Zatrzymanie: 6 maja 2023 roku została uprowadzona wraz z mężem Ołeksandrem.

Wyrok: Na dzień 19 lipca 2026 roku wyrok nie został wydany. Iryna Lewczenko pozostaje w areszcie. Po długotrwałym przetrzymywaniu bez oficjalnego oskarżenia, władze okupacyjne przekazały jej sprawę do tzw. Zaporożskiego Sądu Obwodowego na podstawie art. 276 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („szpiegostwo”). Obrońcy praw człowieka uważają, że prześladowanie jest motywowane politycznie i nielegalne.

Iryna Jurijiwna Lewczenko urodziła się 16 września 1961 roku. Jest obywatelką Ukrainy, mieszka w Melitopolu, obwód zaporoski. Przez ponad czterdzieści lat pracowała jako dziennikarka. Była członkinią Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy, pracowała w gazetach „Motorobudiwnyk”, „Nowyj Deń”, a także jako korespondentka regionalnych i ogólnoukraińskich wydawnictw. Za działalność zawodową w sytuacjach kryzysowych została odznaczona medalem Państwowej Służby Ukrainy ds. Sytuacji Nadzwyczajnych. Do momentu zatrzymania była już na emeryturze.

Po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji Rosji Iryna pozostała w rodzinnym Melitopolu. Pomimo okupacji miasta, kontynuowała dokumentowanie życia mieszkańców i utrzymywała kontakt z kolegami. Według rodziny, jej wieloletnia działalność dziennikarska i niechęć do milczenia o wydarzeniach pod okupacją mogły być przyczyną prześladowań ze strony rosyjskich służb.

6 maja 2023 roku rosyjscy żołnierze zatrzymali Irynę Lewczenko wraz z jej mężem Ołeksandrem Lewczenko na ulicy w Melitopolu. Przez prawie dwa tygodnie rodzina nie wiedziała, gdzie się znajdują. Później okazało się, że małżeństwo było przetrzymywane w piwnicy jednego z lokalnych więzień, gdzie panowały nieludzkie warunki: minimalna ilość jedzenia, betonowa podłoga, zimne pomieszczenie i całkowita izolacja od świata zewnętrznego.

Później Irynę i Ołeksandra rozdzielono. Mąż został zwolniony w sierpniu 2024 roku po ponad roku nielegalnego przetrzymywania, podczas gdy Iryna pozostała w niewoli. Początkowo była przetrzymywana w Melitopolu, następnie przeniesiono ją do aresztu śledczego nr 1 w obwodzie donieckim, później do Mariupola, a następnie do aresztu śledczego w Symferopolu na okupowanym Krymie. Kontakt z nią utrzymywany jest jedynie przez wolontariuszy, którzy przekazują krótkie rękopisy. W 2026 roku została ponownie przeniesiona — tym razem do Krasnodaru. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że takie wielokrotne przenosiny znacznie utrudniają kontakt z rodziną i dostęp do pomocy prawnej.

Prawie trzy lata Iryna była przetrzymywana bez oficjalnie postawionych zarzutów. Dopiero na początku 2026 roku stało się wiadomo, że władze okupacyjne oskarżają ją o „szpiegostwo” na podstawie artykułu 276 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej. Materiały sprawy pozostają zamknięte, a niezależny dostęp do procesu sądowego jest niemożliwy. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że brak przejrzystego śledztwa i długotrwałe przetrzymywanie bez wyroku są sprzeczne z międzynarodowymi standardami ochrony praw człowieka.

Na dzień 19 lipca 2026 roku Iryna Lewczenko nadal przebywa w rosyjskim więzieniu. Proces sądowy trwa, brak informacji o wydaniu wyroku w źródłach publicznych.

Wykorzystane informacje z otwartych źródeł: Stowarzyszenie Rodzin Więźniów Politycznych Kremla, Instytut Masowej Informacji, ZMINA, Ukraińska Prawda, Projekt Praw Człowieka „Wsparcie Więźniów Politycznych. Memoriał”.

Zdjęcie: ZMINA.

Data aktualizacji: 19.07.2026r.