Zatrzymanie: Mykoła został zatrzymany przez funkcjonariuszy FSB w grudniu 2024 roku. Według rosyjskiego śledztwa, miał on fotografować lokalizacje rosyjskich systemów obrony przeciwlotniczej i przekazywać te informacje ukraińskim służbom specjalnym. Oprócz oskarżenia o zdradę stanu (art. 275 KK FR), zarzucono mu również nielegalne nabycie, wytwarzanie, przechowywanie i przewożenie materiałów wybuchowych i urządzeń wybuchowych (art. 222.1 i art. 223.1 KK FR). Ukraińscy obrońcy praw człowieka podkreślają, że niezależna weryfikacja okoliczności sprawy jest niemożliwa, ponieważ proces odbywał się za zamkniętymi drzwiami, a materiały śledztwa pozostają niedostępne dla opinii publicznej.

Wyrok: We wrześniu 2025 roku kontrolowany przez Rosję „Sąd Najwyższy Republiki Krymu” uznał Mykołę Davydenkę za winnego i skazał go na 17 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze. Sąd nałożył również na niego wysoką grzywnę oraz dalsze ograniczenie wolności po zwolnieniu. Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w Autonomicznej Republice Krymu uznało ten wyrok za nielegalny i podkreśliło, że sprawa jest kolejnym przykładem wykorzystania rosyjskiego prawa karnego do prześladowania obywateli Ukrainy na tymczasowo okupowanym terytorium.

Mykoła Davydenko to obywatel Ukrainy, 59-letni mieszkaniec Teodozji (tymczasowo okupowany Krym). O jego biografii wiadomo niewiele z otwartych źródeł. Mieszkał w Teodozji, przed zatrzymaniem nie był osobą publiczną i nie był wspominany w kontekście działalności politycznej. Dlatego obrońcy praw człowieka postrzegają jego sprawę jako kolejny przykład prześladowania ludności cywilnej na okupowanym półwyspie. Po aresztowaniu był przetrzymywany w izolacji, a informacje o warunkach jego zatrzymania były ograniczone.

Podczas rozpatrywania sprawy strona rosyjska twierdziła, że Mykoła Davydenko rzekomo zbierał informacje o obiektach wojskowych i przechowywał materiały wybuchowe. Tymczasem ukraińscy obrońcy praw człowieka wskazują, że z powodu zamkniętego charakteru procesu sądowego niemożliwe jest zweryfikowanie wiarygodności tych oskarżeń ani ocena dowodów, na których oparto wyrok.

Po wydaniu wyroku ukraińskie organizacje praw człowieka zwróciły uwagę, że sprawa Mykoły Davydenki była rozpatrywana w pełnej tajemnicy. Informacje o dowodach, zeznaniach świadków i przebiegu rozpraw sądowych praktycznie nie były ujawniane. Dlatego niezależna weryfikacja zasadności postawionych zarzutów jest niemożliwa. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że taka praktyka stała się typowa dla spraw karnych o tzw. „zdradę stanu”, które Rosja rozpatruje wobec obywateli Ukrainy na tymczasowo okupowanych terytoriach.

Na dzień 9 lipca 2026 roku Mykoła Davydenko nadal nielegalnie przebywa w miejscach pozbawienia wolności na terenie Federacji Rosyjskiej. Organizacje praw człowieka nadal dokumentują jego sprawę jako jedną z wielu związanych z prześladowaniem cywilnych obywateli Ukrainy na okupowanym Krymie.

Wykorzystane informacje z otwartych źródeł: Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w Autonomicznej Republice Krymu, Centrum Praw Człowieka ZMINA, KrymSOS, Inicjatywa Medialna na rzecz Praw Człowieka (MIPL), Centrum Wolności Obywatelskich.

Data aktualizacji: 09.07.2026.