Zatrzymanie: 17 sierpnia 2021 roku rosyjskie siły przeprowadziły serię masowych przeszukań w domach Tatarów krymskich w rejonie Bachczysaraju na Krymie i w Sewastopolu. Po przeszukaniu Zaur Abdullayev został zatrzymany wraz z Rustemem Murasovem, Rustemem Tairovem, Dzhebbar Bekirovem i Raifem Fevzievem. Wszyscy zostali oskarżeni o udział w działalności organizacji „Hizb ut-Tahrir” na podstawie artykułów 205.5 i 278 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej. W Ukrainie „Hizb ut-Tahrir” nie jest zakazana, a ukraińskie i międzynarodowe organizacje praw człowieka uznały sprawę za motywowaną politycznie i związaną z prześladowaniem Tatarów krymskich.

Wyrok: 31 maja 2023 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Zaura Abdullayeva na 12 lat pozbawienia wolności. Pierwsze cztery lata ma odbyć w więzieniu, resztę kary w kolonii o zaostrzonym reżimie. Po zwolnieniu sąd nałożył również rok ograniczenia wolności. Wojskowy sąd apelacyjny pozostawił wyrok bez zmian.

Zaur Abdullayev urodził się 9 kwietnia 1973 roku. Przed aresztowaniem mieszkał w wiosce Cholmivka w rejonie Bachczysaraju z żoną Emine. Pracował jako kucharz-grillman. Był dobrze znany wśród mieszkańców jako osoba zaangażowana w życie społeczne. Regularnie pomagał organizować wydarzenia religijne i charytatywne, wspierał rodziny krymskich więźniów politycznych i wraz z innymi aktywistami uczestniczył w politycznie motywowanych rozprawach sądowych na okupowanym Krymie. To właśnie ta postawa obywatelska, zdaniem obrońców praw człowieka, przyciągnęła uwagę rosyjskich służb.

Wczesnym rankiem 17 sierpnia 2021 roku do jego domu przyszli funkcjonariusze FSB. Po przeszukaniu Zaur został zatrzymany i przewieziony na przesłuchanie. Tego samego dnia sąd zastosował wobec niego środek zapobiegawczy w postaci aresztu. Rosyjskie śledztwo stwierdziło, że mężczyzna rzekomo był członkiem organizacji „Hizb ut-Tahrir” i przygotowywał przemoczne przejęcie władzy. Tymczasem obrońcy praw człowieka podkreślali, że sprawa nie zawierała dowodów przygotowywania jakichkolwiek działań przemocowych. Oskarżenie, podobnie jak w wielu innych sprawach krymskich, opierało się na nagraniach rozmów religijnych, ekspertyzach i zeznaniach tajnych świadków.

Podczas procesu Zaur zachowywał spokój i konsekwentnie zaprzeczał swojej winie. Jego obrona wielokrotnie zwracała uwagę sądu na liczne naruszenia proceduralne i brak rzeczywistych dowodów, jednak te argumenty nie zostały uwzględnione. Ukraińskie organizacje praw człowieka twierdziły, że sprawa ma wszystkie cechy politycznego prześladowania, a rosyjskie ustawodawstwo antyterrorystyczne jest wykorzystywane jako narzędzie nacisku na społeczność tatarską.

Po wyroku Zaur został przetransportowany do więzienia nr 2 w obwodzie włodzimierskim, znanego jako „Włodzimierski central”. To właśnie tam zaczęły się poważne problemy zdrowotne. Przed aresztowaniem mężczyzna miał już cukrzycę typu 2 i nadciśnienie, jednak w warunkach więziennych jego stan znacznie się pogorszył. Według żony, przez kilka lat nie miał pełnego badania u endokrynologa, choć to właśnie ten specjalista powinien regularnie kontrolować przebieg choroby.

Z czasem Zaurowi zaczęło się pogarszać wzrok. Z powodu niedoboru witamin i braku odpowiedniej pomocy stomatologicznej stracił większość zębów. Żona opowiadała, że stomatolog w więzieniu tylko usuwa zęby, a leczenie jest praktycznie niedostępne. Niezbędne leki rodzina kupuje na własny koszt i regularnie wysyła do miejsca uwięzienia. Część leków została przepisana przez lekarzy jeszcze przed aresztowaniem, ponieważ pełna pomoc medyczna w rosyjskim systemie penitencjarnym nie jest dostępna.

Kolejnym problemem stało się prawie całkowite zaprzestanie korespondencji. Według Emine Abdullayevej, mężowi regularnie piszą ludzie z Krymu i innych krajów, jednak znaczna część listów do niego po prostu nie dociera. Widzenia są dozwolone tylko raz w roku, więc utrzymanie kontaktu z rodziną jest niezwykle trudne. Podróż do obwodu włodzimierskiego zajmuje prawie dobę, co stwarza dla rodziny dodatkowe trudności finansowe i fizyczne.

Obrońcy praw człowieka z „Krymskiej solidarności”, ZMINA, KrymSOS i innych organizacji stale podkreślają, że stan zdrowia Zaura wymaga regularnej opieki medycznej. Wielokrotnie wzywali rosyjskie władze do zapewnienia mu odpowiedniego leczenia i przestrzegania podstawowych praw więźniów. Według żony, największym wsparciem dla męża jest świadomość, że o nim pamiętają. Dlatego listy i międzynarodowa solidarność pozostają dla niego niezwykle ważne.

Informacje wykorzystane z otwartych źródeł: ZMINA, Krymska solidarność, KrymSOS, Krymskotatarski Ośrodek Zasobów, Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w Autonomicznej Republice Krymu, Ukrinform

Zdjęcie: Krymska solidarność.

Data aktualizacji: 04.07.2026 r.