Zatrzymanie: 27 marca 2019 roku w okupowanym Symferopolu funkcjonariusze FSB Federacji Rosyjskiej przeprowadzili masowe przeszukania w domach Tatarów krymskich w ramach tzw. „drugiej sprawy symferopolskiej Hizb ut-Tahrir”. Po ponownym przeszukaniu w domu Tofika Abdulgazijewa został on zatrzymany i aresztowany. Władze rosyjskie oskarżyły go o udział w działalności islamskiej organizacji „Hizb ut-Tahrir”, uznanej w Rosji za „terrorystyczną”, choć w Ukrainie nie jest zakazana. Oskarżenia postawiono na podstawie art. 205.5 ust. 2 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („udział w działalności organizacji terrorystycznej”) oraz art. 30 ust. 1, art. 278 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej („przygotowanie do siłowego przejęcia władzy”). Organizacje praw człowieka uznały sprawę za motywowaną politycznie.

Wyrok: 12 maja 2022 roku Południowy Okręgowy Sąd Wojskowy w Rostowie nad Donem uznał Tofika Abdulgazijewa za winnego i skazał go na 12 lat pozbawienia wolności w kolonii o zaostrzonym rygorze. Zgodnie z wyrokiem, pierwsze pięć lat ma spędzić w więzieniu, resztę w kolonii o zaostrzonym rygorze. W maju 2023 roku Wojskowy Sąd Apelacyjny w mieście Własicha pozostawił wyrok bez zmian. W lipcu 2023 roku Abdulgazijewa przewieziono do więzienia w Wierchnieuralsku w obwodzie czelabińskim Federacji Rosyjskiej. 26 października 2026 roku Sąd Rejonowy w Czelabińsku podjął decyzję o zwolnieniu krymskiego więźnia politycznego Tofika Abdulgazijewa ze względu na stan zdrowia. Spędził w rosyjskim więzieniu 7 lat i 7 miesięcy z zasądzonych 12 lat.

Tofik Abdulgazijew urodził się 19 czerwca 1982 roku w Samarkandzie (Uzbekistan). Pochodzi z rodziny krymskotatarskiej, która po wielu latach życia na wygnaniu mogła wrócić na Krym dopiero w 2000 roku. Z wykształcenia jest mechanikiem samochodowym (średnie wykształcenie specjalistyczne), jednak praktycznie nie pracował w zawodzie, wykonując różne prace. Jest żonaty, ma czworo dzieci: syna i trzy córki.

Po okupacji Krymu przez Federację Rosyjską w 2014 roku Tofik Abdulgazijew aktywnie zaangażował się w działalność społeczną. Został jednym z aktywistów stowarzyszenia „Solidarność Krymska”, które zrzesza rodziny więźniów politycznych, obrońców praw człowieka, dziennikarzy i wolontariuszy. Jego działalność polegała na pomocy rodzinom więźniów politycznych, uczestnictwie w przekazywaniu żywności do aresztów śledczych, odwiedzaniu procesów politycznych, wspieraniu rodaków podczas przeszukań oraz nagłaśnianiu naruszeń praw człowieka na okupowanym Krymie. Był także dźwiękowcem organizacji i uczestniczył w projekcie dla dzieci „Krymskie Dzieciństwo”, który organizował wydarzenia dla dzieci więźniów politycznych.

4 maja 2017 roku w domu Abdulgazijewa odbyło się pierwsze przeszukanie, jednak wtedy nie został zatrzymany. Już wtedy znalazł się w polu zainteresowania rosyjskich służb ze względu na swoją działalność społeczną i wsparcie dla krymskich więźniów politycznych.

27 marca 2019 roku FSB Federacji Rosyjskiej przeprowadziła nową falę masowych przeszukań u Tatarów krymskich. Po ponownym przeszukaniu Tofik Abdulgazijew został zatrzymany wraz z innymi aktywistami „Solidarności Krymskiej”. Rosyjskie śledztwo twierdziło, że rzekomo brał udział w działalności organizacji „Hizb ut-Tahrir”. Podobnie jak w innych analogicznych sprawach krymskich, baza dowodowa opierała się głównie na ukrytych nagraniach rozmów religijnych, ekspertyzach językowych i zeznaniach anonimowych świadków. Ukraińskie i międzynarodowe organizacje praw człowieka wielokrotnie podkreślały, że takie sprawy są narzędziem prześladowania Tatarów krymskich za ich postawę obywatelską i przekonania religijne.

