Zatrzymanie: 12 października 2016 roku funkcjonariusze FSB Rosji przeprowadzili masowe przeszukania w domach krymskich Tatarów w Symferopolu. Po przeszukaniu Uzeira Abdullayeva zatrzymano wraz z bratem Teymurem Abdullayevem, Rustemem Ismailovem, Emilem Dzhemadenovem i Ayderem Salievem. Wszyscy zostali oskarżeni o udział w działalności organizacji „Hizb ut-Tahrir”, uznanej przez Rosję za terrorystyczną, choć w Ukrainie nie jest zakazana. Ukraińskie i międzynarodowe organizacje praw człowieka od początku twierdziły, że sprawa ma charakter polityczny i jest częścią systemowego prześladowania krymskich Tatarów w okupowanym Krymie.

Wyrok: 18 czerwca 2019 roku Północnokaukaski Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Uzeira Abdullayeva na 13 lat pozbawienia wolności. W grudniu 2019 roku Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej skrócił karę o sześć miesięcy. Ostateczny wyrok wyniósł 12 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze.

Uzeir Abdullayev urodził się 30 kwietnia 1974 roku w Baku. Jego dzieciństwo upłynęło w rodzinie łączącej tradycje krymskotatarskie i azerskie. Wychowywała go matka, która wiele zrobiła, aby syn otrzymał dobre wykształcenie i znalazł swoje powołanie. Od najmłodszych lat Uzeir interesował się muzyką, uczęszczał do szkoły artystycznej, ale później jego główną pasją stał się sport. Zajmował się zawodowo karate, judo i taekwondo, zdobył tytuł mistrza sportu i został mistrzem Europy w taekwondo.

W połowie lat 90. przeprowadził się na Krym, osiedlił się w Stroganowce koło Symferopola i zdobył wykształcenie prawnicze. Jednak nie pracował w zawodzie. Zamiast tego poświęcił się pracy trenerskiej. Przez ponad dwadzieścia lat uczył dzieci i młodzież taekwondo, wychował dziesiątki sportowców, w tym mistrzów i medalistów zawodów krajowych i międzynarodowych. Kiedyś trenował także pracowników ukraińskich jednostek siłowych. Później żona wspominała, że wśród rosyjskich konwojentów, którzy go eskortowali po aresztowaniu, byli jego byli uczniowie.

Razem z żoną Ferą Uzeir wychowywał czworo dzieci. Cieszył się szacunkiem wśród sąsiadów, zawsze pomagał potrzebującym, aktywnie uczestniczył w życiu społeczności krymskotatarskiej. Po rozpoczęciu okupacji Krymu wspierał rodziny więźniów politycznych, przyjeżdżał na przeszukania, uczestniczył w rozprawach sądowych i nie pozostawał obojętny na prześladowania swoich rodaków. Według obrońców praw człowieka to właśnie jego postawa obywatelska była jedną z przyczyn jego prześladowania.

12 października 2016 roku do domu Abdullayevów przyszli funkcjonariusze FSB. Po przeszukaniu Uzeira zatrzymano i umieszczono w areszcie śledczym. Rosyjskie śledztwo twierdziło, że był członkiem komórki „Hizb ut-Tahrir”. Tymczasem obrona i organizacje praw człowieka podkreślały, że w materiałach sprawy nie ma dowodów na przygotowanie lub popełnienie aktów przemocy. Oskarżenie, podobnie jak w wielu innych „sprawach Hizb ut-Tahrir”, opierało się na nagraniach rozmów religijnych, ekspertyzach i zeznaniach anonimowych świadków.

Już kilka miesięcy po aresztowaniu stan zdrowia Uzeira zaczął się gwałtownie pogarszać. Wystąpiło zapalenie żył, noga mocno spuchła, pojawiła się wysoka gorączka. Lekarze podejrzewali sepsę i ryzyko oderwania się skrzepu. Rodzina i adwokaci wielokrotnie domagali się natychmiastowej hospitalizacji, jednak odpowiednią pomoc medyczną otrzymał z dużym opóźnieniem. Ta historia stała się jedną z najbardziej nagłośnionych wśród krymskich więźniów politycznych i przyciągnęła uwagę ukraińskich obrońców praw człowieka oraz społeczności międzynarodowej.

Po uprawomocnieniu się wyroku Uzeira przewieziono do kolonii karnej nr 16 w mieście Saławat (Baszkortostan). Tam zaczęły się nowe trudności. Pomimo poważnych problemów zdrowotnych, administracja kolonii regularnie umieszczała go w izolatce. Żona opowiadała, że prawie każde drobne naruszenie było pretekstem do nowej kary dyscyplinarnej.

W marcu 2020 roku okazało się, że bracia Abdullayevowie zostali nielegalnie przeniesieni do kolonii karnej nr 2 w mieście Saławat, Baszkortostan, ponad 1500 km od Krymu.

Po przybyciu obu natychmiast umieszczono w izolatce. W maju 2021 roku administracja kolonii przedłużyła ich pobyt w izolatce do 6 czerwca z powodu odmowy współpracy z rosyjskimi służbami specjalnymi.

W lutym-marcu 2021 roku u Teymura wystąpił kryzys nadciśnieniowy, przez co musiał przez pewien czas pozostawać w łóżku nawet w izolatce. Latem, po kolejnym zakończeniu pobytu w izolatce, tymczasowo przeniesiono go do oddziału o surowych warunkach. Jednak wkrótce ponownie zaczęto go regularnie umieszczać w izolatce.

Choroby Uzeira również się nasiliły, po wykonaniu EKG w więzieniu lekarz kolonii postawił diagnozę – nabyta wada serca. Dodatkowo dokuczał mu alergiczny nieżyt nosa.

“Mój mąż ma ciągły obrzęk stopy, nie może długo stać – ból się nasila”, — mówiła w 2023 roku żona Uzeira.

Ze względu na bardzo ciężkie warunki, zdrowie więźniów politycznych nadal się pogarsza, jednak okupacyjna administracja odmawia udzielenia mu pomocy medycznej.

“Nie może skupić się na przedmiotach. Wszystko jest rozmyte i zniekształcone. Nosi okulary, ale zarówno w nich, jak i bez nich odczuwa silny ból oczu”, – opowiadała matka więźniów politycznych Dilara Abdullayeva o stanie Teymura.

Wykorzystane informacje z otwartych źródeł: ZMINA, KrymSOS, Krymska solidarność, Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w Autonomicznej Republice Krymu, Krymskotatarski Ośrodek Zasobów, Ukrinform.

Zdjęcie: Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w Autonomicznej Republice Krymu.

Data aktualizacji: 04.07.2026r.