Zatrzymanie: 12 maja 2016 roku funkcjonariusze FSB Federacji Rosyjskiej zatrzymali Ilmiego Umerova i wszczęli przeciwko niemu postępowanie karne na podstawie art. 280.1 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej („publiczne wezwania do działań zmierzających do naruszenia integralności terytorialnej Federacji Rosyjskiej”). Podstawą było jego wywiad dla telewizji ATR, w którym stwierdził, że Rosja powinna opuścić Krym i Donbas, a okupowane terytoria powinny zostać zwrócone Ukrainie. Strona rosyjska twierdziła, że te wypowiedzi zawierały wezwania do naruszenia integralności terytorialnej Rosji, podczas gdy sam Umerov podkreślał, że wyrażał stanowisko zgodne z prawem międzynarodowym i oficjalnym stanowiskiem Ukrainy. Zaznaczał również, że jego słowa zostały celowo błędnie przetłumaczone i zinterpretowane.

Wyrok: 27 września 2017 roku kontrolowany przez Rosję sąd rejonowy w Symferopolu uznał Ilmiego Umerova za winnego na podstawie art. 280.1 ust. 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej i skazał go na 2 lata kolonii osiedleńczej oraz zakaz prowadzenia działalności publicznej przez 2 lata po zwolnieniu. W swoim ostatnim słowie oświadczył, że nie uznaje winy, podkreślił nielegalność okupacji Krymu i powiedział: „Do zobaczenia w Hadze”.

Ilmi Umerov to ukraiński krymskotatarski polityk i działacz społeczny, z wykształcenia lekarz, zastępca przewodniczącego Medżlisu Tatarów Krymskich. Urodził się 3 sierpnia 1957 roku na wygnaniu w Uzbekistanie. Po powrocie Tatarów krymskich na Krym w 1988 roku aktywnie zaangażował się w ruch narodowy. W różnych latach był deputowanym Rady Najwyższej Autonomicznej Republiki Krymu, wicepremierem rządu Krymu, zastępcą przewodniczącego Rady Najwyższej Autonomicznej Republiki Krymu, przewodniczącym Bakhczysarajskiej Rejonowej Administracji Państwowej. Po okupacji Krymu w 2014 roku otwarcie odmówił uznania rosyjskiej aneksji, wezwał do bojkotu nielegalnego „referendum” i zrezygnował z pracy w administracji państwowej, oświadczając, że nie może pracować w warunkach okupacji. Od 2015 roku jest zastępcą przewodniczącego Medżlisu Tatarów Krymskich.

W sierpniu 2016 roku kontrolowany przez Rosję sąd skierował Umerova na przymusową ekspertyzę psychiatryczną, gdzie był przetrzymywany przez 21 dni wbrew swojej woli. Decyzja ta spotkała się z szerokim międzynarodowym potępieniem ze strony Ukrainy, Unii Europejskiej, USA, międzynarodowych organizacji praw człowieka i społeczności obrońców praw człowieka, które uznały ją za odrodzenie praktyki psychiatrii represyjnej. Pomimo ciężkiego stanu zdrowia — choroby Parkinsona, cukrzycy, nadciśnienia i przebytego bypassu serca — postępowanie karne było kontynuowane. Adwokaci wielokrotnie twierdzili, że rzeczywiste pozbawienie wolności może stanowić zagrożenie dla jego życia.

Po wydaniu wyroku stan zdrowia Umerova się pogorszył, został hospitalizowany z powodu kryzysu nadciśnieniowego. W październiku 2017 roku Sąd Najwyższy Krymu utrzymał wyrok w mocy. 25 października 2017 roku za pośrednictwem prezydenta Turcji Recepa Tayyipa Erdogana Ilmi Umerov wraz z Achtemem Czijgozem zostali przewiezieni z Krymu do Turcji, skąd przybyli na Ukrainę. Sam Umerov podkreślał, że nie uważa tego za ułaskawienie ani wymianę, ponieważ nie zwracał się do prezydenta Rosji o ułaskawienie i nie uznawał swojej winy. Według niego, rosyjskie służby próbowały zmusić go do podpisania odpowiedniego wniosku, jednak odmówił.

Ilmi Umerov jest żonaty. Wraz z żoną Meryem Umerovą wychował troje dzieci. Jego córka Ayşe Umerova podczas postępowania karnego stała się jedną z głównych publicznych rzeczniczek rodziny, informowała o stanie zdrowia ojca, jego przymusowym umieszczeniu w szpitalu psychiatrycznym i przebiegu procesu sądowego. To ona wielokrotnie podkreślała polityczny charakter sprawy i zaznaczała, że prześladowanie miało na celu stłumienie działalności Medżlisu Tatarów Krymskich.

Sprawa Ilmiego Umerova stała się jednym z najbardziej rezonujących przykładów politycznego prześladowania liderów krymskotatarskiego ruchu narodowego po okupacji Krymu.

Prześladowanie Umerova wiąże się wyłącznie z jego konsekwentnym publicznym stanowiskiem w sprawie nieuznawania rosyjskiej okupacji Krymu i obrony integralności terytorialnej Ukrainy.

Wykorzystano informacje z otwartych źródeł: Medżlis Tatarów Krymskich, Ukraińska Prawda, Hromadske, ZMINA, KrymSOS.

Zdjęcie: Medżlis Tatarów Krymskich.

Data aktualizacji: 09.07.2026.