Więźniowie polityczni

Mambetov Halil

Aresztowanie: 24 stycznia 2023 roku funkcjonariusze FSB Federacji Rosyjskiej przeprowadzili masowe przeszukania w rejonie Dżankoju na okupowanym Krymie i zatrzymali krymskotatarskiego działacza i emeryta Halila Mambetova. Wraz z innymi osobami z tzw. „drugiej grupy Dżankoju” został oskarżony o udział w islamskiej partii politycznej „Hizb ut-Tahrir”, która jest legalna na Ukrainie, ale uznana za organizację terrorystyczną w Rosji. Wyrok: 29 kwietnia 2025 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Halila Mambetova na 14 lat pozbawienia wolności. Pierwsze cztery lata ma spędzić w więzieniu, resztę kary w kolonii o zaostrzonym rygorze. Sąd nałożył również rok ograniczenia wolności po odbyciu głównej kary.

Mamutov Aydin

Aresztowanie: 22 kwietnia 2019 roku na okupowanym Krymie zatrzymano Aydina Mamutova, urodzonego w 1978 roku. FSB oskarżyła go o udział w „Krymskotatarskim Batalionie Ochotniczym im. Nomana Czelebidżichana”. Według materiałów sprawy, Mamutov w 2016 roku wyjechał na terytorium Ukrainy i brał udział w działaniach zbrojnych na wschodzie Ukrainy w rejonie Awdijiwki w składzie Sił Zbrojnych Ukrainy. Między rotacjami na linii frontu przebywał również w batalionie im. Czelebidżichana. Podczas służby doznał kontuzji. Wyrok: 24 lipca 2019 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Rejonowy w Kijowie w Symferopolu skazał Aydina Mamutova na 4 lata pozbawienia wolności za udział w nielegalnej formacji zbrojnej. Sprawa została rozpatrzona na jednej rozprawie – Mamutov przyznał się do winy i zawarł umowę przedprocesową o...

Mamutov Enver

Zatrzymanie: 12 maja 2016 roku w okupowanym Bachczysaraju rosyjskie służby przeprowadziły serię przeszukań w domach krymskich Tatarów-muzułmanów oraz lokalnej kawiarni. Wśród zatrzymanych był Enver Mamutov. Po przeszukaniu z jego domu skonfiskowano komputer i telefon. Rodzina informowała, że żona i adwokat przez kilka dni nie mogli ustalić jego miejsca pobytu. 13 maja 2016 roku Mamutow został aresztowany. Stał się jednym z czterech oskarżonych w tzw. pierwszej grupie bachczysarajskiej „sprawy Hizb ut-Tahrir”. Mamutow został oskarżony na podstawie art. 205.5 ust. 1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej — rzekomej organizacji działalności organizacji uznanej przez rosyjskie władze za terrorystyczną, a w 2017 roku dodano oskarżenie na podstawie art. 30 ust. 1, art. 35 ust. 2 i art. 278 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej — rzekome przygotowanie do siłowego przejęcia władzy przez zorganizowaną grupę. Obrońcy praw człowieka uważają, że prześladowanie jest motywowane politycznie i religijnie. Wyrok: 24 grudnia 2018 roku Północnokaukaski Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Envera Mamutowa na 17 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze oraz 1 rok i 6 miesięcy ograniczenia wolności. Mamutow i trzech innych oskarżonych nie przyznali się do winy i twierdzili, że prześladowanie ma charakter polityczny.

Mamutow Ali

Zatrzymanie: 5 marca 2024 roku w wiosce Pachariwka, rejon Dżankojski na okupowanym Krymie, rosyjskie służby przeprowadziły przeszukanie w domu Alego Mamutowa i zatrzymały go. Stał się jednym z oskarżonych w tzw. „trzeciej grupie Dżankojskiej” w sprawie „Hizb ut-Tahrir”. Następnego dnia sąd okupacyjny w Symferopolu zastosował wobec niego środek zapobiegawczy w postaci aresztu. Mamutow został oskarżony na podstawie części 2 artykułu 205.5 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej o udział w działalności organizacji uznanej przez władze rosyjskie za terrorystyczną oraz na podstawie części 1 artykułu 30 i artykułu 278 KK FR o rzekome przygotowanie do siłowego przejęcia władzy. Wyrok: 21 maja 2026 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Alego Mamutowa na 14 lat pozbawienia wolności. Pierwsze dwa lata ma spędzić w więzieniu, a następnie kontynuować odbywanie kary w kolonii o surowym reżimie. Wyrok nie jest prawomocny i może być zaskarżony w Apelacyjnym Sądzie Wojskowym.

