Zatrzymanie: W październiku 2019 roku Mark Dawidow został zatrzymany przez funkcjonariuszy FSB w Kraju Krasnodarskim. Rosyjskie śledztwo twierdziło, że utrzymywał kontakty z obywatelem Tadżykistanu, uznawanym za członka syryjskiej grupy „Hayat Tahrir al-Sham”, i oskarżyło go o finansowanie działalności terrorystycznej, współudział, przygotowanie do udziału w organizacji terrorystycznej oraz przygotowanie do udziału w nielegalnej formacji zbrojnej. Obrońcy praw człowieka zwracają uwagę, że organizacja „Hayat Tahrir al-Sham” została oficjalnie uznana za terrorystyczną przez Sąd Najwyższy Rosji dopiero w czerwcu 2020 roku, czyli po zatrzymaniu Dawidowa. To stało się jednym z kluczowych argumentów na rzecz politycznej motywacji sprawy.

Wyrok: 7 kwietnia 2021 roku został skazany na podstawie art. 33 ust. 5, art. 205.1 ust. 1.1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („Pomoc w finansowaniu terroryzmu”), art. 205.1 ust. 1.1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („Finansowanie terroryzmu”) oraz art. 30 ust. 1, 3, art. 205.5 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („Przygotowanie do zamachu na udział w działalności organizacji terrorystycznej”) na 18 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze, z odbyciem pierwszych 2 lat w więzieniu. 6 października 2021 roku w sądzie apelacyjnym zarzuty z art. 30 ust. 1, 3, art. 205.5 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej zostały przekwalifikowane na art. 30 ust. 1, art. 208 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („Przygotowanie do udziału w zbrojnej formacji w obcym państwie, nieprzewidzianej przez prawo tego państwa, w celu sprzecznym z interesami Federacji Rosyjskiej”). 21 września 2022 roku w sądzie kasacyjnym zarzuty z art. 205.1 ust. 1.1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej zostały przekwalifikowane na art. 30 ust. 1, art. 205.1 ust. 1.1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej i wyznaczono ostateczną karę 17 lat pozbawienia wolności z odbyciem pierwszych 2 lat w więzieniu, a reszty w kolonii o zaostrzonym rygorze.

Mark Anatolijowycz Dawidow urodził się 23 listopada 1972 roku — obywatel Ukrainy, mieszkaniec Ałuszty (tymczasowo okupowany Krym). W 2009 roku przeszedł na islam i zaczął aktywnie studiować religię. Przed aresztowaniem mieszkał w Ałuszcie z rodziną.

Sam Dawidow nie przyznał się do winy i twierdził, że był poddawany presji psychicznej i fizycznej podczas śledztwa.

Podczas procesu obrona podkreślała, że znaczna część oskarżenia opierała się na przypuszczeniach, a niektóre epizody dotyczyły organizacji, która w momencie przypisywanych czynów nie była oficjalnie zakazana w Rosji. Niezależni obrońcy praw człowieka wskazywali również na liczne naruszenia prawa do sprawiedliwego procesu i niewłaściwą ocenę dowodów.

Podczas rozprawy Mark Dawidow informował o stosowaniu wobec niego przemocy fizycznej i psychicznej po zatrzymaniu. Według niego, żądano od niego zeznań potrzebnych śledztwu. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że zarzuty dotyczące możliwego złego traktowania nie zostały skutecznie zbadane, a sąd odmówił odpowiedniego sprawdzenia tych okoliczności. Ponadto znaczna część materiału dowodowego opierała się na materiałach operacyjno-rozpoznawczych i ekspertyzach, które obrona uznała za nieprzekonujące.

Na dzień 9 lipca 2026 roku Mark Dawidow nadal odbywa nielegalnie nałożoną karę w zakładzie Federalnej Służby Wykonania Kar Federacji Rosyjskiej.

Wykorzystane informacje z otwartych źródeł: ZMINA, Inicjatywa Medialna na rzecz Praw Człowieka (MIPL), Centrum Wolności Obywatelskich.

Zdjęcie: ZMINA.

Data aktualizacji: 09.07.2026r.