Gözaltı: 11 Ekim 2017'de Rus FSB görevlileri, Bahçesaray'daki Kırım Tatarlarının evlerinde geniş çaplı aramalar gerçekleştirdi. Gözaltına alınanlardan biri, 'Kırım Dayanışması' sivil toplum örgütü aktivisti Memet Reşatoviç Belyalov oldu. Onunla birlikte Timur İbrahimov, Marlen (Süleyman) Asanov, Seyran Saliev, Ernes Ametov ve Server Zekiryaev de gözaltına alındı. Hepsi, Rusya'nın terörist olarak kabul ettiği, ancak Ukrayna'da yasaklanmayan İslami siyasi örgüt 'Hizb ut-Tahrir' ile bağlantılı olmakla suçlandı. İnsan hakları örgütleri, davanın siyasi amaçlı olduğunu ve Kırım Tatarlarının sivil faaliyetlerini bastırmayı hedeflediğini belirtti.

Hüküm: 16 Eylül 2020'de Rostov-na-Donu'daki Güney Askeri Bölge Mahkemesi, Memet Belyalov'u terör örgütü faaliyetlerini organize etmek ve şiddet yoluyla iktidarı ele geçirmeye hazırlık suçlamalarıyla suçlu buldu. Kendisine 18 yıl ağırlaştırılmış hapis cezası verildi. İlk 5 yılını hapishanede, ardından ağırlaştırılmış rejimli kolonide geçirecek. Ayrıca, serbest bırakıldıktan sonra 1 yıl özgürlüğü kısıtlama cezası verildi. Temyiz mahkemesi kararı değiştirmedi. İnsan hakları savunucuları, suçlamaların dini sohbetlerin gizli kayıtlarına, uzman raporlarına ve anonim tanık ifadelerine dayandığını, herhangi bir terörist faaliyet kanıtı olmadığını vurguladı.

Memet Reşatoviç Belyalov, 2 Ocak 1989'da Kırım Tatarlarının sürgün edilmesinin ardından ailesinin yerleştirildiği Semerkand'da (Özbekistan) doğdu. Mayıs 1991'de Belyalov ailesi Kırım'a döndü ve Bahçesaray'a yerleşti.

1996 yılında Memet 1. sınıfa başladı. 2007 yılında okuldan mezun olduktan sonra Sevastopol Ulusal Teknik Üniversitesi'ne (SVNTU) 'radyo mühendisliği' bölümüne girdi.

2012 yılında diplomasını aldı ve Bahçesaray'da bir mobil iletişim mağazasında çalışmaya başladı.

2016 yılında Memet evlendi ve bir yıl sonra bir oğlu oldu.

Toplumda Memet, siyasi mahkumların ailelerine yardım eden ve 'Kırım Dayanışması' faaliyetlerine katılan sakin ve sorumlu bir kişi olarak biliniyordu.

11 Ekim 2017'deki aramanın ardından Memet gözaltı merkezine götürüldü. Davası, Kırım'ın işgalinden sonra Kırım Tatarlarına yönelik en büyük baskı dalgalarından biri olan 'Hizb ut-Tahrir' Bahçesaray davasının ikinci kısmına dahil edildi. Savunma, başından beri suçlamaların herhangi bir şiddet eylemi hazırlığı veya gerçekleştirilmesine dair kanıt içermediğini ve kovuşturmanın yalnızca dini ve sivil faaliyetleriyle ilgili olduğunu belirtti.

Yargılama sırasında Memet Belyalov'un avukatları, terörist faaliyetlerle bağlantısına dair kanıtların eksikliğine defalarca dikkat çekti. Diğer birçok Kırım 'Hizb ut-Tahrir' davasında olduğu gibi, suçlamalar dini toplantıların gizli ses kayıtlarına, uzman görüşlerine ve anonim tanık ifadelerine dayanıyordu. Ukraynalı ve uluslararası insan hakları örgütleri, bu tür uygulamaların adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini ve Kırım Tatarlarının sivil duruşları nedeniyle kovuşturulmasında kullanıldığını vurguladı.

16 Eylül 2020'de Rostov-na-Donu'daki Güney Askeri Bölge Mahkemesi, Memet Belyalov'u 18 yıl hapis cezasına çarptırdı. İlk 5 yılını hapishanede, ardından ağırlaştırılmış rejimli kolonide geçirecek. Ayrıca, serbest bırakıldıktan sonra 1 yıl özgürlüğü kısıtlama cezası verildi. 2021 yılında Temyiz Askeri Mahkemesi kararı değiştirmedi.

Rusya'ya sevk edildikten sonra Memet, Kırım'dan uzakta tutuluyor, bu da ailesiyle iletişimini oldukça zorlaştırıyor. İnsan hakları savunucuları, işgal altındaki topraklardan sivil kişilerin işgalci devletin topraklarındaki cezaevlerine nakledilmesinin uluslararası insancıl hukukun ihlali olduğunu defalarca vurguladı. Zor koşullara rağmen, ailesiyle yazışmalar yoluyla iletişimini sürdürüyor ve moralini yüksek tutmaya çalışıyor.

Tutuklanmadan önce Memet, diğer siyasi mahkumların ailelerine aktif olarak yardım ediyor, Kırım Tatar topluluğunun sivil girişimlerine katılıyor ve 'Kırım Dayanışması' faaliyetlerini destekliyordu. Bu nedenle insan hakları savunucuları, onun kovuşturulmasının, işgal altındaki Kırım'daki siyasi baskıları açıkça dile getiren sivil aktivistlere ve kişilere yönelik daha geniş bir baskı kampanyasının parçası olduğunu düşünüyor.

5 Temmuz 2026 itibarıyla Memet Belyalov, Rus mahkemesi tarafından verilen cezayı yasa dışı olarak çekmeye devam ediyor. Ukrayna, uluslararası insan hakları örgütleri ve bağımsız uzmanlar onu siyasi mahkum olarak kabul ediyor ve serbest bırakılmasını talep etmeye devam ediyor.

Açık kaynaklardan alınan bilgiler: ZMINA, Kırım Tatar Kaynak Merkezi, KırımSOS, Kırım Dayanışması, Kremlin Siyasi Mahkum Aileleri Birliği, Ukrayna Cumhurbaşkanlığı Kırım Temsilciliği, Radio Svoboda, Ukrinform, Memorial İnsan Hakları Merkezi.

Fotoğraf: Kırım Dayanışması.

Güncelleme tarihi: 06.07.2026