Gözaltı: 14 Şubat 2019'da Rus güvenlik güçleri, geçici olarak işgal edilen Kırım'ın Krasnogvardeyskiy bölgesinde Kırım Tatarlarının evlerinde geniş çaplı aramalar gerçekleştirdi. Aramadan sonra Eskender Abdulganiyev, Rustem Emiruseinov ve Arsen Abkhairov ile birlikte gözaltına alındı. Üçüne de RF Ceza Kanunu'nun 205.5. maddesinin 2. fıkrası uyarınca suçlama yöneltildi — Rusya'nın terör örgütü olarak kabul ettiği 'Hizb ut-Tahrir' örgütüne katılmakla suçlandılar. Ukrayna'da bu örgütün faaliyetleri yasaklanmamıştır. İnsan hakları savunucuları davayı siyasi olarak motive edilmiş ve Kırım Tatarlarına yönelik sistematik baskıların bir parçası olarak değerlendiriyor.

Hüküm: 3 Kasım 2020'de Rostov-na-Donu'daki Güney Bölge Askeri Mahkemesi, Eskender Abdulganiyev'i 12 yıl hapis cezasına çarptırdı. İlk dört yılı hapishanede, kalan süresini ise sıkı rejimli kolonide geçirecek. 1 Kasım 2021'de Vlasik'teki Temyiz Askeri Mahkemesi kararı değiştirmedi.

Abdulganiyev Eskender İzetoviç, 16 Aralık 1997'de Kırım'ın Krasnogvardeyskiy bölgesindeki Oktyabrskoye köyünde doğdu.

Sekizinci sınıfa kadar Oktyabrskoye Okulu №1'de okudu. 2012'de Bilohirsk Medresesi'ne girdi ve bir yıl okudu. Daha sonra eve döndü ve 2014'te İsmail Gaspıralı adına Oktyabrskoye Ulusal Okulu №3'ten mezun oldu.

Genç yaşlardan itibaren Eskender, programcı olmayı hayal ediyordu. Ancak bu hayalini gerçekleştiremedi. Babasının ağır hastalığı nedeniyle, okuldan hemen sonra çalışmak zorunda kaldı ve annesine aileyi geçindirmede yardımcı oldu. Tutuklandığı sırada evli değildi.

Eskender, Kırım Tatar topluluğunun sosyal yaşamına aktif olarak katıldı. Siyasi olarak motive edilmiş davaların duruşmalarına düzenli olarak katıldı, siyasi mahkumların ailelerini destekledi ve yardıma ihtiyaç duyulduğunda geri durmadı.

14 Şubat 2019'da hayatı keskin bir şekilde değişti. Sabah yapılan aramadan sonra Eskender gözaltına alındı ve Simferopol'e götürüldü, ardından soruşturma izolasyon merkezine yerleştirildi. Onunla birlikte Rustem Emiruseinov ve Arsen Abkhairov da gözaltına alındı. Soruşturma, 'Hizb ut-Tahrir' faaliyetlerine katıldıklarını iddia etti. Ancak, Ukraynalı ve uluslararası insan hakları savunucularının değerlendirmesine göre, dava dosyalarında şiddet eylemleri hazırlığı veya gerçekleştirilmesine dair kanıt yoktu. Suçlamalar, gizli dini sohbet kayıtları, uzman raporları ve anonim tanık ifadelerine dayanıyordu.

Davayı başından itibaren 'Kırım Dayanışması', İnsan Hakları Merkezi ZMINA ve diğer kuruluşlar takip etti. Rusya'nın işgal altındaki Kırım'da kendi ceza yasasını yasadışı bir şekilde uyguladığını ve uluslararası insancıl hukuk normlarını ihlal ettiğini defalarca belirttiler.

Soruşturma izolasyon merkezinde bulunduğu süre boyunca Eskender, avukatlarına defalarca kötü koşullardan şikayet etti. 'Kırım Dayanışması'na göre, özel bir blokta tutuluyordu, hücre dar ve neredeyse havalandırılmıyordu, duş alma imkanı haftada bir kez sağlanıyordu. Savunma, bu koşulların insan onurunu zedelediğini ve mahkumlara muamelede uluslararası standartlara aykırı olduğunu vurguladı.

3 Kasım 2020'de Rostov-na-Donu'daki mahkeme 12 yıl hapis cezası verdi. Bir yıl sonra temyiz mahkemesi kararı değiştirmedi. İnsan hakları savunucuları, kararı Kırım Tatarlarını takip etmek için Rus terörle mücadele yasalarının bir başka örneği olarak nitelendirdi.

2022'nin başlarında Eskender, 'Vladimirsky Central' hapishanesine nakledildi. Yolculuk birkaç hafta sürdü: bu süre zarfında sekiz cezaevi kurumundan geçti. Avukatla görüşmesinden sonra, en çok sağlık sorunları, yetersiz tıbbi yardım ve sürekli psikolojik baskıdan endişe duyduğunu bildirdi.

Aynı yılın Ekim ayında, Eskender'in tutukluluk koşullarını protesto etmek için iki kez açlık grevi ilan ettiği öğrenildi. Annesi Emine Abdulganiyeva, tutukluluk süresince oğlunun çok kilo verdiğini ve birkaç dişini kaybettiğini anlattı. Aile, sağlığının kötüleşmesine defalarca dikkat çekti ve insan hakları savunucuları ona uygun tıbbi yardım sağlanmasını talep etti.

2024'te Eskender, Kemerovo bölgesindeki Yurga şehrindeki №41 ceza kolonisine nakledildi. Neredeyse beş ayı disiplin hücresinde geçirdi. Koloni yönetimi onu 'rejim ihlalcisi' olarak tanıdı, ancak avukatlara göre, disiplin cezaları genellikle yeterli gerekçe olmadan uygulandı. Siyasi mahkum, dini ibadetlerini tam olarak yerine getirme imkanı verilmediğini ve imam veya denetim organları temsilcileriyle görüşme taleplerinin yanıtsız kaldığını belirtti. Ukrayna Ombudsmanı Dmitro Lubinets, bu koşulları işkence biçimi olarak nitelendirdi.

2025'te Abdulganiyev, Kemerovo'daki №29 kolonisine nakledildi. Hemen ardından altı ay boyunca tek kişilik hücreye (YPKT) yerleştirildi. Avukat, kararın prosedüre aykırı olarak, disiplin komisyonunun tam incelemesi olmadan alındığını bildirdi. 'Kırım Dayanışması'na göre, yönetim, mahkumu cezalandırmak için abdest alma gibi küçük bahaneler bile kullandı.

Eskender Abdulganiyev hala hapiste. Ukraynalı insan hakları örgütleri, davanın siyasi bir karakter taşıdığını ve tutukluluk koşullarının temel insan haklarını ve uluslararası hukuk normlarını ihlal ettiğini vurgulayarak, serbest bırakılmasını talep etmeye devam ediyor.

Açık kaynaklardan alınan bilgiler: ZMINA, Kırım Dayanışması, KırımSOS, Kırım Tatar Kaynak Merkezi, Ukrayna Cumhurbaşkanlığı Kırım Temsilciliği, Ukrinform.

Fotoğraf: Kırım Dayanışması.

Güncelleme tarihi: 03.07.2026.