Aresztowanie: 16 maja 2022 roku ukraińskiego artystę i aktywistę Bohdana Zizę zatrzymali funkcjonariusze FSB Federacji Rosyjskiej na okupowanym Krymie w mieście Eupatoria po akcji protestacyjnej, podczas której oblał żółtą i niebieską farbą budynek lokalnej administracji i rzucił w niego koktajl Mołotowa. Następnie został przewieziony do oddziału FSB, a później umieszczony w areszcie śledczym w Symferopolu. Jego działania władze rosyjskie zakwalifikowały jako przestępstwo związane z „aktem terrorystycznym” i „wandalizmem”, a także przypisały im motywację polityczną.

Wyrok: 6 czerwca 2023 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Bohdana Zizę na 15 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze. Pierwsze lata kary ma odbywać w więzieniu, a następnie w kolonii. Jego działania strona rosyjska zakwalifikowała jako „akt terrorystyczny”, „wandalizm” i „wezwania do terroryzmu”, jednak ukraińskie organizacje praw człowieka uważają sprawę za motywowaną politycznie i związaną z prześladowaniem za proukraińskie stanowisko.

Bohdan Ziza – ukraiński artysta, działacz społeczny i krymski więzień polityczny, który stał się jednym z symboli pokojowego oporu wobec rosyjskiej okupacji Krymu. Urodził się 23 listopada 1994 roku w Eupatorii. Po okupacji Krymu przez Federację Rosyjską w 2014 roku Bohdan unikał współpracy z władzami okupacyjnymi i nie popierał rosyjskiej polityki. Otwarcie sprzeciwiał się narzucaniu rosyjskiej tożsamości, a po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę w lutym 2022 roku jeszcze aktywniej demonstrował swoje proukraińskie stanowisko. Przed inwazją nagrał i rozpowszechnił autorski wiersz antywojenny, w którym potępił rosyjską agresję i wyraził poparcie dla Ukrainy.

Wydarzenia po wyzwoleniu Kijowszczyzny i ujawnieniu dowodów masowych zbrodni armii rosyjskiej w Buczy, Irpieniu i innych miastach były dla Bohdana silnym wstrząsem moralnym. Wtedy postanowił przeprowadzić symboliczny protest przeciwko wojnie i okupacji. W nocy z 15 na 16 maja 2022 roku Bohdan Ziza oblał żółtą i niebieską farbą fasadę budynku okupacyjnej administracji w Eupatorii i rzucił w budynek butelką z mieszanką zapalającą. Przed tym nagrał wideo, w którym wezwał mieszkańców Krymu do oporu wobec rosyjskiej agresji i wyrażania swojego obywatelskiego stanowiska. Jednak nie zdążył opublikować tego nagrania. Następnego dnia został zatrzymany przez funkcjonariuszy Federalnej Służby Bezpieczeństwa Rosji. Wkrótce rosyjskie media propagandowe rozpowszechniły nagranie, na którym Bohdan rzekomo przyznaje się do winy i przeprasza. Później sam artysta i jego obrońcy poinformowali, że nagranie zostało zrobione pod fizycznym i psychicznym przymusem. Według Bohdana, podczas śledztwa był bity, zastraszany i poddawany presji psychicznej, aby potwierdzić wersję zdarzeń korzystną dla śledztwa. Obrońcy praw człowieka podkreślali, że uzyskane w ten sposób zeznania nie mogą być uznane za dobrowolne, a sama sprawa ma wszystkie cechy politycznie motywowanego prześladowania.

Jako artysta Bohdan Ziza podpisywał swoje prace pseudonimem „Syrota”, który wybrał, ponieważ faktycznie był sierotą: w dzieciństwie wcześnie stracił opiekę rodzicielską, a wychowywała go babcia. To właśnie ten podpis pozostawił na miejscu swojego antywojennego performansu przy budynku okupacyjnej administracji w Eupatorii 16 maja 2022 roku. Napis „Syrota” stał się autorskim znakiem akcji, podkreślając jej artystyczny charakter i jednocześnie świadcząc o tym, że Bohdan świadomie wziął na siebie odpowiedzialność za swój protest przeciwko rosyjskiej okupacji Krymu i pełnoskalowej wojnie Rosji przeciwko Ukrainie.

