Siyasi Tutuklular

Mustafayev Seydamet

Gözaltı: Ağustos 2023'te sabah saat 4'te FSB görevlileri, Bakhchisaray'dan altı Kırım Tatarının evine baskın düzenledi, aralarında Seydamet de vardı. Hüküm: 19 Temmuz 2026 itibarıyla, Seydamet Mustafayev'in hükmü hakkında açık kaynaklarda bilgi bulunmamaktadır. Rusya Federasyonu, Seydamet Mustafayev'i RF Ceza Kanunu'nun 205.5. maddesinin 2. fıkrası uyarınca ('terör örgütü faaliyetine katılım') suçlamaktadır. İnsan hakları örgütleri, bu kovuşturmayı siyasi motivasyonlu olarak değerlendiriyor ve Kırım'daki Kırım Tatarlarına yönelik sistematik baskılarla ilişkilendiriyor.

Mustafayev Vohid

Tutuklama: 5 Mart 2024'te Rus güvenlik güçleri, geçici olarak işgal altındaki Kırım'ın Bahçesaray ve Canköy bölgelerinde Kırım Tatarlarının evlerinde geniş çaplı aramalar gerçekleştirdi. Tutuklananlar arasında Canköy bölgesinde yaşayan, Lobonovo köyü camisinin imamı ve dini lider Vohid Mustafayev de vardı. Aynı gün hakkında tutuklama kararı verildi. Kırım Tatar Kaynak Merkezi, Mustafayev'in davasını Kırım Tatarlarına yönelik siyasi güdümlü bir kovuşturma olarak değerlendiriyor. O, 'Hizb ut-Tahrir' davasındaki sözde 'üçüncü Canköy grubu' sanıklarından biri oldu. Hüküm: 21 Mayıs 2026'da Rostov-na-Donu'daki Güney Bölge Askeri Mahkemesi, Vohid Mustafayev'i 14 yıl hapis cezasına çarptırdı. İlk 2 yılını cezaevinde, kalan süresini ise sıkı güvenlikli bir ceza kolonisi rejiminde geçirecek. Aynı ceza, davanın diğer sanığı Ali Mamutov'a da verildi.

Müedinov Yaşar

Tutuklama: 27 Mart 2019'da Simferopol'ün Kamyanka ve Stroganovka mahallelerinde Kırım Tatarlarının evlerine yapılan geniş çaplı baskınlar sırasında Rus güvenlik güçleri Yaşar Müedinov'u tutukladı. O, sözde ikinci Simferopol grubu 'Hizb ut-Tahrir davası' sanıklarından biri oldu. Tutuklandıktan sonra gözaltı merkezine konuldu. Ukraynalı insan hakları savunucuları ve devlet kurumları, Müedinov'un takibatının siyasi nedenlerle yapıldığını düşünüyor. Hüküm: 24 Kasım 2022'de Rostov-na-Donu'daki Güney Bölge Askeri Mahkemesi, Yaşar Müedinov'u 13 yıl ağırlaştırılmış rejim kolonisi cezasına çarptırdı. İlk dört yılını hapiste geçirecek, ardından cezasını kolonide tamamlayacaktı. Serbest bırakıldıktan sonra mahkeme bir yıl özgürlüğü kısıtlama cezası verdi. Müedinov, 'Hizb ut-Tahrir' örgütü faaliyetlerine katılmak ve sözde şiddet yoluyla iktidarı ele geçirme hazırlığı suçlamalarıyla suçlu bulundu. Müedinov ve diğer sanıklar suçlamaları kabul etmedi ve takibatın siyasi nedenlerle yapıldığını belirtti.

Petrovskyi Mykola

Tutuklama: 27 Mart 2022'de Rus askerleri, işgal altındaki Kherson'un merkezinde Mykola Petrovskyi'yi kaçırdı. Kaybolmadan önce bir toplantıya gitmişti ve geri dönmedi. Daha sonra Rus askerleri tarafından tutuklandığı öğrenildi. Yaklaşık altı ay boyunca FSB çalışanları tarafından bir bodrumda tutuldu. Rus askerlerinin Kherson'dan çekilmesi sırasında şehirden çıkarıldı ve işgal altındaki Kırım'a götürüldü. Eylül 2022'de ailesi, oğullarının Simferopol öncesi tutuklama merkezinde olduğunu öğrendi. Karar: 27 Eylül 2023'te işgal altındaki Kırım'ın yasa dışı 'Yüksek Mahkemesi', Mykola Petrovskyi'yi casusluk suçlamasıyla 16 yıl ağırlaştırılmış hapis cezasına çarptırdı. Dava, Rus tarafının devlet sırrı olarak adlandırdığı bilgiler nedeniyle kapalı oturumda görüldü. 13 Şubat 2024'te işgal altındaki Kırım'daki yasa dışı temyiz 'mahkemesi' kararı onayladı.

