Aresztowanie: 27 marca 2019 roku w okupowanym Symferopolu funkcjonariusze FSB Rosji przeprowadzili masowe przeszukania w domach krymskich Tatarów w ramach tzw. „drugiej symferopolskiej sprawy Hizb ut-Tahrir”. Po ponownym przeszukaniu w domu Tofika Abdulgazijewa został on zatrzymany i aresztowany. Władze rosyjskie oskarżyły go o udział w działalności islamskiej organizacji „Hizb ut-Tahrir”, uznanej w Rosji za „terrorystyczną”, choć w Ukrainie nie jest zakazana. Zarzuty postawiono na podstawie art. 2 ust. 205.5 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („udział w działalności organizacji terrorystycznej”) oraz art. 1 ust. 30, art. 278 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („przygotowanie do przejęcia władzy siłą”). Organizacje praw człowieka uznały sprawę za motywowaną politycznie.

Wyrok: 12 maja 2022 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem uznał Tofika Abdulgazijewa za winnego i skazał go na 12 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze. Zgodnie z wyrokiem, pierwsze pięć lat ma spędzić w więzieniu, resztę kary w kolonii o zaostrzonym rygorze. W maju 2023 roku Wojskowy Sąd Apelacyjny w mieście Własicha pozostawił wyrok bez zmian. W lipcu 2023 roku Abdulgazijewa przetransportowano do więzienia w Wierchnieuralsku w obwodzie czelabińskim Federacji Rosyjskiej.

Tofik Abdulgazijew urodził się 19 czerwca 1982 roku w Samarkandzie (Uzbekistan). Pochodzi z rodziny krymskotatarskiej, która po wielu latach życia na wygnaniu mogła powrócić na Krym dopiero w 2000 roku. Z wykształcenia jest mechanikiem samochodowym (średnie wykształcenie zawodowe), jednak praktycznie nie pracował w zawodzie, wykonując różne prace. Jest żonaty, ma czworo dzieci: syna i trzy córki.

Po aneksji Krymu przez Federację Rosyjską w 2014 roku Tofik Abdulgazijew aktywnie zaangażował się w działalność społeczną. Stał się jednym z aktywistów organizacji „Krymska Solidarność”, która zrzesza rodziny więźniów politycznych, obrońców praw człowieka, dziennikarzy i wolontariuszy. Jego działalność polegała na pomocy rodzinom więźniów politycznych, uczestnictwie w dostarczaniu produktów do aresztów śledczych, odwiedzaniu procesów sądowych o motywacji politycznej, wspieraniu rodaków podczas przeszukań oraz dokumentowaniu naruszeń praw człowieka na okupowanym Krymie. Był również operatorem dźwięku w organizacji i brał udział w projekcie „Krymskie Dzieciństwo”, który organizował wydarzenia dla dzieci więźniów politycznych.

4 maja 2017 roku w domu Abdulgazijewa przeprowadzono pierwsze przeszukanie, jednak wtedy nie został zatrzymany. Już wtedy znalazł się w polu widzenia rosyjskich służb ze względu na swoją działalność społeczną i wsparcie dla krymskich więźniów politycznych.

27 marca 2019 roku FSB Rosji przeprowadziła nową falę masowych przeszukań u krymskich Tatarów. Po ponownym przeszukaniu Tofik Abdulgazijew został zatrzymany wraz z innymi aktywistami „Krymskiej Solidarności”. Rosyjskie śledztwo twierdziło, że rzekomo brał udział w działalności organizacji „Hizb ut-Tahrir”. Podobnie jak w innych analogicznych sprawach krymskich, baza dowodowa opierała się głównie na ukrytych nagraniach audio rozmów religijnych, ekspertyzach językowych i zeznaniach anonimowych świadków. Ukraińskie i międzynarodowe organizacje praw człowieka wielokrotnie podkreślały, że takie sprawy są narzędziem prześladowania krymskich Tatarów za ich postawę obywatelską i przekonania religijne.

Po długim pobycie w areszcie śledczym proces sądowy zakończył się 12 maja 2022 roku wyrokiem skazującym. Sąd skazał Abdulgazijewa na 12 lat pozbawienia wolności, mimo braku dowodów na przygotowanie lub dokonanie aktów przemocy. W maju 2023 roku instancja apelacyjna pozostawiła wyrok bez zmian, a już w lipcu został przetransportowany do więzienia w Wierchnieuralsku w obwodzie czelabińskim Federacji Rosyjskiej. Przebywa w FKU Więzienie GUFSWP FR w obwodzie czelabińskim, adres: ul. Sewierna, 1, m. Wierchnieuralsk, obwód czelabiński, FR, 457670

Pobyt w rosyjskich miejscach pozbawienia wolności znacznie pogorszył stan zdrowia więźnia politycznego. W 2024 roku został przeniesiony do szpitala więziennego, gdzie zdiagnozowano u niego rozsiany gruźlicę płuc z zajęciem węzłów chłonnych śródpiersia. Następnie lekarze stwierdzili również obustronne zapalenie płuc, wodniak opłucnej, anemię, przewlekłą niewydolność serca, zapalenie żołądka, kamienie nerkowe i inne poważne choroby. Część tych diagnoz wchodzi w skład oficjalnej listy chorób, które zgodnie z rosyjskim prawem są podstawą do zwolnienia skazanego z powodu stanu zdrowia. Jednak mimo licznych apelacji adwokatów i rodziny, sąd odmówił przedterminowego zwolnienia.

Pod koniec 2025 roku stan Tofika Abdulgazijewa jeszcze bardziej się pogorszył. Lekarze zdiagnozowali złośliwy guz mózgu z przerzutami. Z powodu choroby prawie całkowicie stracił wzrok, zaczął tracić przytomność, gwałtownie schudł i wymagał stałej opieki medycznej. Żona Alije Kurtametowa i organizacje praw człowieka wielokrotnie zwracały się do społeczności międzynarodowej z apelem o jego uwolnienie, podkreślając, że dalsze przetrzymywanie w kolonii stanowi bezpośrednie zagrożenie dla jego życia. Sam Abdulgazijew w liście przekazanym przez żonę nazwał swoją ciężką chorobę „kolejnym wyzwaniem” i podziękował wszystkim, którzy wspierają krymskich więźniów politycznych.

Na dzień 2 lipca 2026 roku Tofik Abdulgazijew pozostaje jednym z najciężej chorych krymskich więźniów politycznych, nielegalnie przetrzymywanych przez Federację Rosyjską. Ukraińskie organy państwowe, organizacje praw człowieka i instytucje międzynarodowe nadal domagają się jego natychmiastowego uwolnienia z powodów humanitarnych.

Informacje wykorzystane z otwartych źródeł: Suspilne Krym, KrymSOS, Krymskotatarski Ośrodek Zasobów, Ukrinform.

Zdjęcie: Zjednoczenie Krewnych Więźniów Politycznych Kremla.

Data aktualizacji: 02.07.2026 r.