Zatrzymanie: 24 stycznia 2023 roku w rejonie Dżankoju (tymczasowo okupowany Krym) przeprowadzono przeszukania, po których zatrzymano sześciu Tatarów krymskich i przewieziono do Symferopola, gdzie następnego dnia zostali aresztowani i umieszczeni w areszcie śledczym nr 1. Budowniczych Osmana Abdurazakowa i Lemana Zekeriajewa, przedsiębiorców Chalila Mambetowa i Refata Sejdametowa oraz specjalistów od naprawy sprzętu domowego Ekrema Krosza i Ajdera Asanowa oskarżono o udział w działalności islamskiej partii politycznej "Hizb ut-Tahrir".

Wyrok: 29 kwietnia 2025 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy Federacji Rosyjskiej (Rostów nad Donem) skazał Lemana Zekeriajewa na 14 lat pozbawienia wolności. Pierwsze 4 lata ma odbyć w więzieniu, resztę w kolonii o zaostrzonym rygorze. Dodatkowo nałożono 1 rok ograniczenia wolności po zwolnieniu. Władze rosyjskie oskarżyły go o udział w działalności organizacji "Hizb ut-Tahrir", uznanej w Rosji za terrorystyczną, choć na Ukrainie i w większości krajów świata nie jest ona zakazana.

Leman Zekeriajew urodził się 20 listopada 1973 roku. Jest Tatarem krymskim, mieszkańcem rejonu Dżankoju na Krymie. Przed aresztowaniem pracował jako budowniczy, był żonaty i wychowywał troje dzieci. Rodzina prowadziła zwyczajne życie, nie była związana z działalnością przestępczą ani żadnymi grupami przestępczymi.

Rankiem 24 stycznia 2023 roku funkcjonariusze FSB Rosji przeprowadzili masowe przeszukania w domach Tatarów krymskich w rejonie Dżankoju. Przeszukanie odbyło się także w domu Lemana Zekeriajewa. Według jego bliskich i obrońców praw człowieka, funkcjonariusze nie dopuścili niezależnych adwokatów, a także prawdopodobnie podrzucili zakazaną literaturę religijną, która później stała się jednym z "dowodów" w sprawie karnej.

Po zakończeniu przeszukania Lemana Zekeriajewa zatrzymano wraz z pięcioma innymi Tatarami krymskimi – Ekremem Kroszem, Ajderem Asanowem, Osmanem Abdurazakowem, Refatem Sejdametowem i Chalilem Mambetowem. Wszyscy oni stali się figurantami tzw. "drugiej grupy dżankońskiej" w sprawie "Hizb ut-Tahrir". Organizacje praw człowieka podkreślają, że sprawa ta jest częścią systemowej kampanii politycznych prześladowań Tatarów krymskich na okupowanym półwyspie.

Następnego dnia sąd kontrolowany przez Rosję zastosował wobec Zekeriajewa środek zapobiegawczy w postaci aresztu. Później został przeniesiony do aresztu śledczego nr 1 w Symferopolu, a po zakończeniu śledztwa do Rostowa nad Donem, gdzie sprawę rozpatrywał Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy.

Obrońcy praw człowieka wielokrotnie informowali o naruszeniach praw Lemana Zekeriajewa podczas pobytu w areszcie śledczym. Na początku 2024 roku poinformował adwokatkę o stosowaniu wobec niego przemocy fizycznej, presji psychicznej i upokorzeń ze strony pracowników aresztu. Według jego relacji, stosowano wobec niego siłę, bito go, obrażano i wywierano presję psychiczną. Podobne zeznania złożył jego współwięzień Ekrem Krosz.

Podczas pobytu w areszcie próbowano również wywierać na Lemana Zekeriajewa presję, aby skłonić go do współpracy ze śledztwem i składania zeznań przeciwko innym Tatarom krymskim. Odmówił współpracy, mimo gróźb i niekorzystnych warunków pobytu.

Proces sądowy trwał ponad półtora roku. Głównymi dowodami oskarżenia były wyniki ukrytych nagrań rozmów o religii, opinie ekspertów i zeznania tajnych świadków. Niezależne organizacje praw człowieka podkreślały, że strona oskarżenia nie przedstawiła dowodów na przygotowanie lub popełnienie jakichkolwiek aktów przemocy czy terroryzmu.

29 kwietnia 2025 roku sąd uznał Lemana Zekeriajewa za winnego i wymierzył karę 14 lat pozbawienia wolności. Przedstawiciele organizacji praw człowieka nazwali wyrok politycznie motywowanym i sprzecznym z prawem międzynarodowym.

Po ogłoszeniu wyroku Leman Zekeriajew pozostał w areszcie śledczym w Rostowie nad Donem, oczekując na przeniesienie. We wrześniu 2025 roku poinformowano, że został przeniesiony do aresztu śledczego nr 3 w Nowoczerkasku w obwodzie rostowskim, w celu dalszego przeniesienia do miejsca odbywania kary.

Ukraińskie i międzynarodowe organizacje praw człowieka traktują sprawę Lemana Zekeriajewa jako przykład prześladowania Tatarów krymskich z powodów religijnych i politycznych po okupacji Krymu. Wzywają Rosję do uwolnienia wszystkich nielegalnie przetrzymywanych obywateli Ukrainy i zaprzestania praktyki ścigania karnego na podstawie sfabrykowanych zarzutów.

Wykorzystane informacje z otwartych źródeł: Krymska solidarność, KrymSOS, Krymskotatarski Ośrodek Zasobowy, Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w Autonomicznej Republice Krymu, Suspilne Krym.

Zdjęcie: Krymska solidarność.

Data aktualizacji: 12.07.2026