Mangubi Sacha

Zatrzymanie: 2 listopada 2024 roku do domu Sachy Mangubi wtargnęło pięciu mężczyzn w maskach. Wyrok: Na dzień 19 lipca 2026 roku brak wyroku w dostępnych źródłach. Federacja Rosyjska oskarża Sachę Mangubi o „zdradę stanu” (art. 275 Kodeksu Karnego FR). Organizacje praw człowieka podkreślają, że sprawa ma charakter polityczny, a kobieta była nielegalnie przetrzymywana w izolacji przez ponad piętnaście miesięcy bez oficjalnego potwierdzenia zatrzymania.

Manukyan Tadevos

Zatrzymanie: 4 marca 2021 roku, Komitet Śledczy Federacji Rosyjskiej wszczął postępowanie karne przeciwko Tadevosowi Derenekowiczowi Manukyanowi. Zarzucono mu art. 282.2 ust. 1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („organizacja działalności organizacji ekstremistycznej”), twierdząc, że brał udział w organizacji działalności wspólnoty religijnej Świadków Jehowy. Początkowo jego sprawa była badana razem ze sprawą Tarasa i Darii Kuzio, Siergieja Lulina i Petra Żylcowa, jednak później została wyodrębniona do osobnego postępowania. Nie zastosowano wobec niego środka zapobiegawczego w postaci aresztu ani aresztu domowego. Wyrok: Na dzień 26 lipca 2026 roku nie wydano wyroku skazującego wobec Tadevosa Manukyana. Postępowanie karne znajduje się na etapie dochodzenia przedprocesowego.

Markowa Kristina

Zatrzymanie: 23 lipca 2024 roku funkcjonariusze FSB zatrzymali Kristinę Markową w drodze do pracy w Jałcie. Wyrok: W maju 2026 roku okupacyjny „Sąd Najwyższy Krymu” skazał Kristinę Markową na 15 lat pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym reżimie na podstawie sfabrykowanego oskarżenia o „zdradę stanu” (art. 275 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej). Obrońcy praw człowieka podkreślają, że sprawa ma charakter polityczny, a kobieta była nielegalnie przetrzymywana ponad osiem miesięcy bez oficjalnego statusu, kontaktu z rodziną i dostępu do niezależnego adwokata.

Masharipov Yunus

Zatrzymanie: 27 września 2017 roku w okupowanej Jałcie rosyjskie siły zatrzymały Yunusa Turapowicza Masharipova. Według obrońców praw człowieka, przed zatrzymaniem został napadnięty przez nieznanych sprawców, po czym przewieziono go do siedziby FSB w Jałcie. Masharipov twierdził, że podczas pobytu w FSB stosowano wobec niego przemoc fizyczną, prąd elektryczny i otwarty ogień, aby wymusić zeznania. Później wycofał te zeznania w sądzie, twierdząc, że zostały wymuszone torturami. Postawiono mu zarzuty z artykułu 222.1 część 1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej — nielegalne nabycie, przechowywanie i noszenie materiałów wybuchowych lub urządzeń wybuchowych oraz z artykułu 223.1 część 1 — nielegalne wytwarzanie urządzenia wybuchowego. Zarzut z artykułu 223.1 został później wycofany przez sąd. Wyrok: 13 listopada 2018 roku tzw. Jałtański Sąd Miejski skazał Yunusa Masharipova na 4 lata pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym reżimie oraz grzywnę w wysokości 110 tysięcy rubli. Instancja apelacyjna utrzymała wyrok w mocy. Następnie instancja kasacyjna uchyliła wyrok i skierowała sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Melnychuk Ewelina

Zatrzymanie: 20 listopada 2024 roku, podczas wyjazdu z tymczasowo okupowanego Krymu w kierunku Woroneża (Federacja Rosyjska). Wyrok: Na dzień 19 lipca 2026 roku brak informacji o wydaniu wyroku w dostępnych źródłach. Federacja Rosyjska oskarża Ewelinę Melnychuk o „zdradę stanu” (art. 275 KK FR). Organizacje praw człowieka uważają, że prześladowanie ma motywy polityczne i podkreślają, że kobieta była nielegalnie przetrzymywana ponad 16 miesięcy w statusie incommunicado, ukrywając jej miejsce pobytu przed rodziną i adwokatami.

