Zatrzymanie: 9 października 2024 roku rosyjskie służby zatrzymały Witalija Anatolijowicza Buryka w Kerczu podczas fali przeszukań w domach wyznawców organizacji religijnej „Świadkowie Jehowy”. Zatrzymano go na miejscu pracy — w kotłowni, a następnie przeprowadzono przeszukanie w mieszkaniu, gdzie przebywała jego niepełnoletnia córka z niepełnosprawnością. Tego samego dnia wszczęto przeciwko niemu postępowanie karne z art. 282.2 cz. 1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („organizacja działalności organizacji ekstremistycznej”). Dwa dni po zatrzymaniu sąd okupacyjny umieścił go w areszcie domowym. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że jedyną podstawą do prześladowania była jego pokojowa działalność religijna, ponieważ na Ukrainie działalność Świadków Jehowy jest legalna, a Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał prześladowanie tej wspólnoty w Rosji za nielegalne.

Wyrok: 19 lutego 2026 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Miejski w Kerczu uznał Witalija Buryka za winnego i skazał go na 6 lat pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym reżimie oraz 1 rok ograniczenia wolności po zwolnieniu. Bezpośrednio po ogłoszeniu wyroku został zatrzymany na sali sądowej. 12 maja 2026 roku Sąd Najwyższy Republiki Krymu pozostawił wyrok bez zmian. Projekt obrony praw człowieka „Wsparcie więźniów politycznych. Memoriał” uznał Witalija Buryka za więźnia politycznego, a ukraińskie organizacje praw człowieka nazwały jego prześladowanie kolejnym przykładem systematycznego tłumienia wolności wyznania na okupowanym Krymie.

Witalij Anatolijowicz Buryk urodził się 7 października 1971 roku w Swatowem w obwodzie ługańskim. Wychował się w rodzinie z trójką dzieci, w dzieciństwie interesował się sportem i muzyką. Po ukończeniu technikum pracował jako elektryk i maszynista pomp na elektrociepłowni. Od ponad trzydziestu lat mieszka w Kerczu, gdzie pracował w kotłowni. Wraz z żoną Galiną wychowuje dwie córki, z których jedna ma niepełnosprawność i wymaga stałej opieki. W otwartych źródłach brak informacji o jego udziale w działalności politycznej czy aktach przemocy. Od 1994 roku był członkiem organizacji religijnej Świadków Jehowy. Był znany jedynie jako wyznawca wspólnoty religijnej Świadków Jehowy, która po decyzji Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej w 2017 roku stała się obiektem masowych represji w Rosji i na okupowanych terytoriach ukraińskich.

Według rosyjskiego śledztwa Buryk rzekomo „organizował działalność organizacji ekstremistycznej”, prowadząc zgromadzenia religijne i modlitwy. Sam Witalij kategorycznie odrzucił oskarżenia i podczas procesu sądowego oświadczył, że już w 2017 roku zaprzestał udziału w działalności zlikwidowanej osoby prawnej, ale nigdy nie zrezygnował z prawa do pokojowego wyznawania swojej wiary. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że prześladowanie osoby wyłącznie za przekonania religijne jest sprzeczne z międzynarodowymi standardami ochrony praw człowieka.

Podczas rozprawy sądowej strona oskarżenia twierdziła, że Witalij Buryk po zakazie działalności osób prawnych Świadków Jehowy w Rosji kontynuował organizowanie spotkań religijnych, czytanie Biblii i wspólne modlitwy. Obrona podkreślała, że te działania są realizacją konstytucyjnego prawa do wolności sumienia i wyznania i nie zawierają żadnych oznak działalności ekstremistycznej. Obrońcy praw człowieka również zwracali uwagę, że w materiałach sprawy brak dowodów na nawoływanie do przemocy czy jakiejkolwiek działalności niezgodnej z prawem.

19 lutego 2026 roku kontrolowany przez Rosję Sąd Miejski w Kerczu skazał Witalija Buryka na 6 lat pozbawienia wolności w kolonii o ogólnym reżimie oraz 1 rok ograniczenia wolności po zwolnieniu. Bezpośrednio po ogłoszeniu wyroku został zatrzymany na sali sądowej. 12 maja 2026 roku Sąd Najwyższy okupowanego Krymu odrzucił apelację obrony, a wyrok nabrał mocy prawnej.

Szczególne zaniepokojenie obrońców praw człowieka budzi sytuacja rodziny Witalija. Przed aresztowaniem był jednym z głównych opiekunów córki z niepełnosprawnością, która wymaga stałego wsparcia. Podczas przeszukania rosyjskie służby prowadziły działania śledcze w obecności dziecka, co według oceny organizacji praw człowieka stanowiło dodatkową traumę psychologiczną dla rodziny.

Krymskotatarski Ośrodek Zasobów, ZMINA, KrymSOS oraz organizacje międzynarodowe rozpatrują sprawę Witalija Buryka jako część systemowej kampanii prześladowania Świadków Jehowy na okupowanych terytoriach ukraińskich. Po decyzji Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej z 2017 roku Rosja regularnie wszczyna postępowania karne przeciwko przedstawicielom tej wspólnoty religijnej, choć instytucje międzynarodowe wielokrotnie uznawały takie prześladowania za naruszenie prawa do wolności wyznania.

Na dzień 7 lipca 2026 roku Witalij Buryk nadal nielegalnie przebywa w miejscach pozbawienia wolności. Ukraińskie i międzynarodowe organizacje praw człowieka domagają się jego natychmiastowego uwolnienia, unieważnienia nielegalnego wyroku oraz zaprzestania prześladowania obywateli za ich przekonania religijne.

Wykorzystane informacje z otwartych źródeł: ZMINA, Krymskotatarski Ośrodek Zasobów, KrymSOS, Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w AR Krym, Radio Swoboda, Ukrinform, Projekt obrony praw człowieka „Wsparcie więźniów politycznych. Memoriał”, Świadkowie Jehowy.

Zdjęcie: Krymskotatarski Ośrodek Zasobów.

Data aktualizacji: 07.07.2026r.