Aresztowanie: 17 kwietnia 2019 roku aktywista krymskotatarski Raïm Ajwazow został zatrzymany przez funkcjonariuszy FSB podczas przekraczania granicy administracyjnej między okupowanym Krymem a częścią Ukrainy przez punkt kontrolny „Kalanczak”. Przez około dwanaście godzin jego rodzina nie wiedziała, gdzie się znajduje. Dopiero wieczorem Ajwazow mógł poinformować rodzinę, że został przewieziony do siedziby FSB w Symferopolu. Postawiono mu zarzuty z art. 205.5 ust. 1 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („organizacja działalności organizacji terrorystycznej”) w sprawie drugiej grupy symferopolskiej „Hizb ut-Tahrir”. Ukraińskie i międzynarodowe organizacje praw człowieka oświadczyły, że sprawa ma charakter polityczny, a po zatrzymaniu Ajwazow był poddawany torturom i presji psychicznej.

Wyrok: 10 marca 2022 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Raïma Ajwazowa na 17 lat pozbawienia wolności. Pierwsze pięć lat ma odbyć w więzieniu, resztę kary w kolonii o zaostrzonym rygorze. Ponadto sąd nałożył ograniczenie wolności na okres jednego roku i sześciu miesięcy. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że oskarżenie opierało się na ukrytych nagraniach audio rozmów religijnych, opiniach biegłych i zeznaniach anonimowych świadków, a nie przedstawiono dowodów na przygotowanie lub popełnienie aktów przemocy.

Raïm Chalilowicz Ajwazow urodził się 30 stycznia 1994 roku w Symferopolu. Tam spędził dzieciństwo i młodość. Uczył się w szkole nr 42, po dziewiątej klasie wstąpił do Symferopolskiego Zawodowego Liceum Budowlanego, gdzie zdobył zawód stolarza. Po nauce pracował, ożenił się i założył rodzinę. Później urodziły się dzieci.

Przed aresztowaniem Raïm był dobrze znany wśród społeczności krymskotatarskiej. Aktywnie pomagał rodzinom więźniów politycznych, organizował przesyłki do Rostowa nad Donem dla nielegalnie aresztowanych Krymian, regularnie uczestniczył w rozprawach sądowych i wspierał rodziny osób prześladowanych przez władze rosyjskie. To właśnie taka działalność społeczna, zdaniem obrońców praw człowieka, przyciągnęła uwagę funkcjonariuszy FSB.

W nocy z 16 na 17 kwietnia 2019 roku Raïm wyruszył przez punkt kontrolny „Kalanczak” na część Ukrainy. Po przejściu rosyjskiej kontroli kontakt z nim nagle się urwał. Przez prawie pół dnia rodzina nie wiedziała, gdzie się znajduje. Dopiero wieczorem Ajwazow zadzwonił do siostry i poinformował, że został zatrzymany przez funkcjonariuszy FSB, a później oficjalnie postawiono mu zarzuty w sprawie „Hizb ut-Tahrir”.

Po zatrzymaniu Raïm Ajwazow powiedział adwokatowi, że funkcjonariusze FSB stosowali wobec niego presję fizyczną i psychiczną, aby wymusić przyznanie się do winy. Według niego, był bity, duszony workiem, grożono mu i zmuszano do podpisania już przygotowanych dokumentów. Później wycofał te zeznania, tłumacząc, że złożył je pod wpływem tortur. Ukraińskie i międzynarodowe organizacje praw człowieka domagały się przeprowadzenia niezależnego śledztwa, jednak rosyjscy śledczy odmówili wszczęcia postępowania karnego przeciwko funkcjonariuszom FSB.

Sprawa Ajwazowa była rozpatrywana razem ze sprawami jeszcze czterech krymskotatarskich aktywistów — Sejrana Salijewa, Osmana Arifmemetowa, Rusłana Sulejmanowa i Nazima Bekirova. Rosyjskie śledztwo twierdziło, że wszyscy byli zaangażowani w działalność organizacji „Hizb ut-Tahrir”. Jednocześnie obrona podkreślała, że oskarżenia opierały się głównie na ukrytych nagraniach audio rozmów religijnych, ekspertyzach językowych i zeznaniach tajnych świadków. Nie przedstawiono żadnych dowodów na przygotowanie lub popełnienie aktów przemocy podczas rozprawy sądowej.

10 marca 2022 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem uznał Raïma Ajwazowa za winnego i skazał go na 17 lat pozbawienia wolności. Zgodnie z wyrokiem, pierwsze pięć lat ma odbyć w więzieniu, a resztę kary w kolonii o zaostrzonym rygorze. Ponadto sąd nałożył jeszcze półtora roku ograniczenia wolności po zwolnieniu. Obrońcy praw człowieka nazwali ten wyrok politycznie motywowanym i częścią systematycznego prześladowania Tatarów krymskich na okupowanym półwyspie.

Po potwierdzeniu wyroku 28 marca 2023 roku w sądzie apelacyjnym miasta Własicha, został nielegalnie przeniesiony do więzienia w Dimitrowgradzie w obwodzie uljanowskim w Rosji.

Przebywał w więzieniu do sierpnia 2024 roku, kiedy to został ponownie przeniesiony — do IK-21 w obwodzie archangielskim, oddalonego o ponad 1500 km od Krymu, gdzie przebywa do dziś.

Po uprawomocnieniu się wyroku Raïm został przetransportowany do Rosji. Odległość między miejscem odbywania kary a Krymem wynosi tysiące kilometrów, co znacznie utrudniło możliwość odwiedzin przez rodzinę. Obrońcy praw człowieka wielokrotnie podkreślali, że praktyka transportowania krymskich więźniów politycznych na terytorium Federacji Rosyjskiej narusza normy międzynarodowego prawa humanitarnego, w tym postanowienia Konwencji Genewskiej, która zakazuje przemieszczania ludności cywilnej z terytorium okupowanego.

Pomimo długotrwałego uwięzienia, Raïm nadal utrzymuje kontakt z rodziną poprzez korespondencję. Rodzina opowiada, że stara się nie tracić ducha, interesuje się życiem dzieci i dziękuje wszystkim, którzy wysyłają mu listy wsparcia. Obrońcy praw człowieka regularnie włączają jego nazwisko do międzynarodowych kampanii na rzecz obrony krymskich więźniów politycznych i przypominają o konieczności jego uwolnienia.

Na lipiec 2026 roku Raïm Ajwazow nadal nielegalnie odbywa karę w Federacji Rosyjskiej. Ukraińskie organizacje praw człowieka — ZMINA, Krymska Solidarność, KrymSOS, Krymskotatarskie Centrum Zasobów, a także Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w Autonomicznej Republice Krymu — konsekwentnie twierdzą, że jego sprawa ma charakter polityczny, a stosowane wobec niego tortury i nielegalne skazanie są rażącym naruszeniem prawa międzynarodowego.

Informacje wykorzystane z otwartych źródeł: ZMINA, Krymska Solidarność, KrymSOS, Krymskotatarskie Centrum Zasobów, Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w AR Krym, Radio Swoboda, Żytomierska OWA.

Zdjęcie: Krymska Solidarność.

Data aktualizacji: 04.07.2026r.