Gözaltı: 27 Mart 2019'da İzzet Abdullayev, Kırım'da Rus güvenlik güçleri tarafından Simferopol'de Kırım Tatar aktivistlerinin evlerine yapılan geniş çaplı baskınlar sırasında gözaltına alındı. Gözaltının ardından Rusya Federasyonu topraklarındaki soruşturma merkezlerine sevk edildi.

Hüküm: 2022 yılında Rusya kontrolündeki bir mahkeme, İzzet Abdullayev'i 'Hizb ut-Tahrir' örgütüyle ilgili bir davada 12 yıl ağırlaştırılmış hapis cezasına çarptırdı. Rusya bu örgütü terörist olarak kabul ederken, Ukrayna ve çoğu Avrupa ülkesinde yasaklanmamıştır.

İzzet Abdullayev, Kırım Tatar toplumsal aktivisti ve Rusya tarafından 12 yıl hapis cezasına çarptırılan 'Hizb ut-Tahrir davası' sanıklarından biridir. Onun takibi, 2014 yılında Kırım'ın Rusya tarafından işgal edilmesinin ardından Kırım Tatar ulusal hareketi ve dini aktivistlere yönelik geniş çaplı bir kampanyanın parçası oldu. Abdullayev, 27 Mart 2019'da Simferopol'de Kırım Tatarlarının evlerine yapılan geniş çaplı baskınlar sırasında gözaltına alındı ve ardından Rusya'daki soruşturma merkezlerine sevk edildi.

İzzet Abdullayev, 1986 yılında, 1944'te Sovyet yetkilileri tarafından yasa dışı olarak sürgün edilen Kırım Tatar bir ailenin çocuğu olarak Özbekistan'da doğdu. 1990'larda ailesiyle birlikte Kırım Tatar halkının geri dönüşü çerçevesinde Kırım'a döndü. Tutuklanmadan önce ticaret ve inşaat sektöründe çalıştı ve siyasi tutuklu ailelerine yardım etmek, mahkeme duruşmalarına katılmak ve insan hakları girişimlerini desteklemek gibi toplumsal faaliyetlerde bulundu.

2019'daki gözaltının ardından Abdullayev, Rusya Federasyonu topraklarındaki soruşturma merkezlerinde, özellikle Rostov-na-Donu ve diğer soruşturma merkezlerinde tutuldu. Kendisine, Rusya'da terörist olarak kabul edilen 'Hizb ut-Tahrir' örgütüne katılmakla suçlandı, ancak Ukrayna ve çoğu Avrupa ülkesinde yasaklanmamıştır. İnsan hakları örgütleri, bu tür davaların Kırım Tatarlarına karşı siyasi amaçlı olduğunu ve muhalefeti bastırmayı hedeflediğini defalarca belirtti.

27 Mart 2019'da Kırım'da Kırım Tatar aktivistlerinin evlerine yapılan en büyük baskınlardan biri gerçekleşti ve bu sırada İzzet Abdullayev de dahil olmak üzere birkaç kişi gözaltına alındı. Ardından Rusya'nın soruşturma merkezleri ve koloniler sistemine dahil edildi ve burada insan hakları savunucularının sağlık için tehlikeli ve zor olarak tanımladığı koşullarda tutuldu. 2022 yılında Rus mahkemesi, onu 12 yıl ağırlaştırılmış hapis cezasına çarptırdı.

İzzet Abdullayev evlidir. Eşi Guzel Abdullayeva, tutuklanmasının ardından insan hakları savunucularını ve kamuoyunu sağlık durumu, tutukluluk koşulları ve dava süreci hakkında bilgilendiren ana kişi oldu. Eşiyle yazışmalar ve nadir telefon görüşmeleri yoluyla iletişim kuruyor ve durumu hakkında insan hakları örgütlerine düzenli olarak bilgi veriyor. Çiftin Salsabil ve Sofia adında iki kızı var. Küçük kızı Sofia, babasının tutuklanmasından sonra doğdu, bu yüzden İzzet Abdullayev onun doğumunda ve ilk yıllarında yanında olamadı. Babalarının uzun süreli hapsi nedeniyle aile sürekli ayrılık koşullarında yaşamak zorunda kaldı. Çocuklar onun günlük varlığı olmadan büyüyor ve tüm ev ve duygusal yükler eşinin üzerine kaldı. Aileye göre, İzzet ile iletişim sınırlı: mektuplar düzensiz geliyor ve ziyaret imkanları Rus cezaevi sistemindeki tutukluluk koşulları nedeniyle oldukça zor. Buna rağmen, Abdullayev ailesi Kırım siyasi tutuklularını destekleme kampanyalarına aktif olarak katılıyor ve 'Kırım Dayanışması' gibi insan hakları girişimleriyle işbirliği yaparak onun davasına ve diğer tutuklu Kırım Tatarlarına dikkat çekiyor.

