Gözaltı: 11 Ağustos 2022'de FSB Rusya Federasyonu, işgal altındaki Kırım'ın Canköy bölgesinde Kırım Tatarlarının evlerinde geniş çaplı aramalar yaptı. Aramanın ardından Rinat Ablyatifoviç Aliyev gözaltına alındı. Onunla birlikte Rus güvenlik güçleri, sözde 'Canköy Hizb ut-Tahrir davası' kapsamında birkaç Kırım Tatarını daha gözaltına aldı. Kendisine RF Ceza Kanunu'nun 205.5. maddesinin 1. fıkrası ('terör örgütü faaliyetlerini organize etme') ve 278. maddesi ('zorla iktidarı ele geçirme') ile suçlamalar yöneltildi. Ukraynalı insan hakları örgütleri, davanın siyasi nitelikte olduğunu ve suçlamaların genellikle dini konuşmalara, uzman görüşlerine ve anonim tanık ifadelerine dayandığını vurguladı.

Hüküm: 26 Kasım 2025'te Rostov-na-Donu'daki Güney Askeri Bölge Mahkemesi, 15 yıl hapis cezasına çarptırdı. İlk 3 yılını hapiste, kalan süresini ise sıkı rejimli kolonide geçirecek.

Rinat Ablyatifoviç Aliyev, 16 Ocak 1964'te Kırım Tatar halkının sürgün edilmesinin ardından ailesinin yerleştirildiği Özbekistan'ın Karşi istasyonunda doğdu. 1971'de ailesi, Krasnodar Krayı'ndaki Kırımşah şehrine taşındı ve burada okula başladı. Sekizinci sınıfı bitirdikten sonra meslek okuluna girdi ve on sekiz yaşında orduya katıldı. Terhis olduktan sonra çeşitli mesleklerde çalıştı ve 1980'lerin sonunda ailesiyle birlikte Kırım'a döndü.

Memleketine döndüğünde, Rinat Canköy bölgesine yerleşti. Çalıştı, ailesinin yaşamını düzenledi ve çocuklarını yetiştirdi. Tanıdıkları arasında sakin, çalışkan ve dindar biri olarak biliniyordu. Zamanının büyük bir kısmını topluluğa ayırdı, hemşerilerine yardım etti, dini hayata katıldı ve Kırım'ın işgalinden sonra Rusya tarafından zulme uğrayan Kırım Tatarlarını destekledi.

11 Ağustos 2022'de Rus güvenlik güçleri, Canköy bölgesindeki Kırım Tatarlarının evlerine eş zamanlı olarak arama yapmak için geldi. Soruşturma işlemlerinin ardından Rinat Aliyev gözaltına alındı ve Simferopol'e götürüldü, ardından soruşturma merkezine yerleştirildi. Rus soruşturması, onun 'Hizb ut-Tahrir' hücresinin faaliyetlerini organize ettiğini iddia etti. Aynı zamanda, Ukraynalı ve uluslararası insan hakları savunucuları, şiddet eylemlerinin hazırlanması veya gerçekleştirilmesine dair hiçbir kanıt sunulmadığını ve davanın Kırım Tatarlarının zulmü için iyi bilinen bir şema üzerine kurulduğunu vurguladı.

Rinat Aliyev'in tutuklanmasının ardından Simferopol'deki gözaltı merkezine yerleştirildi ve 2023 baharında diğer dava sanıklarıyla birlikte Rostov-na-Donu'ya sevk edildi. Avukatlar, işgal altındaki Kırım'dan Rusya topraklarına Kırım siyasi mahkumlarının sevk edilmesinin uluslararası insancıl hukuk normlarını ihlal ettiğini defalarca belirttiler. Tüm yargı süreci Güney Askeri Bölge Mahkemesi'nde gerçekleşti.

Duruşmalar sırasında savunma tarafı, gerçek kanıtların eksikliğine defalarca dikkat çekti. Suçlamaların ana argümanlarından biri, 2015 yılında bir camide yapılan dini sohbetin ses kaydı oldu. Avukat Emil Kurbedinov, bu kaydın sekiz yıl boyunca FSB arşivlerinde bulunduğunu ve ancak 2022'de cezai kovuşturma için bir temel olarak kullanıldığını vurguladı. Ayrıca, bağımsız bir parmak izi incelemesi, Rus güvenlik güçlerinin delil olarak adlandırdığı kitaplarda Rinat Aliyev ve diğer sanıkların parmak izlerini bulamadı. İnsan hakları savunucuları, bunun suçlamaların yeterli bir kanıt temeline sahip olmadığının bir başka kanıtı olduğunu düşünüyor.

2025 Haziran ayında yapılan mahkeme tartışmalarında Rus savcı, Rinat Aliyev'e 15 yıl hapis cezası verilmesini talep etti. Savunma, davanın tamamen varsayımlara, şüpheli uzmanlık materyallerine ve sorgulanamayan gizli tanık ifadelerine dayandığını savundu.

26 Kasım 2025'te Rostov-na-Donu'daki Güney Askeri Bölge Mahkemesi, Rinat Aliyev'i suçlu buldu ve 15 yıl hapis cezasına çarptırdı. İlk üç yılını hapiste, kalan süresini ise sıkı rejimli kolonide geçirecek. Tahliye sonrası bir yıl özgürlüğü kısıtlama cezası da verildi. Onunla birlikte Enver Kroş, Edem Bekirov, Vilen Temeryanov ve Seyitaga Abbozov da mahkum edildi. Ukraynalı insan hakları örgütleri, kararı siyasi motivasyonlu olarak nitelendirdi ve bunun işgal altındaki yarımadada Kırım Tatarlarına yönelik sistematik zulmün bir başka örneği olduğunu belirttiler.

Hapiste olmasına rağmen, ailesi Rinat ile mektuplaşarak iletişim kuruyor. Onun adı, Kırım siyasi mahkumlarını destekleme kampanyalarında düzenli olarak anılıyor ve insan hakları örgütleri, uluslararası toplumu onun serbest bırakılmasını talep etmeye ve işgal altındaki Kırım'daki siyasi motivasyonlu zulümler nedeniyle Rusya'ya baskıyı artırmaya çağırıyor.

Açık kaynaklardan alınan bilgiler: ZMINA, Kırım Dayanışması, Kremlin Siyasi Mahkumları Aileleri Birliği, Ukrinform, Jitomir OVA.

Fotoğraf: Kırım Dayanışması.

Güncelleme tarihi: 04.07.2026