Zatrzymanie: W nocy z 3 na 4 września 2021 roku funkcjonariusze FSB Rosji przeprowadzili przeszukanie w domu krymskotatarskiego aktywisty i dziennikarza obywatelskiego Asana Isljamowicza Achtémowa w wiosce Lewadki koło Symferopola. Po przeszukaniu został wywieziony w nieznanym kierunku, a rodzina przez prawie dziesięć dni nie wiedziała, gdzie się znajduje. Nie dopuszczono do niego niezależnego adwokata. Później Asan oświadczył, że w pierwszych dniach po zatrzymaniu był bity, torturowany prądem, wywożony do lasu, grożono mu rozstrzelaniem i zmuszano do podpisania przygotowanych przez FSB „zeznań”. Razem z nim zatrzymano jego kuzyna Aziza Achtémowa oraz pierwszego zastępcę przewodniczącego Medżlisu Tatarów Krymskich Narimana Dżelalowa. Wszystkim trzem postawiono zarzuty rzekomego sabotażu na gazociągu w wiosce Perewalne. Ukraińscy i międzynarodowi obrońcy praw człowieka oświadczyli, że sprawa jest motywowana politycznie i została sfabrykowana.

Wyrok: 21 września 2022 roku okupacyjny Sąd Najwyższy Krymu uznał Asana Achtémowa za winnego sabotażu, przemytu i nielegalnego przechowywania materiałów wybuchowych, skazując go na 15 lat pozbawienia wolności, grzywnę 500 tysięcy rubli oraz rok ograniczenia wolności po zwolnieniu. Następnie sąd apelacyjny zaostrzył wyrok, określając, że pierwsze trzy lata kary ma odbywać w więzieniu, a nie od razu w kolonii o zaostrzonym rygorze. Obrońcy praw człowieka podkreślili, że wyrok opierał się na zeznaniach uzyskanych pod torturami i nie spełnia standardów sprawiedliwego procesu.

Asan Isljamowicz Achtémow urodził się 5 grudnia 1989 roku w wiosce Lewadki w rejonie symferopolskim. Jego matka pracowała jako pielęgniarka, ojciec w drukarni. Ukończył szkołę średnią nr 4 w Symferopolu w 2007 roku.

W 2012 roku ukończył Krymski Instytut Technologii Informacyjno-Poligraficznych na wydziale wydawniczo-poligraficznym jako inżynier technolog.

4 października 2013 roku Asan się ożenił. W 2014 roku urodził mu się syn, a cztery lata później, w 2018 roku, córka.

Od 2015 roku pracował jako dziennikarz, asystent redaktora krymskotatarskiej gazety „Avdet”. Interesuje się wyrobami skórzanymi w stylu narodowym. Jest współorganizatorem turnieju szachowego „Altyn tamga” na Krymie oraz uczestnikiem organizacji „Nefes”, współorganizatorem corocznego dyktanda online z języka krymskotatarskiego. Ponadto brał udział w różnych akcjach kulturalnych i społecznych Tatarów Krymskich.

Po okupacji Krymu nie zaprzestał działalności społecznej. Ze względu na swoją aktywną postawę obywatelską, pracę dziennikarską i wsparcie dla społeczności krymskotatarskiej, obrońcy praw człowieka uważają, że Asan znalazł się w polu zainteresowania rosyjskich służb specjalnych. W nocy 4 września 2021 roku do jego domu wtargnęli uzbrojeni funkcjonariusze. Rodzina przez długi czas nie wiedziała, gdzie jest przetrzymywany. Gdy adwokat w końcu mógł się z nim spotkać, Asan szczegółowo opisał tortury: bicie, rażenie prądem, presję psychiczną i groźby śmierci. Według więźnia politycznego, pod tym naciskiem został zmuszony do podpisania zeznań, z których później całkowicie się wycofał w sądzie.

Podczas procesu Asan Achtémow wielokrotnie oświadczał, że wszystkie jego pierwotne „zeznań” zostały uzyskane pod torturami. Szczegółowo opisał, jak funkcjonariusze FSB bili go, używali prądu, zakładali worek na głowę, grozili jemu i jego rodzinie. Według Asana, po torturach został zmuszony do nauczenia się na pamięć tekstu przygotowanego przez śledczych i przeczytania go przed kamerą. Pomimo tych zeznań, sąd odmówił przeprowadzenia skutecznego śledztwa w sprawie tortur, a uzyskane pod przymusem zeznania pozostały jednym z kluczowych dowodów oskarżenia.

Obrońcy praw człowieka nazwali sprawę Asana Achtémowa, jego brata Aziza i Narimana Dżelalowa jedną z najbardziej rezonansowych politycznie motywowanych spraw ostatnich lat na okupowanym Krymie. Zwrócili uwagę, że zatrzymania miały miejsce tuż po zorganizowaniu inauguracyjnego szczytu Platformy Krymskiej, a same oskarżenia zostały użyte do zwiększenia presji na społeczność krymskotatarską i Medżlis Tatarów Krymskich.

21 września 2022 roku okupacyjny Sąd Najwyższy Krymu skazał Asana Achtémowa na 15 lat pozbawienia wolności, nałożył grzywnę 500 tysięcy rubli oraz rok ograniczenia wolności po zwolnieniu. Następnie Apelacyjny Sąd Wojskowy utrzymał wyrok w mocy, zmieniając jedynie sposób odbywania kary: pierwsze trzy lata ma spędzić w więzieniu, a następnie w kolonii o zaostrzonym rygorze.

Po przetransportowaniu do Rosji stan zdrowia Asana zaczął się pogarszać. Obrońcy praw człowieka informowali o problemach z zębami, bólach stawów i pogorszeniu ogólnego samopoczucia. Jednocześnie wielokrotnie skarżył się na niewłaściwe zaopatrzenie medyczne i trudne warunki przetrzymywania. Mimo to, Asan utrzymuje kontakt z rodziną poprzez korespondencję. Jego żona i bliscy regularnie informują o jego sprawie, a organizacje praw człowieka kontynuują międzynarodowe kampanie na jego rzecz.

Na dzień 5 lipca 2026 roku Asan Achtémow nadal nielegalnie odbywa karę nałożoną przez rosyjski sąd. Ukraina i międzynarodowe organizacje praw człowieka uważają go za więźnia politycznego i podkreślają, że sprawa stała się jednym z najbardziej wyrazistych przykładów użycia tortur i wymuszonych „zeznań” w politycznie motywowanych prześladowaniach karnych Tatarów Krymskich.

Informacje wykorzystane z otwartych źródeł: ZMINA, Krymska solidarność, KrymSOS, Krymskotatarski Ośrodek Zasobów, Medżlis Tatarów Krymskich, Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w AR Krym, Ukrinform, Radio Swoboda.

Zdjęcia: Krymska solidarność / ZMINA / Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w AR Krym.

Data aktualizacji: 05.07.2026 r.