wyrok skazujący, jest niemożliwe.

Szczególne zaniepokojenie budzi stan zdrowia Lery Dżemiłowej. Według informacji rodziny i obrońców praw człowieka, cierpi na epilepsję, a podczas pobytu w krymskim areszcie śledczym napady stały się częstsze. Mimo to nie otrzymywała niezbędnego specjalistycznego leczenia. Projekt praw człowieka „Wsparcie więźniów politycznych. Memoriał” stwierdził, że brak pomocy medycznej stwarza realne zagrożenie dla jej życia i zdrowia.

Sprawę Lery Dżemiłowej dokumentują „Wsparcie więźniów politycznych. Memoriał”, Służba Krym, Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w Autonomicznej Republice Krymu, Centrum Praw Człowieka ZMINA, KrymSOS, Krymska Grupa Praw Człowieka i inne ukraińskie organizacje praw człowieka. Uważają jej prześladowanie za motywowane politycznie i domagają się natychmiastowego uwolnienia.

Na dzień 9 lipca 2026 roku Lera Dżemiłowa nadal jest nielegalnie przetrzymywana w kolonii dla kobiet w obwodzie wołgogradzkim Federacji Rosyjskiej. Obrońcy praw człowieka nadal domagają się zapewnienia jej odpowiedniej pomocy medycznej, dostępu niezależnych lekarzy i jej uwolnienia.

Wykorzystane informacje z otwartych źródeł: Projekt praw człowieka „Wsparcie więźniów politycznych. Memoriał”, Służba Krym, Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w Autonomicznej Republice Krymu, Centrum Praw Człowieka ZMINA, KrymSOS, Krymska Grupa Praw Człowieka.

Zdjęcie: Projekt praw człowieka „Wsparcie więźniów politycznych. Memoriał”.

Data aktualizacji: 09.07.2026r.