Zatrzymanie: w grudniu 2023 roku w okupowanym Sewastopolu rosyjskie służby zatrzymały Ksenię Swietliszynę jako aktywistkę ukraińskiego ruchu oporu „Żółta wstążka”. Strona rosyjska oskarżyła ją o rzekomą współpracę z obcym państwem oraz o wandalizm z motywów politycznych. Według okupacyjnego śledztwa, Swietliszyna miała przekazywać przez Telegram ukraińskiemu wywiadowi informacje o rosyjskich obiektach wojskowych oraz nanosić polityczne napisy na ławkach i obiektach w parku im. Anny Achmatowej w Sewastopolu. Ukraińscy obrońcy praw człowieka uważają sprawę za politycznie motywowane prześladowanie aktywistki.

Wyrok: 3 września 2024 roku okupacyjny „Sąd Miejski w Sewastopolu” skazał Ksenię Swietliszynę na 5 lat i 3 miesiące pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym reżimie z ograniczeniem wolności po zwolnieniu. Uznano ją winną na podstawie artykułu 275.1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej o rzekomej współpracy z obcym państwem oraz art. 214 część 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej — „wandalizm na tle wrogości politycznej”.

W lipcu 2025 roku Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej zwrócił sprawę do ponownego rozpatrzenia, przekwalifikowując oskarżenie z artykułu o współpracę z obcym państwem na znacznie cięższy artykuł o „zdradę stanu”. Był to pierwszy znany przypadek w praktyce krymskiej, gdy rosyjska instancja kasacyjna skierowała sprawę do ponownego rozpatrzenia w kierunku zaostrzenia kary.

30 października 2025 roku okupacyjny „Sąd Miejski w Sewastopolu” po ponownym rozpatrzeniu skazał Swietliszynę na 13 lat i 3 miesiące pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym reżimie z dalszym ograniczeniem wolności na 1 rok i 6 miesięcy.

W 2026 roku rosyjska instancja apelacyjna pozostawiła zaostrzony wyrok bez zmian. Według informacji z Sospilne Krym, rozpatrywanie odbywało się w trybie zamkniętym, a dane o procesie sądowym były ukryte na oficjalnym zasobie okupacyjnego sądu.

Ksenia Swietliszyna urodziła się 28 kwietnia 1986 roku. Mieszkała w okupowanym Sewastopolu i wychowuje dwoje dzieci. W momencie uwięzienia dzieci miały 14 i 15 lat.

Rosyjskie służby twierdziły, że Swietliszyna rzekomo współpracowała z ukraińskim wywiadem i przekazywała informacje o rosyjskiej armii przez Telegram. Zarzucono jej również nanoszenie politycznych napisów w przestrzeni publicznej Sewastopola. Te twierdzenia są stanowiskiem strony rosyjskiej w sprawie karnej.

3 września 2024 roku po pierwszym rozpatrzeniu sądowym Swietliszynę skazano na 5 lat i 3 miesiące kolonii o ogólnym reżimie. Po wydaniu wyroku miała zostać etapowana do odbycia kary poza Krymem.

W lipcu 2025 roku Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej nie unieważnił wyroku i nie uniewinnił Swietliszyny. Wręcz przeciwnie, sprawę zwrócono do okupacyjnego sądu w Sewastopolu z powodu konieczności zakwalifikowania jej działań według cięższego artykułu — „zdrada stanu”.

30 października 2025 roku po ponownym rozpatrzeniu okupacyjny sąd zwiększył karę do 13 lat i 3 miesięcy. W ten sposób do wcześniej wyznaczonego wyroku faktycznie dodano jeszcze osiem lat.

W 2026 roku Ksenię Swietliszynę najpierw etapowano z aresztu śledczego nr 1 w okupowanym Symferopolu. Kierunek jej etapowania przez długi czas pozostawał nieznany, a obrońcy praw człowieka informowali, że kontakt z nią będzie możliwy dopiero po zakończeniu etapu.

31 sierpnia 2026 roku stało się wiadome, że Swietliszynę przewieziono do kolonii kobiecej w Wołogdzie, Rosja. Według informacji obrońców praw człowieka, w tej kolonii obowiązują surowe ograniczenia dotyczące korespondencji: więźniowie mogą korespondować z nie więcej niż trzema adresatami, zabrania się używania słowa „więzień polityczny”, a otrzymywanie listów z zagranicy jest praktycznie utrudnione.

Etapowanie obywatelki Ukrainy z okupowanego Krymu na terytorium Federacji Rosyjskiej obrońcy praw człowieka oceniają jako naruszenie norm międzynarodowego prawa humanitarnego. Przemieszczanie osób cywilnych z okupowanego terytorium na terytorium państwa okupującego jest osobnym problemem w kontekście rosyjskiej okupacji Krymu.

Na dzień 9 września 2026 roku Ksenia Swietliszyna nadal odbywa nielegalną karę w kolonii kobiecej w Wołogdzie, Federacja Rosyjska. Jej sprawa pozostaje przykładem prześladowania mieszkańców okupowanego Krymu za proukraińską postawę i udział w pokojowym ruchu oporu.

Wykorzystane informacje z otwartych źródeł: ZMINA, Sospilne Krym, Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w Autonomicznej Republice Krymu, Projekt praw człowieka „Wsparcie więźniów politycznych. Memoriał”.

Zdjęcie: ZMINA.

Data aktualizacji: 09.09.2026 r.