Aresztowanie: 27 listopada 2019 roku Halina Dowhopola, mieszkanka Sewastopola, została zatrzymana przez funkcjonariuszy FSB Federacji Rosyjskiej na okupowanym Krymie po przeszukaniu jej mieszkania. Zarzucono jej „zdradę stanu” oraz rzekomą współpracę z Głównym Zarządem Wywiadu Ministerstwa Obrony Ukrainy. Bezpośrednio po zatrzymaniu umieszczono ją w areszcie śledczym, gdzie przebywała podczas dochodzenia. Następnie została przetransportowana do Moskwy (w tym do aresztu Lefortowo), a później zwrócona na Krym w celu rozpatrzenia sprawy sądowej.

Wyrok: 24 marca 2021 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Miejski w Sewastopolu uznał Halinę Dowhopolą winną „zdrady stanu” i skazał ją na 12 lat pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym reżimie z dodatkowym ograniczeniem wolności na 1 rok. Po ogłoszeniu wyroku została przetransportowana na terytorium Federacji Rosyjskiej w celu odbycia kary.

Halina Dowhopola – obywatelka Ukrainy, mieszkanka Sewastopola, która po okupacji Krymu przez Federację Rosyjską w 2014 roku znalazła się w warunkach systematycznych prześladowań politycznych. Jej sprawa jest jednym z przykładów, jak rosyjskie władze okupacyjne stosują prawo karne do kontroli nad ludnością cywilną i tłumienia wszelkich kontaktów z Ukrainą.

Przed aresztowaniem prowadziła zwyczajne życie mieszkanki Sewastopola. Była częścią lokalnej społeczności, zajmowała się sprawami domowymi i utrzymywała więzi rodzinne. Po 2014 roku, gdy Krym znalazł się pod rosyjską okupacją, sytuacja dla wielu mieszkańców uległa znaczącej zmianie: wszelkie kontakty z Ukrainą kontynentalną lub podejrzenia o nielojalność wobec władz okupacyjnych zaczęły być postrzegane jako zagrożenie.

Aresztowanie Haliny Dowhopoloi miało miejsce pod koniec listopada 2019 roku po przeszukaniu jej domu. Rosyjskie służby natychmiast przeprowadziły sprawę w trybie zamkniętym. Kobieta była przetrzymywana w izolacji podczas śledztwa, a jej przemieszczano między różnymi aresztami śledczymi, w tym na Krymie i w Moskwie. Wykorzystanie aresztu Lefortowo w takich sprawach jest charakterystyczną praktyką w procesach uznawanych przez władze rosyjskie za „państwowe”.

Oskarżenie opierało się na twierdzeniach o rzekomej współpracy z ukraińskim wywiadem i przekazywaniu informacji o obiektach wojskowych Floty Czarnomorskiej FR. Ukraińskie organizacje praw człowieka wielokrotnie podkreślały, że podobne sprawy często nie zawierają publicznych dowodów, a materiały śledztwa są utajnione, co uniemożliwia niezależną weryfikację oskarżeń. To stwarza podstawy do uznania takich procesów za motywowane politycznie.

24 marca 2021 roku Sąd Miejski w Sewastopolu, kontrolowany przez Federację Rosyjską, wydał wyrok skazujący — 12 lat pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym reżimie z dodatkowym ograniczeniem wolności po zwolnieniu. Po tym została przetransportowana na terytorium Rosji w celu odbycia kary, co jest typową praktyką wobec krymskich więźniów.

Po uwięzieniu jej stan zdrowia zaczął się stopniowo pogarszać. Pojawiły się poważne problemy ze stawami, które powodują silny ból i znacznie ograniczają ruchliwość. Potrzebuje skomplikowanej operacji wymiany stawu, jednak dostęp do odpowiedniej opieki medycznej w kolonii jest ograniczony. W listach opisywała trudne warunki przetrzymywania, fizyczne wyczerpanie i presję psychiczną związaną z długotrwałym pobytem w niewoli.

Pomimo uwięzienia, Dowhopola zachowuje aktywną postawę obywatelską. Okresowo przekazuje listy, w których opisuje warunki przetrzymywania, trudności klimatyczne i stan zdrowia, a także wyraża sprzeciw wobec rosyjskiej jurysdykcji. W swoich apelach podkreślała, że nie uznaje obywatelstwa FR i nawet składała wnioski o jego pozbawienie. Jej listy były publikowane przez obrońców praw człowieka i byłych więźniów politycznych, w tym dziennikarza Władysława Jesypenko, który utrzymuje kontakt z krymskimi więźniami.

Szczególne miejsce w historii Dowhopoloi zajmuje jej wzajemne wsparcie z innymi więźniami politycznymi. Wiadomo o jej korespondencji z Władysławem Jesypenko, który wspominał, że wspierali się nawzajem jeszcze podczas pobytu w aresztach. Te kontakty stały się ważnym elementem wsparcia moralnego w warunkach uwięzienia, gdy dostęp do świata zewnętrznego jest skrajnie ograniczony.

Obrońcy praw człowieka wielokrotnie podkreślali, że sprawa Dowhopoloi jest częścią szerszej praktyki prześladowania mieszkańców okupowanego Krymu z powodów politycznych. Jej przypadek jest postrzegany jako typowy przykład wykorzystania artykułu o „zdradzie stanu” do kryminalizacji postawy obywatelskiej i kontaktów z Ukrainą. W podobnych sprawach, według ocen organizacji praw człowieka, stosowane są nieprzejrzyste procedury, zamknięte sądy i maksymalne wyroki, co uniemożliwia sprawiedliwe rozpatrzenie.

Jej sprawa jest częścią szerszego systemu prześladowań na Krymie po 2014 roku, kiedy setki obywateli Ukrainy znalazły się pod oskarżeniami karnymi z artykułów o „zdradę stanu”, „szpiegostwo” czy „ekstremizm”. Ukraińskie organy państwowe i struktury praw człowieka uznają takie przypadki za naruszenie prawa międzynarodowego i element polityki represji na okupowanym terytorium.

Dziś Halina Dowhopola pozostaje wśród ukraińskich więźniów politycznych przebywających w rosyjskich koloniach. Jej nazwisko znajduje się na listach krymskich więźniów politycznych, a obrońcy praw człowieka nadal domagają się jej uwolnienia i odpowiedniej pomocy medycznej. Na lata 2025–2026 zgłaszano gwałtowne pogorszenie zdrowia Haliny Dowhopoloi. Potrzebuje pilnej interwencji medycznej, w tym endoprotezoplastyki stawu, ale w warunkach kolonii trudno jest uzyskać niezbędne leczenie. Mimo to pozostaje symbolem wytrwałości wśród krymskich więźniów politycznych i przykładem, jak osoby cywilne znajdują się pod represyjnym naciskiem z powodu politycznych okoliczności okupacji.

Wykorzystano informacje z otwartych źródeł: Suspilne Krym; Ukrinform; ZMINA; KrymSOS; Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w AR Krym; Ukraińska Prawda; Krymskotatarski Ośrodek Zasobów; Radio Swoboda; Ukraińska Helsińska Unia Praw Człowieka; Dom Praw Człowieka Krym.

Zdjęcie: blackseatv.com.

Data aktualizacji: 01.07.2026.