Gözaltı: 10 Haziran 2019'da Rus güvenlik güçleri, işgal altındaki Kırım'ın Aluşta ve Belogorsk bölgelerinde geniş çaplı aramalar gerçekleştirdi. Bu baskı dalgası sırasında Kırım Tatarı aktivist Eldar Kantemirov gözaltına alındı. Kendisi, Ukrayna ve dünyanın çoğu ülkesinde yasal olan ancak Rusya'da yasaklanan İslami örgüt Hizb ut-Tahrir'e katılmakla suçlandı.

Hüküm: 16 Ağustos 2021'de Rostov-na-Donu'daki Rusya Güney Askeri Bölge Mahkemesi, Eldar Kantemirov'u 12 yıl hapis cezasına çarptırdı. İlk iki yılını sıkı güvenlikli bir cezaevinde, kalan süreyi ise sıkı güvenlikli bir kolonide geçirmesi gerekiyordu. Ayrıca, serbest bırakıldıktan sonra bir buçuk yıl özgürlüğü kısıtlama cezası verildi. Daha sonra siyasi mahkum, önce Rusya'nın Ulyanovsk bölgesine, ardından Ekim 2024'te Kırım'dan 7000 kilometreden fazla uzakta, Buryatya Cumhuriyeti'ndeki IK-8 kolonisine nakledildi.

Eldar Şukriyoviç Kantemirov, 10 Temmuz 1980'de Özbekistan'ın Begovat şehrinde doğdu. Hikayesi, Kırım Tatar halkının trajik kaderiyle yakından bağlantılıdır. Eldar'ın ailesi, 1944'te Sovyet rejimi tarafından gerçekleştirilen Kırım Tatarlarının sürgünü sonucu Özbekistan'a yerleşti. Aile, ancak 1992'de, sürgünden on yıllar sonra, Kırım'a dönebildi.

Anavatanına döndükten sonra Eldar, Kırım'da bir okulda eğitim gördü ve sporla aktif olarak ilgilendi. Boks dalında Kırım şampiyonu ve Ukrayna şampiyonasında madalya kazandı. Spor disiplini ve azmi, hayatının ilerleyen dönemlerinde de ona yardımcı oldu. Okuldan mezun olduktan sonra Kiev İslam Üniversitesi'ne girdi ve 2001'de Mısır'daki ünlü El-Ezher Üniversitesi'nde staj yaptı. Bu sayede Arap dili uzmanı oldu ve İslam çalışmaları bilgisini derinleştirdi.

Kırım'a döndükten sonra Eldar, girişimcilik faaliyetlerinde bulundu. Kırım Tatar halkının tarihi, gelenekleri ve kültürüyle ilgili hediyelik eşyalar sattı. Aynı zamanda yerel topluluk yaşamına aktif olarak katıldı, kültürel etkinlikleri ve dini girişimleri destekledi. Eldar evli ve dört çocuk babasıdır.

2014'te Kırım'ın Rusya tarafından işgal edilmesinin ardından Kantemirov, toplumsal hayattan uzak durmayan Kırım Tatarlarından biri oldu. Siyasi nedenlerle açılan davalarda düzenli olarak duruşmalara katıldı, Kırım Tatarlarının evlerinde yapılan aramalara gitti, siyasi mahkumların ailelerini destekledi ve topluluğun, işgalci yetkililerin artan baskısı altında dayanışmayı sürdürmesine yardımcı oldu.

Eldar, 2017'de düzenlediği tek kişilik bir protesto sonrası güvenlik güçlerinin dikkatini çekti. O sırada "Kırım Tatarları terörist değildir" pankartıyla, halkının dini ve ulusal nedenlerle takibata uğramasına karşı protesto etti. Bu barışçıl protesto nedeniyle gözaltına alındı ve 10 bin ruble para cezasına çarptırıldı. İnsan hakları savunucuları, bu eylemden sonra Rusya'nın özel servislerinin dikkatini çektiğini düşünüyor.

Kasım 2017'de Kantemirov'un evinde OMON ve özel birimlerin katılımıyla ilk arama yapıldı. Soruşturma sırasında tüm elektronik ekipmanlar alındı. O dönemde herhangi bir suçlama yapılmadı, ancak güvenlik güçleri düzenli olarak ailesini ziyaret etti, psikolojik baskı uyguladı, tehdit etti ve Kırım'ı terk etmesi gerektiğini ima etti. Buna rağmen Eldar, toplumsal faaliyetlerini durdurmadı. Çocuk etkinlikleri düzenlemeye, Müslüman topluluğun yaşamına katılmaya ve baskı altındaki Kırımlı aileleri desteklemeye devam etti.

10 Haziran 2019'da sözde "Aluşta Hizb ut-Tahrir davası" kapsamında Rus güvenlik güçleri, Kırım Tatarlarının evlerinde bir dizi arama gerçekleştirdi. Gözaltına alınanlar arasında Eldar Kantemirov da vardı. Onunla birlikte Ruslan Nagayev, Ruslan Mesutov ve Lenur Halilov da tutuklandı. Hepsi Hizb ut-Tahrir örgütüne katılmakla suçlandı.

Gözaltı merkezinde bulunduğu süre zarfında Eldar'ın sağlık durumu önemli ölçüde kötüleşti. Tıbbi muayene sırasında doktorlar, Parkinson hastalığının başlangıç aşamasını tespit etti. Ayrıca, kronik böbrek sorunları da kötüleşti. Avukatlar ve ailesi, yetersiz tıbbi bakım ve zor koşullar hakkında defalarca bilgi verdi.

16 Ağustos 2021'de Rostov-na-Donu'daki Rus mahkemesi, "Aluşta davası" sanıkları hakkında hüküm verdi. Eldar Kantemirov, 12 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Ukraynalı insan hakları örgütleri, onu siyasi nedenlerle özgürlüğünden mahrum bırakılan bir kişi olarak tanıdı.

Ekim 2024'te Kantemirov, Buryatya'daki IK-8 kolonisine nakledildi. Kırım'dan cezasını çektiği yere olan mesafe 7000 kilometreden fazladır. Ailesi, bu naklin, hak ihlalleri ve aktif hukuki duruşu nedeniyle bir ceza olduğunu düşünüyor. Siyasi mahkumların evlerinden binlerce kilometre uzağa taşınması, Rus ceza sisteminin yaygın bir uygulamasıdır ve aileleri ve avukatlarla iletişimi önemli ölçüde zorlaştırır.

2025'te aile, bir başka ağır darbe aldı. İşgal altındaki Kırım'da, uzun süren bir hastalığın ardından Eldar'ın babası Şukri Kantemirov vefat etti. Oğlunun Rus hapsinden dönüşünü göremedi.

2026'nın başlarında, Rusya'nın Eldar Kantemirov'un Rus vatandaşlığını iptal ettiği öğrenildi. İnsan hakları savunucuları, serbest bırakıldıktan sonra bu durumun, Kırım hala Rusya'nın kontrolü altındaysa, ailesine dönmesi için ek engeller oluşturabileceği konusunda uyarıyor.

Kullanılan bilgiler açık kaynaklardan alınmıştır: Ukrayna Cumhurbaşkanlığı Kırım Temsilciliği, KırımSOS, Suspilne Kırım, Ukrinform, Kırım Dayanışması.

Fotoğraf: Suspilne Kırım.

Güncelleme tarihi: 11.07.2026.