Aresztowanie: 6 maja 2025 roku Hatidże została porwana i przez ponad dwa miesiące przetrzymywana w nieznanym miejscu. 14 lipca 2025 roku FSB poinformowała o jej aresztowaniu pod zarzutem z art. 275 KK FR (zdrada stanu) i art. 205 KK FR (przygotowanie aktu terrorystycznego).

Wyrok: Na dzień 17 lipca 2026 roku wyrok nie został wydany. Hatidże Büyükçan przebywa w areszcie. Federacja Rosyjska oskarża ją o „zdradę stanu”, „przygotowanie aktu terrorystycznego” oraz o przestępstwa związane z nielegalnym obrotem materiałami wybuchowymi. Organizacje praw człowieka uważają sprawę za motywowaną politycznie i wskazują na poważne naruszenia praw człowieka.

Hatidże Mustafajewna Büyükçan urodziła się 10 października 2000 roku. Jest Tatarką krymską, obywatelką Ukrainy. Przed aresztowaniem mieszkała w mieście Stary Krym. W źródłach otwartych podano, że jej zainteresowania obejmowały cosplay i robienie biżuterii z koralików. Przed rozpoczęciem prześladowań nie była znana jako działaczka społeczna czy polityczna.

Rano 6 maja 2025 roku Hatidże wyjechała autobusem ze Starego Krymu do Symferopola. Po tym kontakt z nią całkowicie się urwał. Telefon przestał odpowiadać, a krewni nie mogli ustalić jej miejsca pobytu. Już następnego dnia wiadomo było, że dziewczyna została zatrzymana przez rosyjskie służby, jednak władze okupacyjne nie poinformowały, gdzie się znajduje i na jakiej podstawie została pozbawiona wolności.

KrymSOS oświadczył, że sytuacja ta ma wszystkie cechy wymuszonego zaginięcia. Obrońcy praw człowieka podkreślili, że w zatrzymanie zaangażowane były siły okupacyjne, które następnie ukrywały informacje o losie i miejscu pobytu Hatidże, faktycznie pozbawiając ją ochrony prawnej. Takie działania są sprzeczne z normami prawa międzynarodowego i stanowią jedną z najcięższych form naruszenia praw człowieka.

Przez prawie 70 dni rodzina nie wiedziała, gdzie przebywa Hatidże. Dopiero w lipcu 2025 roku Federalna Służba Bezpieczeństwa Rosji opublikowała wideo z zatrzymaną, na którym odczytywała przygotowany tekst. Obrońcy praw człowieka podkreślili, że takie nagrania często powstają pod fizycznym lub psychicznym przymusem. Według przedstawicieli Centrum Zasobów Tatarów Krymskich, przez cały ten czas dziewczyna przebywała w areszcie śledczym, a jej rodzina prosiła o nieujawnianie informacji z obawy o jej bezpieczeństwo.

Po pojawieniu się Hatidże rosyjskie służby poinformowały o nowych zarzutach. Oskarżono ją o przygotowanie aktu terrorystycznego przeciwko rosyjskiemu żołnierzowi, nielegalne posiadanie materiałów wybuchowych oraz „zdradę stanu” z art. 275 Kodeksu Karnego FR. Obrońcy praw człowieka podkreślają, że nie istnieje niezależna weryfikacja tych twierdzeń, a proces sądowy odbywa się bez należytej otwartości i kontroli społecznej.

W lipcu 2025 roku sąd okupacyjny przedłużył areszt Hatidże Büyükçan. Następnie została przewieziona do aresztu śledczego nr 3 w obwodzie rostowskim Federacji Rosyjskiej, gdzie nadal przebywa w areszcie. Organizacje praw człowieka umieściły ją na listach osób prześladowanych z powodów politycznych i podkreślają, że grozi jej nawet dożywotnie pozbawienie wolności.

Sprawa Hatidże Büyükçan stała się symbolem nasilenia represji wobec kobiet na tymczasowo okupowanym Krymie. KrymSOS zauważa, że w ostatnich latach władze okupacyjne coraz częściej stawiają krymskim kobietom szczególnie ciężkie zarzuty, w tym „terroryzm” i „zdradę stanu”, za które grozi dożywotnie więzienie. Obrońcy praw człowieka wzywają społeczność międzynarodową do zwiększenia presji na Rosję i domagania się uwolnienia wszystkich nielegalnie przetrzymywanych obywateli Ukrainy.

Informacje wykorzystane z otwartych źródeł: Centrum Zasobów Tatarów Krymskich, KrymSOS, Sospilne Krym, Radio Swoboda (Krym.Realii), Ukraińska Prawda.

Zdjęcie: Centrum Zasobów Tatarów Krymskich.

Data aktualizacji: 17.07.2026 r.