Nagayev Ruslan

Tutuklama: 10 Haziran 2019'da Rus güvenlik güçleri, Ruslan Nagayev'i geçici olarak işgal altındaki Kırım'ın Aluşta bölgesindeki Malorichenske köyündeki evinde tutukladı. Tutuklama, "Alyuşta Grubu" olarak adlandırılan "Hizb ut-Tahrir" davası kapsamında gerçekleşti. Nagayev ile birlikte o gün Lenur Khalilov, Ruslan Mesutov ve Eldar Kantemirov da tutuklandı. Ertesi gün, Simferopol'deki sözde Kiev Bölge Mahkemesi, Nagayev için tutukluluk kararı verdi. Karar: 16 Ağustos 2021'de Rostov-na-Donu'daki Güney Bölge Askeri Mahkemesi, Ruslan Nagayev'i 13 yıl sıkı yönetim kolonisi hapis cezasına çarptırdı, ilk 2 yılını hapishanede geçirecek ve serbest bırakıldıktan sonra 1 yıl özgürlüğü kısıtlanacak. Kendisi, Rusya Ceza Kanunu'nun 205.5. maddesinin 2. fıkrası uyarınca "terör örgütü olarak tanınan bir organizasyonun faaliyetlerine katılmak" ve ayrıca 30. maddenin 1. fıkrası ve 278. madde uyarınca "şiddet yoluyla iktidarı ele geçirmeye hazırlık" suçlarından suçlu bulundu.

Celalov Nariman

Gözaltı: 3-4 Eylül 2021 tarihlerinde beş Kırım Tatarı tutuklandı. Başlangıçta 'sabotaj' şüphesiyle sadece Asan ve Aziz Ahtemov kardeşler suçlanırken, Nariman Celalov tanık statüsündeydi ve dava açılma kararında adı geçmiyordu. Gizli bir tanığın ifadesiyle şüpheli oldu, bu tanık tutuklama günü ortaya çıktı. 4 Eylül 2021'de Celalov, Simferopol bölgesindeki Pervomayskoye köyündeki evinde yakalandı. Tutuklandıktan sonra sıkı rejimle Simferopol ön duruşma merkezinin 'özel bloğuna' yerleştirildi: daha sık hücre aramaları, ayrı yürüyüşler ve sağlık birimi ziyaretleri, sürekli video kontrolü. Hüküm: Suçlamalar sürekli artırıldı: Eylül sonu ve Kasım 2021'de FSB, Celalov'un suçlamasını 'yardım ve yataklık'tan 'örgütlü bir grubun parçası olarak sabotaj'a değiştirdi, yasadışı patlayıcı cihazların edinilmesi, depolanması ve taşınması ile patlayıcıların sınırdan yasadışı geçirilmesini ekledi. 21 Eylül 2022'de Rusya kontrolündeki Kırım Yüksek Mahkemesi Nariman Celalov'u 17 yıl hapis, 700 bin ruble para cezası ve ana ceza süresinin ardından 1,5 yıl özgürlüğün kısıtlanması cezasına çarptırdı. Temmuz 2023'te Soçi'deki Üçüncü Temyiz Mahkemesi kararı onayladı ve ilk üç yılın özel rejim hapishanesinde geçirilmesi gerektiğini belirtti. Hüküm açıklanırken üzerinde 'İki bayrak — bir ülke' yazılı bir tişört vardı.

Nebiyev Eskender

Gözaltı: 21 Nisan 2015'te işgal altındaki Kırım'da Kırım Tatar televizyon kanalı ATR'nin operatörü Eskender Nebiyev gözaltına alındı. Nedeni, 26 Şubat 2014'te Kırım Yüksek Konseyi binası önündeki mitinge katılmasıydı. Bu olay, Kırım'ın Rusya tarafından işgalinden önce gerçekleşmişti. Soruşturma, onun 'kitlesel ayaklanmalara' katıldığını iddia etti. Kırım Tatar Milli Meclisi Merkez Seçim Komisyonu Başkanı Zair Smedlyaev, Nebiyev'in, Meclis Başkan Yardımcısı Ahtem Çiygöz aleyhine yalan ifade vermeyi reddettiği için tutuklandığını düşündü. Çiygöz, 26 Şubat olaylarını organize etmekle suçlanarak 8 aydan fazla bir süredir gözaltında bulunuyordu. Karar: 12 Ekim 2015'te Rusya kontrolündeki mahkeme, Eskender Nebiyev'i Rus Ceza Kanunu'nun 212. maddesinin 2. fıkrası ('Kitlesel ayaklanmalara katılım') uyarınca 2 yıl 6 ay şartlı hapis cezasına çarptırdı. Mahkeme, suçunu tamamen kabul ettiğini ve soruşturmayla işbirliği yaptığını dikkate aldı. Dava, şartlı cezanın tamamlanmasının ardından kapatıldı.

