Zatrzymanie: W nocy z 8 na 9 maja 2014 roku w Symferopolu Ołeksij Czirnij został zatrzymany przez funkcjonariuszy FSB Rosji. Jest czwartym oskarżonym w tzw. „sprawie Sencowa” — razem z reżyserem Ołehem Sencowem, aktywistą Ołeksandrem Kolczenką i fotografem Hennadijem Afanasjewem. Po zatrzymaniu Czirnij przez dziewięć miesięcy przebywał w całkowitej izolacji — nie dopuszczano do niego ukraińskich konsulów; pierwsze spotkanie z konsulem Hennadijem Breskalenką odbyło się dopiero 3 lutego 2015 roku. Władze okupacyjne ogłosiły go „obywatelem Rosji”, jednak on upierał się przy swoim ukraińskim obywatelstwie. Po zatrzymaniu był poddawany torturom.

Wyrok: 21 kwietnia 2015 roku Północnokaukaski Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem skazał Ołeksija Czirnija na 7 lat pozbawienia wolności w surowym reżimie. Czirnij odbywał karę kolejno w trzech placówkach: w Magadanie, Moskwie i kolonii WК-15 w Batajsku w obwodzie rostowskim. 7 maja 2021 roku, po pełnym odbyciu kary, wyszedł na wolność. Od kolonii do ukraińskiej granicy Ołeksija eskortował konsul generalny Ukrainy w Rostowie nad Donem Taras Maliszewski. Do końca Ołeksij wątpił, że zwolnienie nastąpi: „Administracja ciągle prowokowała, że 'Krym nasz', nie nasz. A oni już wtedy mieli ustawę, że plus 5 lat, jeśli mówisz 'okupacja'”. Zrozumiał, że jadą do granicy, dopiero gdy minęli Rostów i skręcili na północ.

Ołeksij Czirnij — krymczanin, doktor nauk historycznych, autor pracy „Historia wojskowo-polityczna Partii”, wykładowca Instytutu Kultury w Symferopolu. Zajmował się rekonstrukcją średniowiecznego uzbrojenia, interesuje się pogaństwem i runami — w kolonii magadańskiej wycinał skandynawskie runy. Interesował się speleologią i szermierką.

Warunki uwięzienia były surowe. Przez cały okres w WК-15 w Batajsku nałożono na niego ponad 51 kar dyscyplinarnych — za odmowę pracy dla Rosji. Jak wyjaśnił konsul generalny Maliszewski: „Chcieli, żeby Czirnij zapłacił, bo odmawiał pracy, nie chciał iść do tych warsztatów, szyć worki, kleić pudełka czy zbijać jakieś skrzynki. To była jego zasadnicza postawa — nie pracować dla rosyjskiego państwa”. Wśród udokumentowanych metod tortur było dmuchanie dymu tytoniowego przez maskę gazową. Prawie cały czas przebywał w ЕPKT (jednostkach o charakterze więziennym). Podczas uwięzienia próbowano otworzyć przeciwko niemu nową sprawę za „dyskredytację” armii Rosji.

Na procesie Czirnij przyznał się do winy, choć adwokat twierdził, że to wynik tortur. Niedługo przed wyrokiem Afanasjew publicznie wycofał swoje zeznania przeciwko Sencowowi i Kolczence, potwierdzając, że zostały wymuszone. Oleh Sencow po zwolnieniu w 2019 roku publicznie życzył Czirnijowi wolności i stwierdził, że nie ma do niego pretensji. Rezolucją Parlamentu Europejskiego z 17 lipca 2019 roku Czirnij został uznany za więźnia politycznego.

Po zwolnieniu Czirnij przeszedł rehabilitację. Otrzymał od władz okupacyjnych dożywotni zakaz wjazdu na Krym, nazywając go „psim dokumentem”. 24 lutego 2022 roku, z początkiem pełnoskalowej inwazji, poszedł na front. Walczył ponad rok na kierunku zaporoskim (pseudonim „Krym”), po czym został przeniesiony do obrony granic Sumszczyzny. W 2023 roku w wywiadzie Ołeksij Czirnij powiedział: „Rosja nie tylko się rozpadnie, ale będzie miała znacznie poważniejsze problemy. Przegrali już Krym, Afganistan, teraz przegrają i to”.

Wykorzystane informacje z otwartych źródeł: ZMINA, BBC Ukraina, Suspilne Krym, Radio Swoboda (Krym.Realii), Hromadske, MSZ Ukrainy.

Zdjęcie: ZMINA.

Data aktualizacji: 03.07.2026.