Po długim pobycie w areszcie śledczym proces sądowy zakończył się 12 maja 2022 roku wyrokiem skazującym. Sąd skazał Abdulgazijewa na 12 lat pozbawienia wolności, mimo braku dowodów na przygotowanie lub popełnienie działań przemocowych. W maju 2023 roku instancja apelacyjna pozostawiła wyrok bez zmian, a w lipcu został przewieziony do więzienia w Wierchnieuralsku w obwodzie czelabińskim Federacji Rosyjskiej. Przebywa w FKU Więzienie GUFSVP FR w obwodzie czelabińskim, adres: ul. Siewierna, 1, Wierchnieuralsk, obwód czelabiński, FR, 457670.

Pobyt w rosyjskich miejscach pozbawienia wolności znacznie pogorszył stan zdrowia więźnia politycznego. W 2024 roku został przeniesiony do szpitala więziennego, gdzie zdiagnozowano u niego rozsiany gruźlicę płuc z zajęciem wewnątrzpiersiowych węzłów chłonnych. Następnie lekarze stwierdzili także obustronne zapalenie płuc, wodobrzusze, anemię, przewlekłą niewydolność serca, zapalenie żołądka, kamienie nerkowe i inne ciężkie schorzenia. Część tych diagnoz znajduje się na oficjalnej liście chorób, które zgodnie z rosyjskim prawem są podstawą do zwolnienia skazanego ze względu na stan zdrowia. Jednak mimo licznych wniosków adwokatów i rodziny, sąd odmówił przedterminowego zwolnienia.

Pod koniec 2025 roku stan Tofika Abdulgazijewa jeszcze bardziej się pogorszył. Lekarze zdiagnozowali złośliwy guz mózgu z przerzutami (glejak). Z powodu choroby prawie całkowicie stracił wzrok, zaczął tracić przytomność, gwałtownie schudł i wymagał stałej opieki medycznej. Żona Alije Kurtametowa i organizacje praw człowieka wielokrotnie zwracały się do społeczności międzynarodowej z apelem o jego uwolnienie, podkreślając, że dalsze przetrzymywanie w kolonii stanowi bezpośrednie zagrożenie dla jego życia. Sam Abdulgazijew w liście przekazanym przez żonę nazwał swoją ciężką chorobę „kolejnym wyzwaniem” i podziękował wszystkim, którzy wspierają krymskich więźniów politycznych.

26 października 2026 roku Sąd Rejonowy w Czelabińsku podjął decyzję o zwolnieniu krymskiego więźnia politycznego Tofika Abdulgazijewa ze względu na stan zdrowia. Spędził w rosyjskim więzieniu 7 lat i 7 miesięcy z zasądzonych 12 lat. Podczas uwięzienia zdiagnozowano u niego złośliwy guz mózgu – glejak, gruźlicę i inne ciężkie schorzenia. Prawie całkowicie stracił wzrok i gwałtownie schudł.

Tofik wrócił na tymczasowo okupowany Krym. Jednak po zwolnieniu zabroniono mu opuszczać miejsce zamieszkania. Teraz najważniejsze jest, aby mógł uzyskać odpowiednią pomoc medyczną i poddać się leczeniu. W sierpniu 2026 roku jego matka, Roza Abdulgazijewa, zmarła, nie doczekawszy się uwolnienia syna.

Informacje wykorzystane z otwartych źródeł: Suspilne Krym, KrymSOS, ZMINA, Krymskotatarski Ośrodek Zasobów, Ukrinform, Przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w Autonomicznej Republice Krymu, QIRIM.Media.

Zdjęcie: Stowarzyszenie Krewnych Więźniów Politycznych Kremla.

Data aktualizacji: 02.07.2026r.