Zatrzymanie: 24 stycznia 2023 roku na okupowanym Krymie rosyjskie służby przeprowadziły masowe przeszukania w domach krymskich Tatarów w rejonie dżankońskim. Wśród zatrzymanych był krymskotatarski aktywista i przedsiębiorca Refat Seidametov, mieszkający w wiosce Tymofijówka. Jednocześnie zatrzymano także Halila Mambetova, Osmana Abdurazakova, Lemana Zekieriajewa i Ajdera Asanova. Później w ramach tej samej sprawy zatrzymano Ekrema Krosza. Po przeszukaniach mężczyzn przewieziono do okupacyjnego zarządu FSB w Symferopolu. 25 stycznia 2023 roku nielegalny „Sąd Rejonowy Kijowski” w Symferopolu zastosował wobec wszystkich zatrzymanych środek zapobiegawczy w postaci aresztu. Strona rosyjska oskarżyła ich o rzekomy udział w działalności „Hizb ut-Tahrir” oraz przygotowania do siłowego przejęcia władzy.

Obrońcy praw człowieka podkreślają, że takie sprawy karne przeciwko krymskim Tatarom są motywowane politycznie. Oskarżenia opierają się na stosowaniu rosyjskiego prawa na okupowanym Krymie i prześladowaniu ludzi za ich przekonania religijne i aktywność obywatelską.

Wyrok: 29 kwietnia 2025 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Refata Seidametova na 14 lat pozbawienia wolności. Pierwsze 4 lata ma spędzić w więzieniu, a resztę kary w kolonii o zaostrzonym rygorze. Po zwolnieniu sąd nałożył na niego również 1 rok ograniczenia wolności. Seidametova uznano za winnego na podstawie art. 205.5 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej — rzekomy udział w działalności organizacji uznanej przez rosyjskie prawo za terrorystyczną, oraz art. 30 ust. 1 i art. 278 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej — rzekome przygotowania do siłowego przejęcia władzy.

Refat Seidametov urodził się 9 grudnia 1969 roku. Jest krymskim Tatarem, obywatelem Ukrainy, żonaty. Przed zatrzymaniem mieszkał w rejonie dżankońskim okupowanego Krymu i prowadził działalność gospodarczą. Seidametov był mieszkańcem wioski Tymofijówka w rejonie dżankońskim. Według źródeł obrońców praw człowieka, przed prześladowaniem pracował jako przedsiębiorca. Jego rodzina mieszkała razem z nim na Krymie.

24 stycznia 2023 roku do domu Seidametova przyszły rosyjskie służby. Według relacji jego żony, przeszukanie rozpoczęło się wcześnie rano. Służby przeszukały pomieszczenia i szukały rzeczy, które mogłyby być użyte jako dowody w sprawie karnej. Żona twierdziła, że podczas przeszukania funkcjonariusz FSB rzekomo znalazł dwie książki, choć ona utrzymywała, że te książki nie należały do rodziny.

Po przeszukaniu Seidametova zatrzymano i przewieziono do Symferopola. Razem z innymi oskarżonymi został oskarżony o przynależność do „Hizb ut-Tahrir” — islamskiej organizacji uznanej przez Rosję za terrorystyczną. Tymczasem na Ukrainie i w większości krajów świata działalność tej organizacji nie jest zakazana. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że w takich sprawach karnych rosyjskie władze nie dowodzą popełnienia przez oskarżonych aktów przemocy czy przestępstw terrorystycznych.

Podczas rozpatrywania sprawy Refat Seidametov przebywał w areszcie. W 2023 roku, razem z Halilem Mambetovem i Ekremem Kroszem, został skierowany na przymusową ekspertyzę psychiatryczną do Krymskiego Republikańskiego Klinicznego Szpitala Psychiatrycznego nr 1. Krymskotatarski Ośrodek Zasobów uznał tę praktykę za naruszenie praw nielegalnie prześladowanych krymskich Tatarów.

22 sierpnia 2023 roku sprawę karną sześciu krymskich Tatarów przekazano do Południowego Okręgowego Sądu Wojskowego w Rostowie nad Donem. Rozpatrywanie sprawy odbywało się już poza granicami okupowanego Krymu.

Obrona podkreślała naruszenia proceduralne, nielegalność przeszukań i niewystarczalność dowodów. Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w AR Krym poinformowało, że adwokaci zwracali uwagę na użycie materiałów operacyjno-rozpoznawczych bez odpowiedniego udokumentowania oraz naruszenie prawa oskarżonych do obrony. Sami oskarżeni twierdzili, że są prześladowani z powodu przekonań religijnych i aktywnej postawy obywatelskiej.

29 kwietnia 2025 roku sąd ogłosił wyrok Refatowi Seidametovowi. Razem z nim do długoterminowych kar pozbawienia wolności skazano jeszcze pięciu krymskich Tatarów. Halil Mambetov, Osman Abdurazakow, Leman Zekieriajew i Ekrem Krosz również otrzymali po 14 lat, a Ajder Asanov — 11 lat.

Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w AR Krym nazwało wyroki nielegalnymi i podkreśliło, że sprawa jest kolejnym przykładem systematycznego prześladowania krymskich Tatarów na podstawie sfabrykowanych oskarżeń.

Na dzień 9 września 2026 roku ostatnie potwierdzone miejsce pobytu Refata Seidametova to areszt śledczy nr 1 Głównego Zarządu Federalnej Służby Więziennej Rosji w obwodzie rostowskim. Według dostępnych danych obrońców praw człowieka, po wyroku oczekuje na dalsze przetransportowanie do odbycia wyznaczonej kary. Nowsze wiarygodne informacje o jego przeniesieniu do konkretnej kolonii nie zostały znalezione w priorytetowych otwartych źródłach.

Wykorzystane informacje z otwartych źródeł: ZMINA, Krymskotatarski Ośrodek Zasobów, KrymSOS, Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w Autonomicznej Republice Krymu, Rzecznik Praw Obywatelskich Ukrainy.

Data aktualizacji: 09.09.2026 r.