Zatrzymanie: 10 września 2022 roku funkcjonariusze FSB Rosji zatrzymali Mamuta Enwerowicza Belyalova w tymczasowo okupowanej Teodozji. Według informacji rodziny i obrońców praw człowieka, po zatrzymaniu był przetrzymywany przez kilka dni bez kontaktu ze światem zewnętrznym, poddawany brutalnym torturom prądem elektrycznym, pobiciu i presji psychicznej, zmuszany do przyznania się do rzekomego przygotowania dywersji i zabójstwa jednego z przedstawicieli administracji okupacyjnej. Później wszczęto przeciwko niemu postępowanie karne na podstawie szeregu artykułów rosyjskiego kodeksu karnego. Ukraińskie organizacje praw człowieka oświadczyły, że sprawa jest sfabrykowana, a uzyskane pod torturami „zeznania” nie mogą być uznane za dowody.

Wyrok: 12 września 2022 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Mamuta Belyalova na 12 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze. Obrońcy praw człowieka podkreślili, że wyrok opierał się na zeznaniach uzyskanych pod torturami oraz na materiałach śledztwa, których wiarygodność budzi poważne wątpliwości. W latach 2025–2026 ujawniono, że FSB wszczęła przeciwko niemu kolejne postępowanie karne — tym razem pod zarzutem „zdrady państwowej”.

Mamyt Enwerowicz Belyalov urodził się w 1998 roku na Krymie. W momencie rozpoczęcia rosyjskiej okupacji półwyspu w 2014 roku Mamyt był uczniem dziewiątej klasy. Po szkole wstąpił na Chersoński Państwowy Uniwersytet Rolniczy i po ukończeniu studiów pozostał w Chersoniu, pracując w zawodzie.

„Pod koniec września 2021 roku z powodów rodzinnych musiałem wrócić na Krym. Planowałem po kilku miesiącach wrócić do Chersonia. Jednak pod koniec października zmarł mój dziadek i zostałem w domu. Zacząłem pracować na budowie”, – cytuje Belyalova autor artykułu.

10 września 2022 roku został zatrzymany w Teodozji po rozmowie z Igorem Tiszczenką, który rzekomo miał być bezpośrednim wykonawcą zabójstwa „ministra”.

Jego siostra Fadme Belyalova wielokrotnie mówiła, że Mamyt był zwykłym młodym człowiekiem, który nie zajmował się polityką i nie miał związku z żadnymi nielegalnymi formacjami. Dlatego rodzina jest przekonana, że sprawa karna została całkowicie sfabrykowana przez rosyjskie służby specjalne.

Po zatrzymaniu Mamyt był przetrzymywany w całkowitej izolacji przez kilka dni. Według samego więźnia politycznego, co później zostało zapisane przez Narimana Dżelala w areszcie śledczym, funkcjonariusze FSB stosowali wobec niego prąd elektryczny, bili, grozili przemocą seksualną i wywierali presję przez rodzinę, aby uzyskać potrzebne śledztwu zeznania. Te oświadczenia stały się jednym z najdokładniej udokumentowanych świadectw stosowania tortur wobec krymskich więźniów politycznych po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę.

Podczas procesu obrona Mamuta Belyalova podkreślała, że wszystkie zeznania, na których opierało się oskarżenie, zostały uzyskane nielegalnie. Sam Belyalov oświadczył w sądzie, że po zatrzymaniu był torturowany prądem elektrycznym, brutalnie bity, nie pozwalano mu spać i grożono przemocą wobec niego i jego bliskich. Pomimo tych oświadczeń, sąd odmówił przeprowadzenia skutecznego śledztwa w sprawie tortur i wykorzystał materiały śledztwa jako dowody winy.

12 września 2022 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Mamuta Belyalova na 12 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze. Ukraińskie organizacje praw człowieka podkreśliły, że sprawa ma charakter polityczny, a wyrok nie odpowiada zasadom sprawiedliwego procesu. W 2025 roku ujawniono, że rosyjskie organy ścigania wszczęły przeciwko niemu kolejne postępowanie karne — tym razem pod zarzutem „zdrady państwowej”. Według obrońców praw człowieka, podczas nowego śledztwa ponownie stosowano wobec niego fizyczną i psychiczną presję.

Po etapowaniu do Rosji Mamyt jest przetrzymywany daleko od Krymu. Rodzina utrzymuje z nim kontakt głównie poprzez korespondencję. Jego siostra Fadme Belyalova aktywnie uczestniczy w kampaniach na rzecz wsparcia brata, informuje o jego stanie i stara się o jego włączenie do list na ewentualną wymianę. Obrońcy praw człowieka wielokrotnie podkreślali, że Belyalov potrzebuje niezależnego badania medycznego z powodu skutków tortur.

Historia Mamuta Belyalova różni się od większości krymskich spraw „Hizb ut-Tahrir”. Jest prześladowany pod zarzutami rzekomego przygotowania dywersji i zdrady państwowej. Obrońcy praw człowieka uważają, że po rozpoczęciu pełnoskalowej wojny Rosja coraz częściej wykorzystuje właśnie takie zarzuty do ścigania karnego mieszkańców okupowanego Krymu, zwłaszcza Tatarów krymskich, których podejrzewa się o pro-ukraińskie stanowisko.

Na dzień 5 lipca 2026 roku Mamyt Belyalov nadal jest nielegalnie przetrzymywany w rosyjskim więzieniu. Ukraińskie organizacje praw człowieka domagają się jego uwolnienia, przeprowadzenia niezależnego śledztwa w sprawie tortur i pociągnięcia winnych do odpowiedzialności.

Wykorzystano informacje z otwartych źródeł: ZMINA, KrymSOS, Krymskotatarski Ośrodek Zasobów, Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w AR Krym, Krymska Solidarność, Radio Swoboda, Ukrinform.

Zdjęcie: ZMINA.

Data aktualizacji: 06.07.2026r.