Zatrzymanie: 5 lutego 2025 roku, funkcjonariusze FSB Federacji Rosyjskiej przeprowadzili przeszukanie w domu Abibulli Smedlajewa, po czym zatrzymali go i przewieźli do okupacyjnego zarządu FSB w Symferopolu. Wraz z nim zatrzymano czterech innych Tatarów krymskich w ramach tzw. czwartej sprawy dżankońskiej «Hizb ut-Tahrir».

Wyrok: Na dzień 22.07.2026 roku brak informacji o wyroku. Federacja Rosyjska oskarża Abibullę Smedlajewa o udział w działalności islamskiej partii politycznej «Hizb ut-Tahrir», uznanej przez Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej za «organizację terrorystyczną». Ukraińscy i międzynarodowi obrońcy praw człowieka uważają to prześladowanie za motywowane politycznie i związane z systematycznymi represjami wobec Tatarów krymskich.

Smedlajew Abibulla urodził się 3 maja 1991 roku – Tatar krymski, mieszkaniec rejonu dżankońskiego Autonomicznej Republiki Krymu. W momencie zatrzymania miał 33 lata. Abibulla jest żonaty z Linizą Smedlajewą i ojcem czwórki dzieci. Zawodowo pracował w sektorze cywilnym i nie był związany z żadnymi strukturami przemocowymi czy wojskowymi.

W nocy 5 lutego 2025 roku funkcjonariusze FSB Federacji Rosyjskiej przeprowadzili jednocześnie serię przeszukań w domach Tatarów krymskich w rejonie dżankońskim. Podczas przeszukania w domu Smedlajewa, według jego żony, funkcjonariusze podrzucili dwie książki religijne, których wcześniej nie było w rodzinie. Liniza Smedlajewa stwierdziła, że dobrze znali wszystkie rzeczy w swoim domu, a pojawienie się tych książek było dla nich zaskoczeniem. Po zakończeniu przeszukania Abibullę zatrzymano i przewieziono do Symferopola.

Tego samego dnia okupacyjny sąd zastosował wobec niego środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania. Następnie Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej na Krymie pozostawił tę decyzję bez zmian, a wiosną 2025 roku areszt przedłużono o kolejne trzy miesiące. Obrona podkreślała, że Smedlajew ma stałe miejsce zamieszkania, rodzinę, nie ma zamiaru się ukrywać i nie może wpływać na przebieg śledztwa, jednak sąd nie uwzględnił tych argumentów.

Władze rosyjskie twierdzą, że Abibulla Smedlajew jest rzekomo członkiem komórki «Hizb ut-Tahrir». Obrońcy praw człowieka wskazują, że w materiałach sprawy brak dowodów na przygotowanie czy popełnienie jakichkolwiek aktów przemocy. Podobnie jak w innych krymskich sprawach tej kategorii, oskarżenie opiera się głównie na ukrytych świadkach, literaturze religijnej i opiniach biegłych. Centrum Zasobów Tatarów Krymskich i «Krymska Solidarność» uważają sprawę za przykład politycznie motywowanego prześladowania Tatarów krymskich.

Po aresztowaniu Abibulla Smedlajew został umieszczony w areszcie śledczym nr 2 w Symferopolu. Już latem 2025 roku jego żona poinformowała o poważnym pogorszeniu się stanu zdrowia męża. Przed zatrzymaniem lekarze zdiagnozowali u niego astygmatyzm miopijny prawego oka i krótkowzroczność lewego, stale korzystał z okularów. Podczas przeszukania okulary zostały zniszczone, a administracja aresztu odmówiła dopuszczenia do niego okulisty.

Oprócz problemów ze wzrokiem, więzień polityczny zgłaszał silny ból zębów. Przed aresztowaniem nie zdążył zakończyć leczenia zębów, jednak już w areszcie śledczym nie zapewniono mu pomocy stomatologicznej. Liniza Smedlajewa wielokrotnie zwracała się do administracji aresztu z żądaniem dopuszczenia stomatologa i okulisty, jednak otrzymywała formalne odpowiedzi o przekazaniu wniosków do części medyczno-sanitarnej bez faktycznego udzielenia pomocy. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że brak udzielenia pomocy medycznej jest naruszeniem praw więźniów.

Pod koniec 2025 roku pięciu oskarżonych w czwartej sprawie dżankońskiej, w tym Abibulla Smedlajew, zostało przetransportowanych z aresztu śledczego nr 2 w Symferopolu do Rostowa nad Donem w celu dalszego rozpatrzenia sprawy w Południowym Okręgowym Sądzie Wojskowym. Rodziny wyrażały zaniepokojenie z powodu długotrwałego transportu i pogorszenia stanu zdrowia więźniów politycznych.

Na dzień 22 lipca 2026 roku Abibulla Smedlajew nadal przebywa w areszcie. W otwartych źródłach brak informacji o wydaniu wyroku lub jego zwolnieniu. Jego sprawa pozostaje jednym z przykładów politycznie motywowanego prześladowania Tatarów krymskich na tymczasowo okupowanym półwyspie.

Wykorzystano informacje z otwartych źródeł: Suspilne Krym, Centrum Zasobów Tatarów Krymskich, Krymska Solidarność, Ukrinform, ZMINA.

Zdjęcie: ZMINA.

Data aktualizacji: 22.07.2026 r.