Gözaltı: 24 Ağustos 2023'te Rus güvenlik güçleri, Bahçesaray'da Kırım Tatar aktivistlerinin evlerinde geniş çaplı aramalar yaptı. Arama sonrasında Amethan Umerov gözaltına alındı ve işgalci FSB yönetimine götürüldü. Aynı gün Simferopol'ün Kievskiy bölge 'mahkemesi' onu tutuklu yargılama kararı aldı. Rusya Federasyonu, Amethan Umerov'u Ceza Kanunu'nun 205.5. maddesinin 2. fıkrası ('terör örgütü faaliyetlerine katılma') ile suçlayarak, onun 'Hizb ut-Tahrir' örgütüne üye olduğunu iddia ediyor.

Hüküm: 21 Ekim 2026'da Rostov-na-Donu'daki Güney Bölge Askeri Mahkemesi, sözde 'Hizb ut-Tahrir davası'nın beşinci Bahçesaray grubunun altı Kırım Tatarı sanığı hakkında mahkumiyet kararı verdi. Erkekler, sıkı yönetim kolonilerinde 15 ila 19 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Amethan, 15 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Ukraynalı ve uluslararası insan hakları savunucuları davayı siyasi olarak motive edilmiş olarak değerlendiriyor ve Kırım Tatarlarına yönelik sistematik baskılarla ilişkilendiriyor.

Umerov Amethan, 8 Ağustos 1986'da doğdu. Bahçesaray'da yaşayan bir Kırım Tatarıdır. Tutuklanmadan önce tahsildar ve tur rehberi olarak çalışıyordu. İşgal altındaki Kırım'da siyasi baskıları ve insan hakları faaliyetlerini destekleyen 'Kırım Dayanışması' adlı sivil hareketin aktif bir üyesiydi. Evli ve beş çocuk babasıdır.

24 Ağustos 2023'te Rus güvenlik güçleri, Bahçesaray'da Kırım Tatarlarının evlerinde geniş çaplı aramalar yaptı. Amethan Umerov ile birlikte Seydamet Mustafayev, Ruslan Asanov, Abdulmecit Seytumerov, Eldar Yakubov ve Remzi Nimetulayev de gözaltına alındı. Ukrayna Cumhurbaşkanlığı'nın Kırım Temsilciliği, bu aramaları ve gözaltıları Kırım Tatarlarına yönelik siyasi baskıların bir başka örneği olarak nitelendirdi.

Eşi Feride Halilova'ya göre, FSB görevlileri sabah saat dört civarında kapının kilidini kırarak eve girdi. Arama birkaç saat sürdü. Bu süre zarfında telefonlar, bilgisayar ekipmanları ve dini literatür el konuldu. İnsan hakları savunucuları, Kırım Tatarlarına yönelik benzer aramalarda düzenli olarak yer alan 'profesyonel tanıkların' kullanılmasına dikkat çekti.

Amethan Umerov tutuklandıktan sonra Simferopol'deki ön duruşma merkezine yerleştirildi. Ekim 2023'te eşi, cezaevi yönetiminin uzun süre mektupları ve gönderileri kocasına iletmediğini bildirdi. Ancak savcılığa yapılan çok sayıda başvurudan sonra gönderiler kabul edildi. Siyasi tutuklu, avukatına mektupların gelmemesinin 'yazıcının çalışmaması' ile açıklandığını söyledi. İnsan hakları savunucuları, bu tür eylemleri tutuklu ve ailesine yönelik ek bir psikolojik baskı olarak değerlendirdi.

Kasım 2023'te Amethan, psikiyatrik değerlendirme için geçici olarak bir psikiyatri hastanesine sevk edildi ve ardından tekrar gözaltı merkezine geri getirildi. Bu uygulama, Rus soruşturma makamları tarafından Kırım siyasi tutuklularının davalarında defalarca kullanılmış ve insan hakları örgütlerinin eleştirilerine neden olmuştur.

Nisan 2024'te, Amethan tutukluyken ailesinde beşinci çocukları, bir kız çocuğu dünyaya geldi. Tutukluluk nedeniyle çocuğunun doğumunu sadece avukatından öğrenebildi ve ailesinin yanında olma imkanı bulamadı. İnsan hakları savunucuları, çocuklarının siyasi olarak motive edilmiş kovuşturma nedeniyle babasız büyümek zorunda kaldığını belirtti.

Soruşturma işlemleri tamamlandıktan sonra Amethan Umerov, Rostov-na-Donu'daki SİZO No.1'e sevk edildi ve burada sözde 'beşinci Bahçesaray Hizb ut-Tahrir davası' Güney Bölge Askeri Mahkemesi'nde görüldü. İnsan hakları savunucuları, davadaki delillerin büyük ölçüde gizli tanıklara, dini literatür incelemelerine ve özel konuşmaların kayıtlarına dayandığını, herhangi bir şiddet eylemiyle bağlantısının kanıtlanmadığını vurguluyor.

21 Ekim 2026'da Rostov-na-Donu'daki Güney Bölge Askeri Mahkemesi, Amethan Umerov'u 15 yıl hapis cezasına çarptırdı.

Açık kaynaklardan alınan bilgiler: Suspilne Kırım, Ukrayna Cumhurbaşkanlığı'nın Kırım Temsilciliği, Kırım Dayanışması, Araştırmacı Gazetecilik Merkezi.

Fotoğraf: Suspilne Kırım.

Güncelleme tarihi: 03.11.2026.