Zatrzymanie: 24 stycznia 2023 roku funkcjonariusze FSB Rosji przeprowadzili masowe przeszukania w domach Tatarów krymskich w rejonie dżankońskim na tymczasowo okupowanym Krymie. Po przeszukaniu Osman Abdurazakow został zatrzymany wraz z pięcioma innymi tatarskimi aktywistami: Ekremem Kroszem, Dżemilem Gafarowem, Osmanem Dżelalowem, Enwerem Kroszem i Halilem Mambetowem. Oskarżony o popełnienie przestępstw z art. 205.5 ust. 2 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („Udział w działalności organizacji terrorystycznej”) oraz art. 30 ust. 1, art. 278 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („Przygotowanie do siłowego przejęcia władzy”) z powodu rzekomego związku z organizacją „Hizb ut-Tahrir”.

Wyrok: 29 kwietnia 2025 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem uznał Osmana Abdurazakowa za winnego i skazał na 14 lat pozbawienia wolności. Pierwsze cztery lata kary sąd nakazał odbyć w więzieniu, resztę w kolonii o zaostrzonym rygorze. Obrońcy praw człowieka stwierdzili, że wyrok opiera się na politycznie motywowanym oskarżeniu i nie jest poparty dowodami na działalność terrorystyczną.

Osman Abdurazakow urodził się 25.03.1984 roku w rodzinie Tatarów krymskich, którzy po deportacji przez długi czas mieszkali poza Krymem. Po powrocie rodziny na półwysep osiedlił się w rejonie dżankońskim, gdzie pracował i wychowywał dzieci. Znajomi opisują go jako spokojnego, zrównoważonego i pracowitego człowieka, który zawsze był gotów pomóc sąsiadom i aktywnie uczestniczył w życiu lokalnej społeczności.

Po rozpoczęciu rosyjskiej okupacji Krymu Osman, podobnie jak wielu innych Tatarów krymskich, nie pozostał obojętny na wydarzenia. Wspierał rodziny więźniów politycznych, uczestniczył w rozprawach sądowych, pomagał w przekazywaniu paczek do aresztów śledczych i angażował się w inicjatywy społeczne na rzecz rodaków. Według ukraińskich obrońców praw człowieka to właśnie ta aktywna postawa obywatelska była jedną z przyczyn prześladowań.

24 stycznia 2023 roku do jego domu przyszli rosyjscy funkcjonariusze. Po przeszukaniu został zatrzymany i przewieziony do aresztu śledczego. Rosyjskie śledztwo twierdziło, że był rzekomo członkiem komórki „Hizb ut-Tahrir”. Obrona i obrońcy praw człowieka zwracali uwagę, że sprawa nie zawiera dowodów na przygotowanie czy popełnienie jakichkolwiek aktów przemocy. Jak w wielu innych sprawach krymskich, oskarżenie opierało się na ekspertyzach religioznawczych, zapisach prywatnych rozmów i zeznaniach anonimowych świadków.

Proces sądowy trwał ponad dwa lata. Podczas rozprawy adwokaci wielokrotnie zgłaszali liczne naruszenia proceduralne, a organizacje praw człowieka podkreślały, że Rosja wykorzystuje ustawodawstwo antyterrorystyczne jako narzędzie nacisku na społeczność tatarską. Sam Osman nie przyznał się do winy i podkreślał, że znalazł się na ławie oskarżonych nie z powodu przestępstwa, ale z powodu swojej postawy obywatelskiej.

Podczas ostatniego słowa w sądzie zwrócił uwagę, że Tatarzy krymscy są prześladowani za niechęć do milczenia. Osman powiedział, że sądzą ich nie za rzeczywiste działania, ale za aktywną postawę życiową i troskę o los swojego narodu. Jego wystąpienie stało się jednym z najczęściej cytowanych podczas ogłoszenia wyroku w sprawie drugiej dżankońskiej grupy „Hizb ut-Tahrir”.

30 kwietnia 2025 roku sąd wydał wyrok skazujący — 14 lat pozbawienia wolności. Ukraińskie organizacje praw człowieka, w tym ZMINA, „Krymska solidarność” i Krymskotatarski Ośrodek Zasobów, stwierdziły, że sprawa jest motywowana politycznie, a decyzja sądu jest kolejnym przykładem wykorzystania rosyjskiego prawa karnego do prześladowania mieszkańców okupowanego Krymu. Podkreślili, że podczas procesu nie przedstawiono żadnych dowodów na przygotowanie zamachów czy nawoływanie do przemocy.

Na lipiec 2026 roku Osman Abdurazakow nadal przebywa w rosyjskim więzieniu. Ukraińskie organizacje praw człowieka zaliczają go do listy krymskich więźniów politycznych i nadal domagają się jego uwolnienia, podkreślając, że prześladowania Tatarów krymskich na okupowanym półwyspie pozostają jednym z najbardziej masowych przejawów represji politycznych wobec ludności cywilnej.

Informacje wykorzystane z otwartych źródeł: ZMINA, Krymska solidarność, KrymSOS, Krymskotatarski Ośrodek Zasobów, Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w Autonomicznej Republice Krymu, Ukrinform

Zdjęcie: Krymska solidarność.

Data aktualizacji: 04.07.2026 r.