Władze rosyjskie postawiły Bohdanowi Zizie kilka zarzutów, w tym „akt terrorystyczny”, „wezwania do terroryzmu”, „groźba popełnienia aktu terrorystycznego” i „wandalizm z motywów politycznych”. Choć jego działania były oczywistą formą protestu politycznego i nie doprowadziły do ofiar, sąd okupacyjny zastosował najcięższe artykuły rosyjskiego kodeksu karnego. 6 czerwca 2023 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem nielegalnie skazał Bohdana Zizę na piętnaście lat pozbawienia wolności. Pierwsze cztery lata kary ma odbyć w więzieniu, a resztę w kolonii o zaostrzonym rygorze. Podczas ostatniego słowa w sądzie Bohdan podkreślił, że nie uważa się za przestępcę, a swoje działania traktuje jako protest przeciwko wojnie i okupacji ukraińskiego terytorium. Ogłosił również bezterminowy strajk głodowy, domagając się uwolnienia wszystkich ukraińskich więźniów politycznych i anulowania narzuconego mu rosyjskiego obywatelstwa. W swojej mowie mówił o odpowiedzialności rosyjskiego społeczeństwa za wojnę, o codziennych cierpieniach Ukraińców i o konieczności nie milczenia wobec niesprawiedliwości.

Ukraińskie i międzynarodowe organizacje praw człowieka natychmiast uznały sprawę Bohdana Zizy za motywowaną politycznie. Oświadczyły, że jest prześladowany nie za rzeczywiste przestępstwo, ale za otwarte poparcie dla Ukrainy i protest przeciwko okupacji Krymu. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że Rosja narusza międzynarodowe prawo humanitarne, stosując własne prawo karne na tymczasowo okupowanym ukraińskim terytorium i nielegalnie wywożąc obywateli Ukrainy do miejsc pozbawienia wolności na terytorium Federacji Rosyjskiej. Sam Bohdan po wydaniu wyroku został przetransportowany do rosyjskiego więzienia, gdzie przebywa w surowych warunkach. Według jego przybranej siostry Aleksandry Barkowej, były okresy, kiedy rodzina przez miesiące nie wiedziała, gdzie dokładnie przebywa Bohdan i w jakim jest stanie, wielokrotnie zgłaszała brak kontaktu z nim, problemy z przekazywaniem listów i ograniczony dostęp do adwokata. Takie okoliczności budzą poważne obawy obrońców praw człowieka, ponieważ izolacja więźniów politycznych jest często wykorzystywana jako dodatkowy środek presji psychicznej.

Pomimo wieloletniego uwięzienia, Bohdan Ziza nie zrezygnował ze swoich przekonań. Nadal nazywa się obywatelem Ukrainy, otwarcie występuje przeciwko wojnie i nie zgadza się z narzuconym rosyjskim obywatelstwem. Jego historia stała się symbolem niezłomności Ukraińców, którzy pozostali na okupowanym Krymie i, ryzykując własną wolnością, nadal opierają się okupacyjnemu reżimowi. Dla wielu Ukraińców Bohdan Ziza jest przykładem odwagi obywatelskiej, wierności swojemu państwu i gotowości do obrony wolności nawet kosztem wieloletniego uwięzienia. Jego imię jest regularnie wspominane w kampaniach na rzecz wsparcia ukraińskich więźniów politycznych, a organizacje praw człowieka wzywają społeczność międzynarodową do zwiększenia presji na Rosję w celu uwolnienia Bohdana i innych nielegalnie przetrzymywanych obywateli Ukrainy.

Moja Mama żyje, jak nigdy, moja Mama jest nieśmiertelna.

Moja Mama to Ukraina!

I piszę w imieniu setek tysięcy Krymian:

Droga Mamo, zabierz nas z powrotem, chcemy do Twoich rodzinnych objęć!

24 sierpnia 2022.

Autor: Bohdan Ziza. Fragment wiersza, stworzonego w krymskim areszcie śledczym, 24 sierpnia 2022 roku w Dniu Niepodległości Ukrainy.

Zdjęcie: Z osobistego archiwum Bohdana Zizy.

Wykorzystano informacje z otwartych źródeł: KrymSOS, ZMINA, Krymska solidarność, Suspilne Krym, Ukrinform, Ukraińska prawda, Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w AR Krym.

Data aktualizacji: 01.07.2026.