Tutuklama: 12 Mayıs 2016'da FSB görevlileri İlmi Umerov'u tutukladı ve Rusya Federasyonu Ceza Kanunu'nun 280.1. maddesinin 2. fıkrası uyarınca (Rusya Federasyonu'nun toprak bütünlüğünü ihlal etmeye yönelik kamuya açık çağrılar) hakkında ceza davası açtı. Gerekçe, ATR televizyonuna verdiği röportajda Rusya'nın Kırım ve Donbas'tan çekilmesi ve işgal altındaki toprakların Ukrayna'ya iade edilmesi gerektiğini belirtmesiydi. Rus tarafı bu ifadelerin Rusya'nın toprak bütünlüğünü ihlal çağrısı içerdiğini iddia ederken, Umerov uluslararası hukuka ve Ukrayna'nın resmi tutumuna uygun bir görüş ifade ettiğini vurguladı. Ayrıca sözlerinin kasıtlı olarak yanlış çevrildiğini ve yorumlandığını belirtti.

Hüküm: 27 Eylül 2017'de Rusya kontrolündeki Simferopol Bölge Mahkemesi, İlmi Umerov'u Rusya Federasyonu Ceza Kanunu'nun 280.1. maddesinin 2. fıkrası uyarınca suçlu buldu ve 2 yıl koloni yerleşim cezası ile serbest bırakıldıktan sonra 2 yıl kamu faaliyetlerinden men cezası verdi. Son sözlerinde suçunu kabul etmediğini, Kırım'ın işgalinin yasadışı olduğunu vurguladı ve "Lahey'de görüşürüz" dedi.

İlmi Umerov, Ukraynalı Kırım Tatarı siyasi ve toplumsal bir figür, eğitimli bir doktor ve Kırım Tatar Milli Meclisi başkan yardımcısıdır. 3 Ağustos 1957'de Özbekistan'da sürgünde doğdu. 1988'de Kırım Tatarlarının Kırım'a dönüşünden sonra ulusal harekete aktif olarak katıldı. Çeşitli yıllarda Kırım Özerk Cumhuriyeti Yüksek Konseyi milletvekili, Kırım hükümeti başkan yardımcısı, Kırım Özerk Cumhuriyeti Yüksek Konseyi başkan yardımcısı ve Bahçesaray Bölge Devlet İdaresi başkanı olarak görev yaptı. 2014'te Kırım'ın işgalinden sonra Rusya'nın ilhakını tanımayı reddetti, yasadışı "referandumu" boykot etmeye çağırdı ve işgal koşullarında çalışamayacağını belirterek devlet hizmetinden ayrıldı. 2015'ten beri Kırım Tatar Milli Meclisi başkan yardımcısıdır.

Ağustos 2016'da Rusya kontrolündeki mahkeme, Umerov'u zorunlu psikiyatrik değerlendirmeye gönderdi ve iradesi dışında 21 gün boyunca tutuldu. Bu karar, Ukrayna, Avrupa Birliği, ABD, uluslararası insan hakları örgütleri ve insan hakları topluluğu tarafından geniş çapta kınandı ve cezai psikiyatri uygulamalarının yeniden canlanması olarak değerlendirildi. Parkinson hastalığı, diyabet, hipertansiyon ve geçirilmiş kalp bypass ameliyatı gibi ciddi sağlık sorunlarına rağmen cezai kovuşturma devam etti. Avukatlar, gerçek hapis cezasının hayatını tehdit edebileceğini defalarca belirtti.

Hüküm verildikten sonra Umerov'un sağlık durumu kötüleşti ve hipertansif kriz nedeniyle hastaneye kaldırıldı. Ekim 2017'de Kırım Yüksek Mahkemesi kararı değiştirmedi. 25 Ekim 2017'de Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın arabuluculuğuyla İlmi Umerov ve Ahtem Çiygöz, Kırım'dan Türkiye'ye götürüldü ve oradan Ukrayna'ya ulaştılar. Umerov, bunun bir af veya takas olmadığını, çünkü Rusya Federasyonu başkanına af talebinde bulunmadığını ve suçunu kabul etmediğini vurguladı. Rus güvenlik güçlerinin kendisini böyle bir talebi imzalamaya zorlamaya çalıştığını ancak reddettiğini belirtti.

İlmi Umerov evlidir. Eşi Meryem Umerova ile üç çocuk yetiştirmiştir. Kızı Ayşe Umerova, cezai kovuşturma sırasında ailenin başlıca sözcülerinden biri oldu, babasının sağlık durumu, zorla psikiyatri kliniğine yatırılması ve dava süreci hakkında bilgi verdi. O, davanın siyasi niteliğini defalarca vurguladı ve kovuşturmanın Kırım Tatar Milli Meclisi'nin faaliyetlerini bastırmayı amaçladığını belirtti.

İlmi Umerov'un davası, Kırım'ın işgalinden sonra Kırım Tatar milli hareketi liderlerine yönelik en dikkat çekici siyasi kovuşturma örneklerinden biri oldu.

Umerov'un kovuşturması, yalnızca Kırım'ın Rus işgalini tanımama ve Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü savunma konusundaki tutarlı kamuoyu duruşuyla ilişkilendirilmektedir.

Açık kaynaklardan alınan bilgiler: Kırım Tatar Milli Meclisi, Ukrayinska Pravda, Hromadske, ZMINA, KırımSOS.

Fotoğraf: Kırım Tatar Milli Meclisi.

Güncelleme tarihi: 09.07.2026.