Memetshaev Ablyamed

Zatrzymanie: Ablyameda Memetshaev został zatrzymany przez rosyjskie siły bezpieczeństwa na okupowanym terytorium obwodu chersońskiego około 23-25 maja 2023 roku. Prześladowanie Ablyameda było związane ze sprawą jego brata Arsena Memetshaeva. Obaj zostali oskarżeni na podstawie art. 208 ust. 2 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej o rzekomy udział na terytorium obcego państwa w formacji zbrojnej, nieprzewidzianej prawem tego państwa, w celu sprzecznym z interesami Federacji Rosyjskiej. Rosyjskie śledztwo powiązało sprawę z krymskotatarskim batalionem ochotniczym imienia Nomana Czelebidżichana. Według rosyjskiego śledztwa, Ablyamed Memetshaev rzekomo brał udział w działalności batalionu. W wyroku sądowym jako dowody przedstawiono materiały z przeglądu zdjęć z mediów społecznościowych oraz zeznania utajnionych świadków, którzy twierdzili, że rozpoznali Memetshaeva jako uczestnika batalionu i osobę, która kontrolowała ludzi i pojazdy podczas przekraczania punktu kontrolnego w Czongarze. Wyrok: 25 października 2023 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Rejonowy w Dżankoju na Krymie uznał Ablyameda Memetshaeva za winnego na podstawie art. 208 ust. 2 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej i skazał go na 5 lat pozbawienia wolności. Pierwszy rok miał odbyć w więzieniu, resztę kary w kolonii karnej o zaostrzonym rygorze.

Memetshaev Arsen

Zatrzymanie: 25 maja 2023 roku rosyjskie służby zatrzymały Arsena Memetshaeva na tymczasowo okupowanym terytorium Ukrainy. Jest obywatelem Ukrainy, Tatarem krymskim, mieszkańcem obwodu chersońskiego. W tym samym czasie zatrzymano jego brata Abljameda Memetshaeva. Ich prześladowanie było częścią sprawy karnej dotyczącej rzekomego związku z krymskotatarskim batalionem ochotniczym im. Nomana Czelebidżichana. Dokładne okoliczności zatrzymania Arsena nie są w pełni znane w dostępnych materiałach praw człowieka. O zatrzymaniu braci poinformowano publicznie na początku czerwca 2023 roku po doniesieniach rosyjskich służb. Strona rosyjska oskarżyła Arsena Memetshaeva o rzekomy udział w działalności batalionu im. Nomana Czelebidżichana. Zarzucono mu art. 208 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej — udział na terytorium obcego państwa w formacji zbrojnej, nieprzewidzianej prawem tego państwa, w celu, który według rosyjskiego śledztwa, był sprzeczny z interesami Federacji Rosyjskiej. Wyrok: 29 września 2023 roku kontrolowany przez Rosję sąd rejonowy w Dżankoju na Krymie skazał Arsena Memetshaeva na 5 lat pozbawienia wolności na podstawie art. 208 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej. Wyrok przewiduje odbycie kary w kolonii karnej o surowym reżimie.

Memetshaev Artur

Zatrzymanie: 11 kwietnia 2022 roku rosyjskie służby przeprowadziły rewizję w domu Artura Memetshaev w okupowanym Heniczesku, obwód chersoński. Po rewizji został uprowadzony i wywieziony w nieznanym kierunku. Przez pewien czas jego miejsce pobytu było nieznane. Według obrońców praw człowieka, później został przewieziony na okupowany Krym i umieszczony w areszcie śledczym nr 1 w Symferopolu. Wyrok: 12 października 2022 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Rejonowy w Symferopolu skazał Artura Memetshaev na 6 lat i 5 miesięcy pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze, z czego pierwszy rok miał spędzić w więzieniu. Taką datę i długość kary podano w profilu „Memoriału”; raport KrymSOS również potwierdza wyrok z 12 października 2022 roku na 6 lat i 6 miesięcy.