Nimetulaev Remzi

Gözaltı: 24 Ağustos 2023'te FSB görevlileri Bahçesaray bölgesinde Kırım Tatarlarının evlerinde geniş çaplı aramalar gerçekleştirdi. Arama sonrasında Remzi Nimetulaev diğer aktivistlerle birlikte gözaltına alındı. Hüküm: 21 Temmuz 2026 itibarıyla hüküm hakkında bilgi yok. Rusya Federasyonu, Remzi Nimetulaev'i RF Ceza Kanunu'nun 205.5. maddesinin 1. fıkrası («terör örgütü faaliyetlerini organize etme») ile suçluyor ve davayı İslami siyasi örgüt «Hizb ut-Tahrir» ile ilişkilendiriyor. Ukraynalı ve uluslararası insan hakları örgütleri davanın siyasi motivasyonlu olduğunu ve Kırım Tatarlarına karşı sistematik baskı kampanyasının bir parçası olduğunu vurguluyor.

Nimetulaeva Esma

Gözaltı: 15 Ekim 2025'te FSB görevlileri Nimetulaeva ailesinin evinde arama yaptı ve Esma'yı gözaltına aldı. Karar: 21 Temmuz 2026 itibarıyla karar hakkında bilgi yok. Rusya Federasyonu, Esma Nimetulaeva'yı Rus Ceza Kanunu'nun 205.5. maddesinin 1. fıkrası uyarınca ('terör örgütü faaliyetlerini organize etme') suçlamaktadır ve davayı İslami siyasi parti Hizb-ut Tahrir'e katılım iddiasıyla ilişkilendirmektedir. Ukraynalı insan hakları örgütleri davayı siyasi olarak motive edilmiş kabul ediyor ve Kırım Tatarları ile siyasi mahkum ailelerine yönelik baskıların devamı olarak görüyor.

Begey Olga

Gözaltı: 22 Mart 2025, Olga'ya 'vatana ihanet' suçlaması yöneltildi. Hüküm: 17 Temmuz 2026 itibarıyla hüküm verilmedi. Olga Begey gözaltında tutulmaktadır. Rusya tarafı onu Rusya Ceza Kanunu'nun 275. maddesi ('vatana ihanet') ile suçluyor. İnsan hakları savunucuları, davanın Ukrayna vatandaşı aleyhine siyasi güdümlü bir kovuşturma niteliği taşıdığını belirtiyor.

Onuk Mykola

Tutuklama: 1 Ağustos 2023'te Simferopol'de, Mykola Onuk'un annesiyle birlikte yaşadığı daireye Rus güvenlik güçleri inceleme yapmak için geldi. Ceza davası materyallerine göre, FSB çalışanları, Simferopol'de iki başlı kartalın mavi-sarı bir kılıçla delinmiş ve "Kırım — Ukrayna'dır" yazılı afişlerin dağıtılmasına Onuk'un olası katılımı hakkında bilgi aldı. Rus soruşturmasına göre, inceleme sırasında Onuk'un dairesinde TNT kalıbı bulundu. Aynı gün, Mykola Onuk, yetkililerin yasal taleplerine itaatsizlik suçlamasıyla idari olarak gözaltına alındı. 2 Ağustos 2023'te işgal mahkemesi ona 13 gün idari tutuklama cezası verdi. Bu sürenin ardından Onuk serbest bırakılmadı: özel kabul merkezinden çıkar çıkmaz tekrar gözaltına alındı ve yasaklı sembolleri kamuya açık şekilde sergileme ve Rusya Federasyonu Silahlı Kuvvetlerini "itibarsızlaştırma" suçlamalarıyla idari protokoller düzenlendi. 25 Ağustos 2023'te Mykola Onuk'a karşı, yasadışı patlayıcı cihaz bulundurma suçlamasıyla RF Ceza Kanunu'nun 222.1. maddesinin 1. fıkrası uyarınca ceza davası açıldı ve tutuklandı. 30 Ağustos 2023'te vandalizm suçlamasıyla bir başka ceza davası açıldı ve ardından Rusya Federasyonu'nun devlet armasına "hakaret" suçlaması eklendi. Ceza davaları birleştirildi. Karar: 16 Mayıs 2024'te Simferopol'deki yasadışı "Demiryolu Bölge Mahkemesi" Mykola Onuk'u genel rejim kolonide 5 yıl hapis cezasına ve 50 bin Rus rublesi para cezasına çarptırdı.

Osadchiy Oleksandr

Tutuklama: Ağustos 2023'te Rus güvenlik güçleri Oleksandr Osadchiy'i tutukladı. Ailesi neredeyse bir yıl boyunca onun nerede olduğunu bilmiyordu. Hüküm: 21 Temmuz 2026 itibarıyla, açık ve doğrulanmış kaynaklarda nihai bir hüküm bulunmamaktadır. Ailesi ve insan hakları savunucularına göre, Rus işgal makamları Oleksandr Osadchiy'e Rusya Federasyonu Ceza Kanunu'nun üç maddesi, arasında "vatana ihanet" ve "casusluk" suçlamaları yöneltmiştir. Suçlamaların toplamı nedeniyle 20 yıla kadar hapis cezası ile karşı karşıya kalabilir. İnsan hakları örgütleri, bu kovuşturmanın siyasi nedenlerle yapıldığını ve Oleksandr'ın açıkça Ukrayna yanlısı duruşuyla bağlantılı olduğunu düşünmektedir.