Gözaltı: Rus güvenlik güçleri, Ukraynalı deniz biyoloğu Leonid Pshenichnov'u Eylül 2025 ortasında ailesiyle birlikte Kerç'te bulunduğu sırada yasadışı bir şekilde gözaltına aldı.

Hüküm: 21 Temmuz 2026 itibarıyla açık kaynaklarda hükümle ilgili bilgi bulunmamaktadır. Rusya Federasyonu, Leonid Pshenichnov'u RF Ceza Kanunu'nun 275. maddesi («vatana ihanet») ile suçlamaktadır. İnsan hakları savunucuları ve Ukrayna devlet organları, cezai kovuşturmanın siyasi amaçlı olduğunu ve bilim insanının uzun yıllardır Ukrayna'nın uluslararası Antarktika yapılarındaki resmi temsilcisi olarak faaliyetleriyle bağlantılı olduğunu düşünmektedir.

Leonid Konstantinovich Pshenichnov, 17 Mayıs 1955'te doğdu. Güney Okyanusu'nun biyolojik kaynakları konusunda uzmanlaşmış bir Ukraynalı deniz biyoloğudur ve Antarktika'nın en saygın Ukraynalı araştırmacılarından biridir. Hayatının kırk yılı aşkın bir süresini Antarktika deniz ekosistemlerini incelemeye, Antarktik kril stoklarını değerlendirmeye, deniz kuşları ve memelilerini korumaya ve Güney Okyanusu'nun doğal kaynaklarının sürdürülebilir kullanımına adamıştır.

Leonid Pshenichnov, yıllarca Kerç'teki Güney Deniz Balıkçılığı ve Oşinografi Araştırma Enstitüsü'nde çalıştı. Kırım'ın 2014'te işgalinden sonra Berdyansk'taki Balıkçılık ve Deniz Ekolojisi Enstitüsü'ne, ardından Kiev'deki Balıkçılık, Deniz Ekolojisi ve Oşinografi Enstitüsü'ne geçti. Buna rağmen, ailevi nedenlerle Kerç'te yaşamaya devam etti ve Ukrayna vatandaşlığını korudu. İşgalden sonra Rus yetkililer ona zorla Rus pasaportu verdi ve bu daha sonra «vatana ihanet» suçlaması için resmi bir gerekçe olarak kullanıldı.

1996'dan itibaren Leonid Pshenichnov, Ukrayna'yı Antarktika Deniz Canlı Kaynaklarının Korunması Komisyonu'nda (CCAMLR) temsil etti. Antarktik kril avı kotaları, deniz ekosistemlerinin korunması ve Antarktika Yarımadası yakınlarında deniz koruma alanlarının oluşturulması konularında uluslararası müzakerelere katılan önde gelen Ukraynalı uzmanlardan biriydi. Bilimsel duruşu, Güney Okyanusu'nun biyolojik kaynaklarının yoğun endüstriyel avlanmasına yönelik Rusya Federasyonu'nun önerileriyle defalarca çelişti.

Eylül 2025 ortasında Rus güvenlik güçleri, Leonid Pshenichnov'u işgal altındaki Kerç'te gözaltına aldı. Bir süre sonra ona «vatana ihanet» suçlaması yöneltildiği ortaya çıktı. Ulusal Antarktika Bilim Merkezi'ne göre, kovuşturmanın gerçek nedeni, Ukrayna'nın temsilcisi olarak uzun yıllardır yürüttüğü uluslararası faaliyetler ve Antarktika deniz ekosistemlerinin korunmasına yönelik prensipli duruşuydu. İnsan hakları savunucuları, davanın siyasi amaçlı bir kovuşturma olduğuna dikkat çekiyor.

Gözaltı, Hobart (Avustralya) CCAMLR uluslararası konferansı öncesinde gerçekleşti. Ukrayna heyeti, Antarktika deniz kaynaklarının korunmasına ilişkin pozisyonunu temsil edecekti. Ukrayna Cumhurbaşkanlığı'nın Kırım Temsilciliği, bilim insanının tutuklanmasının, Rusya'nın Ukrayna'nın uluslararası çevre işbirliğine katılımını engelleme ve Ukrayna bilimini baskı altına alma girişimi olduğunu belirtti. Ukrayna heyeti ve uluslararası ortaklar, işgalci yetkililerin eylemlerini kınadı ve bilim insanının derhal serbest bırakılmasını talep etti.

Ulusal Antarktika Bilim Merkezi, Leonid Pshenichnov'u Antarktika'nın tarihteki ilk siyasi tutuklusu olarak nitelendirdi ve kovuşturmanın doğrudan mesleki faaliyetleri ve uluslararası bilimsel kuruluşlardaki Ukrayna çıkarlarının korunmasıyla bağlantılı olduğunu vurguladı. Ukrayna Cumhurbaşkanlığı'nın Kırım Temsilciliği, Ukraynalı diplomatlar ve insan hakları örgütleri, onun derhal serbest bırakılmasını ve Ukraynalı bilim insanlarına yönelik siyasi kovuşturmanın sona erdirilmesini talep ediyor.

21 Temmuz 2026 itibarıyla Leonid Pshenichnov yasa dışı olarak gözaltında tutulmaya devam ediyor. Davası, Rusya Federasyonu tarafından Ukraynalı bilim insanlarına yönelik kovuşturmanın ve ceza yasalarının siyasi baskı için kullanılmasının en dikkat çekici örneklerinden biri olarak kalmaktadır.

Kullanılan bilgiler açık kaynaklardan alınmıştır: Ukrayna Cumhurbaşkanlığı'nın Kırım Temsilciliği, Ulusal Antarktika Bilim Merkezi, Kırım.Realii, Ukrayna Pravda, Kharkiv İnsan Hakları Grubu, «Siyasi Tutuklulara Destek Projesi. Memorial».

Fotoğraf: Kırım.Realii.

Güncelleme tarihi: 21.07.2026.