Aresztowanie: Rosyjskie służby bezpieczeństwa nielegalnie zatrzymały ukraińskiego biologa morskiego Leonida Pszenicznowa w połowie września 2025 roku podczas jego pobytu w Kerczu z rodziną.

Wyrok: Na dzień 21 lipca 2026 roku brak informacji o wyroku w źródłach publicznych. Federacja Rosyjska oskarża Leonida Pszenicznowa na podstawie art. 275 Kodeksu Karnego FR („zdrada państwowa”). Obrońcy praw człowieka i ukraińskie organy państwowe uważają, że postępowanie karne jest motywowane politycznie i wiążą je z wieloletnią działalnością naukowca jako oficjalnego przedstawiciela Ukrainy w międzynarodowych strukturach antarktycznych.

Leonid Konstantynowicz Pszenicznow urodził się 17 maja 1955 roku. Jest ukraińskim biologiem morskim, specjalistą ds. zasobów biologicznych Oceanu Południowego i jednym z najbardziej uznanych ukraińskich badaczy Antarktyki. Ponad czterdzieści lat swojego życia poświęcił badaniu ekosystemów morskich Antarktyki, ocenie zasobów kryla antarktycznego, ochronie ptaków morskich i ssaków oraz zagadnieniom zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych Oceanu Południowego.

Przez wiele lat Leonid Pszenicznow pracował w Południowym Instytucie Badawczym Gospodarki Rybackiej i Oceanografii w Kerczu. Po rozpoczęciu okupacji Krymu w 2014 roku przeszedł do Instytutu Gospodarki Rybackiej i Ekologii Morza w Berdiańsku, a następnie do Instytutu Gospodarki Rybackiej, Ekologii Morza i Oceanografii w Kijowie. Pomimo tego, z powodów rodzinnych kontynuował mieszkanie w Kerczu, zachowując ukraińskie obywatelstwo. Po okupacji władze rosyjskie przymusowo wydały mu rosyjski paszport, co później wykorzystano jako formalną podstawę do oskarżenia o „zdradę państwową”.

Od 1996 roku Leonid Pszenicznow reprezentował Ukrainę w Komisji do spraw Ochrony Żywych Zasobów Morskich Antarktyki (CCAMLR). Był jednym z czołowych ukraińskich ekspertów uczestniczących w międzynarodowych negocjacjach dotyczących kwot połowowych kryla antarktycznego, ochrony ekosystemów morskich oraz tworzenia morskich obszarów ochrony przyrody w pobliżu Półwyspu Antarktycznego. Jego naukowe stanowisko wielokrotnie było sprzeczne z propozycjami Federacji Rosyjskiej dotyczącymi intensywnego połowu zasobów biologicznych Oceanu Południowego.

W połowie września 2025 roku rosyjskie służby bezpieczeństwa zatrzymały Leonida Pszenicznowa w okupowanym Kerczu. Po pewnym czasie stało się wiadomo, że zarzuca mu się „zdradę państwową”. Według informacji Narodowego Centrum Naukowego Antarktyki, faktyczną przyczyną prześladowania była jego wieloletnia międzynarodowa działalność jako przedstawiciela Ukrainy oraz zasadnicza postawa w kwestii ochrony ekosystemów morskich Antarktyki. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że sprawa ma wszystkie cechy politycznie motywowanego prześladowania.

Aresztowanie miało miejsce tuż przed kolejną międzynarodową konferencją CCAMLR w Hobart (Australia), gdzie ukraińska delegacja miała przedstawić swoje stanowisko w sprawie ochrony zasobów morskich Antarktyki. Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w Autonomicznej Republice Krymu oświadczyło, że areszt naukowca jest próbą Rosji uniemożliwienia udziału Ukrainy w międzynarodowej współpracy na rzecz ochrony przyrody oraz wywierania presji na ukraińską naukę. Ukraińska delegacja i międzynarodowi partnerzy potępili działania władz okupacyjnych i wezwali do natychmiastowego uwolnienia naukowca.

Narodowe Centrum Naukowe Antarktyki nazwało Leonida Pszenicznowa pierwszym w historii więźniem politycznym Antarktyki, podkreślając, że jego prześladowanie jest bezpośrednio związane z działalnością zawodową i obroną ukraińskich interesów w międzynarodowych organizacjach naukowych. Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w AR Krym, ukraińscy dyplomaci i organizacje praw człowieka domagają się jego natychmiastowego uwolnienia i zaprzestania politycznego prześladowania ukraińskich naukowców.

Na dzień 21 lipca 2026 roku Leonid Pszenicznow nadal przebywa nielegalnie w areszcie. Jego sprawa pozostaje jednym z najbardziej rezonujących przykładów prześladowania ukraińskich naukowców przez Federację Rosyjską i wykorzystywania prawa karnego do wywierania presji politycznej.

Informacje wykorzystane z otwartych źródeł: Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w Autonomicznej Republice Krymu, Narodowe Centrum Naukowe Antarktyki, Krym.Realii, Ukraińska Prawda, Charkowska Grupa Obrony Praw Człowieka, Projekt „Wsparcie więźniów politycznych. Memoriał”.

Zdjęcie: Krym.Realii.

Data aktualizacji: 21.07.2026 r.