Tutuklama: 7 Kasım 2016'da Simferopol'deki Rusya kontrolündeki mahkeme, Kırım Tatarı aktivist Nedim Halilov'u pasaportsuz olduğu için Kırım'dan sınır dışı edilmesine karar verdi. Ardından tutuklanarak Vardani köyündeki Rus filtreleme kampına yerleştirildi.

Karar: Nedim Halilov'un Özbekistan'a sınır dışı edilmesi kararı, 7 Kasım 2016'da 5a-2374/2016 dosya numarasıyla mahkeme tarafından verildi. Resmi gerekçe, Halilov'un ne Rus ne de Ukrayna pasaportu olmamasıydı; 1986'dan beri SSCB pasaportuyla Kırım'da yaşıyordu. Aynı gün tutuklanarak Kırım'dan çıkarıldı ve Krasnodar bölgesindeki Vardani köyündeki Yabancı Vatandaşların Geçici Tutulma Merkezi'ne yerleştirildi.

Kırım Temyiz Mahkemesi 8 Kasım 2016'da kararı onayladı ve Halilov'un Rusya Federasyonu'nun ulusal güvenliğine tehdit oluşturduğunu belirtti. 15 Mayıs 2018'de, önceden haber verilmeden, uçakla Taşkent'e gönderildi.

20 Ocak 2023'te Nedim Halilov, uzun süren bir hastalık sonrası Taşkent'te vefat etti. 63 yaşındaydı.

Nedim Abdullayeviç Halilov, 1986'dan beri Kırım Tatarlarının Ulusal Hareketi'ne katılan bir aktivisttir. Ebeveynlerinin sürgün edildiği yerlerden Eylül 1986'da Kırım'a geldi. 1991'de kendi inşaat şirketini kurdu ve kendi evini inşa etmeye başladı, ancak daha sonra hepsini kaybetti. Zor koşullar nedeniyle 2000 yılında Özbekistan'a gitti ve 2001'de Özbekistan vatandaşı pasaportu aldı. 2002'de Kırım'a döndü ve Simferopol adresinde kaydını yaptırdı. Özbek pasaportunun süresi 2009'da dolduktan sonra, bilerek yenilemedi ve 'vatansız kişi' statüsü elde etmeye çalıştı. 'Rusya'nın gelmesiyle, kayıt ihlali nedeniyle Kırım'dan sınır dışı edildim' demişti.

21 Kasım 2016'dan itibaren, anavatanında yaşama hakkının tanınması talebiyle açlık grevine başladı. 3 Ocak 2017'de, Kırım Başbakan Yardımcısı Ruslan Balbek'in yardımcısının telefonla ikna etmesi üzerine açlık grevini sonlandırdı, ancak verilen sözler tutulmadı. 2017 yazında Halilov, Stavropol bölgesindeki Georgiyevsk şehrindeki Geçici Tutulma Merkezi'ne nakledildi, burada tansiyonu 260/150'ye çıkarak hipertansif kriz geçirdi — doktorlar felç ve kalp krizini önledi.

Taşkent'te Halilov, belgeleri, parası ve kalıcı bir ikametgahı olmadan kaldı. 'Özbekistan Cumhuriyeti'ne hiç gerek yokum, ancak FSB'nin gizli talimatı yerine getiriliyor — herhangi bir sebeple Özbekistan dışına çıkmama izin verilmiyor' demişti 2019'da. Zor durumuna rağmen, Kırım'a dönme hakkını talep ederek mahkemeler ve uluslararası kurumlar aracılığıyla mücadeleye devam etti. 'Anavatanıma, Kırım'a dönme umuduyla yaşıyorum' diyerek son yıllarını tanımlıyordu.

Halilov'un davası, Kremlin'in Kırım'daki tutsakları arasında benzersiz bir örnektir — cezai bir suçtan mahkum edilmemiş, 'yabancı vatandaş' olarak işgal altındaki Kırım'dan zorla çıkarılmış ve ardından FSB'nin gizli kontrolü altında Özbekistan'da fiilen izole edilmiştir ve anavatanına dönme imkanı elinden alınmıştır. Kırım'a dönme hayalini gerçekleştiremeden vefat etti.

Açık kaynaklardan alınan bilgiler: Kırım Tatar Kaynak Merkezi, Radio Svoboda (Kırım.Realii).

Fotoğraf: Kırım Tatar Kaynak Merkezi.

Güncelleme Tarihi: 03.07.2026.