Aresztowanie: 12 maja 2016 roku, Bachtczysaraj, Autonomiczna Republika Krymu (tymczasowo okupowane terytorium Ukrainy). Funkcjonariusze FSB Federacji Rosyjskiej przeprowadzili serię przeszukań w domach Tatarów krymskich i zatrzymali Zewriego Abseitova wraz z Rustemem Abiltarovem, Remzim Memetovem i Enwerem Mamutovem. Wszyscy zostali oskarżeni o rzekome powiązania z działalnością islamskiej organizacji politycznej „Hizb ut-Tahrir”, którą Rosja uznała za „terrorystyczną”, choć na Ukrainie nie jest zakazana. Obrońcy praw człowieka uznają tę sprawę za motywowaną politycznie.

Wyrok: 24 grudnia 2018 roku Północnokaukaski Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem nielegalnie skazał Zewriego Abseitova na 9 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze za udział w „działalności organizacji terrorystycznej” oraz „przygotowania do przejęcia władzy siłą”. 11 lipca 2019 roku Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej skrócił karę do 8 lat i 9 miesięcy. 11 lutego 2025 roku Zewri Abseitov został zwolniony po odbyciu całego nielegalnie nałożonego wyroku.

Zewri Abseitov urodził się 12 lipca 1975 roku, jest Tatarem krymskim. Po powrocie rodziny z miejsc deportacji mieszkał w Bachtczysaraju. Przed aresztowaniem prowadził działalność gospodarczą, był znany wśród rodaków jako pracowity człowiek, który utrzymywał rodzinę i wychowywał dzieci. Żonaty, ma troje dzieci.

Po okupacji Krymu Federacja Rosyjska rozpoczęła systematyczne prześladowania Tatarów krymskich, zwłaszcza aktywnych społeczności muzułmańskich. Jednym z głównych narzędzi takich represji stały się sprawy karne za oskarżenia o powiązania z organizacją „Hizb ut-Tahrir”. Międzynarodowe organizacje praw człowieka wielokrotnie podkreślały, że podczas rozpatrywania takich spraw nie przedstawia się dowodów na przygotowanie lub popełnienie przestępstw z użyciem przemocy, a oskarżenia opierają się na rozmowach religijnych, ekspertyzach i zeznaniach tajnych świadków.

12 maja 2016 roku funkcjonariusze FSB Federacji Rosyjskiej przeprowadzili przeszukanie w domu Zewriego Abseitova w Bachtczysaraju. Po przeszukaniu został zatrzymany i przewieziony do aresztu śledczego. Wraz z nim zatrzymano trzech innych Tatarów krymskich. Ta sprawa zyskała nazwę „pierwszej grupy bachtczysarajskiej Hizb ut-Tahrir” i stała się jedną z pierwszych dużych spraw politycznych przeciwko Tatarom krymskim po okupacji półwyspu.

Ponad 8 lat Zewri Abseitov przebywał w rosyjskich miejscach pozbawienia wolności. Początkowo był przetrzymywany na Krymie, a po wydaniu wyroku został przetransportowany do Rosji. Karę odbywał w kolonii o zaostrzonym rygorze daleko od domu, co znacznie utrudniało spotkania z rodziną. Obrońcy praw człowieka wielokrotnie zgłaszali niewłaściwe warunki przetrzymywania, ograniczony dostęp do opieki medycznej i presję psychiczną na krymskich więźniów politycznych.

Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w Autonomicznej Republice Krymu, Krymskotatarski Ośrodek Zasobów oraz Krymska Solidarność wielokrotnie podkreślały, że jego sprawa jest przykładem prześladowania ze względu na religię i pochodzenie etniczne. Ukraińskie i międzynarodowe organizacje praw człowieka domagały się jego uwolnienia i uznawały proces sądowy za niezgodny z normami sprawiedliwego procesu.

11 lutego 2025 roku, po odbyciu całego nielegalnie nałożonego wyroku, Zewri Abseitov wyszedł na wolność wraz z Rustemem Abiltarovem. Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w AR Krym podkreśliło, że ich uwolnienie nie jest aktem sprawiedliwości, ponieważ w pełni odbyli nielegalną karę nałożoną przez władze okupacyjne.

Na dzień 24 lipca 2026 roku Zewri Abseitov przebywa na wolności po zwolnieniu z rosyjskiego więzienia. Jego sprawa nadal pozostaje jednym z najbardziej znanych przykładów politycznie motywowanego prześladowania Tatarów krymskich na okupowanym Krymie.

Wykorzystano informacje z otwartych źródeł: Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w AR Krym, KrymSOS, Krymskotatarski Ośrodek Zasobów, Krymska Solidarność, Suspilne Krym, Stowarzyszenie Krewnych Więźniów Politycznych Kremla.

Zdjęcie: KrymSOS.

Data aktualizacji: 24.07.2026r.