Abdullayev'in davası, sanığın haklarının birçok ihlaliyle birlikte yürütüldü. Savunma ve insan hakları savunucuları, suçluluğuna dair ikna edici kanıtların bulunmadığını, soruşturma sırasında baskı yapıldığını ve adil yargılanma hakkının kısıtlandığını belirtti. Ayrıca, tercüman sağlanmaması ve tam yasal savunma erişiminin zorlaştırılması rapor edildi. Buna rağmen, Rus mahkemesi benzer davalardaki en ağır cezalarından birini verdi.

Hükümden sonra İzzet Abdullayev, Rusya topraklarındaki çeşitli cezaevlerine sevk edildi. 2023 yılında Ulyanovsk bölgesindeki bir koloniye, ardından Başkurtistan'daki bir ceza kolonisine nakledildi. İnsan hakları savunucularına göre, kurumlar arası bu tür nakiller siyasi tutuklular için tipik bir uygulama olup, aile ile iletişimi sıklıkla zorlaştırmaktadır.

Hapisteyken Abdullayev'in sağlık durumu giderek kötüleşti. 2025 yılında, kalp problemleri, özellikle aritmi, yüksek tansiyon ve diş ağrısı şikayetleri olduğu öğrenildi. Ailesi, kolonide tıbbi yardımın yüzeysel olduğunu ve gerekli ilaçların genellikle akrabalar tarafından sağlandığını bildirdi. Buna rağmen, koloni yönetimi uygun tedavi sağlamıyor, bu da insan hakları örgütlerinin endişesine yol açıyor.

İzzet Abdullayev, tutuklanmadan önce de toplumsal girişimlere katılımıyla tanınmıştı. Siyasi tutuklu ailelerini destekledi, çocuklar için etkinlikler düzenlemeye yardımcı oldu ve 'Kırım Dayanışması' Kırım Tatar hareketine aktif olarak katıldı. Faaliyetleri Rus yetkililer tarafından 'aşırılıkçı' olarak değerlendirilse de, insan hakları savunucuları bunun barışçıl ve insani bir doğaya sahip olduğunu vurguluyor.

İzzet Abdullayev'in davası, Kırım'ın işgalinden sonra Kırım Tatarlarının daha geniş bir baskı sisteminin parçası haline geldi. İnsan hakları örgütlerine göre, onlarca Kırım Tatar aktivisti benzer suçlamalarla mahkum edildi ve uluslararası uzmanlar bunları siyasi amaçlı olarak değerlendiriyor. Bu, Kırım Tatar topluluğu üzerinde sürekli bir baskı atmosferi ve yarımadada ifade ve din özgürlüğünün kısıtlanmasına yol açtı.

Bugün itibarıyla İzzet Abdullayev, Rusya Federasyonu topraklarındaki bir cezaevinde cezasını çekmeye devam ediyor. Onun davası, uluslararası insan hakları örgütleri ve Ukrayna devlet kurumlarının dikkatini çekmeye devam ediyor ve onu yasa dışı olarak hapsedilen bir Ukrayna vatandaşı olarak serbest bırakılmasını talep ediyorlar.

İzzet Abdullayev'in hikayesi, 2014 işgalinden sonra Kırım'da Kırım Tatar aktivistlerinin takibinin bir örneğidir. Onun uzun süreli hapsi, sağlık sorunları ve yargı sürecinin şüpheliliği, Rus yetkililer tarafından Kırım Tatar halkına yönelik baskıların sistematik doğasını vurgulamaktadır.

Açık kaynaklardan alınan bilgiler: Suspilne Kırım; Ukrinform, Ukrayna Gerçeği, KırımSOS; Ukrayna Cumhurbaşkanlığı Kırım Temsilciliği, ZMINA, Kırım Dayanışması.

Fotoğraf: ZMINA.

Güncelleme tarihi: 01.07.2026.